Podstawy genetyki klasycznej: I Prawo Mendla
Genetyka klasyczna opiera się na fundamentalnych odkryciach Grzegorza Mendla. Pierwszym z nich jest I Prawo Mendla, znane również jako prawo czystości gamet. Mówi ono, że w każdej gamecie znajduje się tylko jeden allel z danej pary warunkującej konkretną cechę.
Dziedziczenie barwy kwiatów grochu
Podczas powstawania gamet do każdej z nich przechodzi jedna kopia allelu. W zygocie jedna pochodzi od matki, a druga od ojca.
- Homozygota dominująca (AA) wytwarza tylko gamety z allelem A.
- Homozygota recesywna (aa) wytwarza tylko gamety z allelem a.
- Heterozygota (Aa) wytwarza dwa rodzaje gamet: A oraz a.
W przypadku koloru kwiatów grochu, gdzie barwa czerwona (A) dominuje nad białą (a), skrzyżowanie czystych linii (AA x aa) daje w pierwszym pokoleniu (F1) wyłącznie osobniki o czerwonych kwiatach (Aa). Dopiero w drugim pokoleniu (F2) pojawiają się proporcje fenotypowe 3:1 (75% czerwonych i 25% białych) oraz proporcje genotypowe 1:2:1(AA:Aa:aa).
👉 Zobacz też inne artykuły 🙂:
Krzyżówka testowa jednogenowa
Jak odróżnić homozygotę dominującą od heterozygoty, skoro obie wyglądają tak samo? Służy do tego krzyżówka testowa. Polega ona na skrzyżowaniu osobnika o nieznanym genotypie z homozygotą recesywną (aa).
Interpretacja wyników:
- Jeśli wszystkie rośliny potomne mają fenotyp dominujący (czerwone kwiaty), testowany osobnik był homozygotą dominującą (AA).
- Jeśli w potomstwie pojawia się fenotyp recesywny (białe kwiaty) w stosunku 1:1, testowany osobnik był heterozygotą (Aa).
II Prawo Mendla: Niezależna segregacja cech
II Prawo Mendla to zasada niezależnej segregacji pary alleli. Mówi ona, że różne cechy dziedziczą się niezależnie od siebie, pod warunkiem, że ich geny znajdują się na różnych chromosomach.
Na przykładzie nasion grochu analizujemy dwie cechy:
- Powierzchnia: gładka (A) lub pomarszczona (a).
- Barwa: żółta (B) lub zielona (b).
W pokoleniu F2, po skrzyżowaniu podwójnych heterozygot (AaBb x AaBb), uzyskujemy klasyczny stosunek fenotypów 9:3:3:1:
- 9 – nasiona gładkie żółte.
- 3 – nasiona gładkie zielone.
- 3 – nasiona pomarszczone żółte.
- 1 – nasiona pomarszczone zielone.
Krzyżówka testowa dwugenowa
Analogicznie do przypadku jednogenowego, możemy sprawdzać genotypy pod kątem dwóch cech jednocześnie. Krzyżujemy osobnika o fenotypie dominującym z podwójną homozygotą recesywną (aabb).
Scenariusze wyników:
- Jednolite potomstwo: Jeśli wszystkie rośliny są gładkie i żółte, badany osobnik to podwójna homozygota dominująca (AABB).
- Rozszczepienie 1:1:1:1: Jeśli w potomstwie pojawią się cztery grupy (gładkie żółte, gładkie zielone, pomarszczone żółte i pomarszczone zielone), badany osobnik to podwójna heterozygota (AaBb).
Pobierz pełną notatkę z biologii 🤩
Chcesz prześledzić wszystkie szachownice Punnetta i dokładnie zrozumieć mechanizm gametogenezy? Pobierz naszą kompletną notatkę PDF z genetyki klasycznej!
Prawa Mendla i krzyżówka testowa – podstawy genetyki klasycznej
Wpisz swój adres mailowy i pobierz darmową notatkę 📝
