Matura rozszerzona wiedza o społeczeństwie styczeń 2026 arkusz próbny + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 4: Zadanie 1: Fragmenty ustaw z 1921 i 1920 roku dotyczące obywatelstwa polskiego. Zadanie 1.1: Uzasadnij, że na podstawie podanych źródeł można było uzyskać obywatelstwo polskie po powołaniu się na prawo ziemi, odwołując się do właściwego przepisu prawa. Zadanie 1.2: Podaj dwa podobieństwa i dwie różnice między przepisami z okresu międzywojennego a obecnymi uwarunkowaniami prawnymi w zakresie obywatelstwa polskiego.
• Strona 6: Zadanie 2: zapoznaj się z fragmentem załącznika do uchwały Rady Gminy Linia z dnia 23 marca 2012 r. dotyczącego wpisania gminy do rejestru gmin, gdzie używany jest język pomocniczy. Tabela zawiera dane: gmina Linia, powiat Wejherowski, województwo Pomorskie, liczba mieszkańców 5940, liczba mieszkańców należących do mniejszości 1969. Zadanie 2.1: dokończ zdanie, wybierz odpowiedź A, B lub C oraz 1, 2 albo 3. Wniosek dotyczy języka: A) niemieckiego, B) kaszubskiego, C) łemkowskiego oraz 1) regionalnego, 2) mniejszości etnicznej, 3) mniejszości narodowej.
• Strona 7: Zadanie 2.2: Uzupełnij zdanie – podaj wartość liczbową (A). Język pomocniczy może być używany w gminach, gdzie liczba mieszkańców mniejszości wynosi co najmniej (A) procent. Zadanie 3: Na podstawie tabeli CBOS ocenić prawdziwość stwierdzeń dotyczących zaufania społecznego w latach 2006–2022. Tabela przedstawia odsetki badanych w różnych kategoriach ufności. Wskaż P lub F dla stwierdzeń o zmianach w postawach ambiwalentnych i bardzo dużej nieufności.
• Strona 8: Zadanie 4: Na podstawie tekstu podaj dwa zagrożenia wynikające z niskiego poziomu kapitału społecznego. Zadanie 5: Fragment raportu dotyczącego sytuacji Polaków w jednym z krajów Ameryki Łacińskiej, opisuje obecność polskich firm i symboli, takich jak supermarket Andrzejewski, apteka Farmapolska, oraz pomnik Jana Pawła II w parku.
• Strona 9: Zadanie 5.1: Uzasadnij, że powyższy tekst opisuje społeczność polską. Zadanie 5.2: Podaj nazwę państwa Ameryki Łacińskiej, w którym znajduje się największe skupisko Polaków. Zadanie 5.3: Rozstrzygnij, czy osoby polskiego pochodzenia mieszkające w krajach Ameryki Łacińskiej mogą ubiegać się o wydanie im Karty Polaka. Odpowiedz uzasadnij. Zadanie 6: Fragment artykułu naukowego dotyczący koncepcji falangi Charlesa Fouriera jako osiedla opartego na pracy uspołecznionej.
• Strona 10: Zadanie 6: wybierz odpowiedź A, B lub C oraz odpowiedź 1 lub 2. Powyższy tekst dotyczy ideologii: A) liberalnej, B) socjalistycznej, C) nacjonalistycznej, w której dominują postawy 1) kolektywistyczne, 2) indywidualistyczne. Zadanie 7: fragment tekstu z 1903 r. dotyczący działań Prusaków wobec Polaków. Zadanie 7.1: podaj nazwę ideologii, z której perspektywy został napisany tekst, odpowiedź uzasadnij.
• Strona 11: Zadanie 7.2: Dokonaj wyboru przedstawiciela ideologii z tekstu spośród: A) Józef Piłsudski, B) Roman Dmowski, C) Ignacy Daszyński, D) Róża Luksemburg. Zadanie 8: Źródło 1. Wykres przedstawia odsetki korzystających z internetu w grupach wiekowych: 18-24 lata (99%), 25-34 lata (99%), 35-44 lata (96%), 45-54 lata (86%), 55-64 lata (67%), 65-74 lata (50%), 75 lat i więcej (25%). Źródło 2. Wykres przedstawia odpowiedzi na temat korzystania z internetu niezwiązanego z pracą zawodową w grupach wiekowych.
• Strona 12: Zadanie 8.1: Wskaż dwie różnice w korzystaniu z internetu przez najmłodszych i najstarszych użytkowników, powołując się na dane liczbowe z obu źródeł. Zadanie 8.2: Podaj dwie korzyści i dwa zagrożenia wynikające ze sposobu korzystania z internetu przedstawionego w źródle 2, polegającego na byciu online przez cały czas.
• Strona 13: Zadanie 9: Źródło: Zarządzenie Wójta Gminy Brańsk nr 35/2024 z dnia 25 lipca 2024 r. w sprawie zaciągnięcia kredytu długoterminowego. Zadanie 9.1: Oceń prawdziwość stwierdzeń: "Zarządzenie Wójta Gminy Brańsk nr 35/2024 jest przykładem aktu z dziedziny prawa cywilnego" oraz "Zarządzenie Wójta Gminy Brańsk nr 35/2024 może zostać uchylone przez Radę Gminy Brańsk". Wybierz P, jeśli prawdziwe, F, jeśli fałszywe.
• Strona 14: Zadanie 9.2: Uzasadnij, że Zarządzenie Wójta Gminy Brańsk nr 35/2024 jest zgodne z prawem. Zadanie 9.3: Rozstrzygnij, czy teza: Zarządzenia mogą być wydawane tylko przez organy samorządu terytorialnego jest prawdziwa. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do obowiązujących uregulowań prawnych. Zadanie 9.4: Rozstrzygnij, czy gmina Brańsk jest gminą miejską czy wiejską. Odpowiedz uzasadnij. Zadanie 10: Źródło 1. Fragment Ustawy Konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1992 r. dotyczący trybu przygotowania i uchwalenia Konstytucji RP. Art. 11 dotyczący przyjęcia Konstytucji w referendum.
• Strona 16: Zadanie 10.1: Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A, B albo C oraz odpowiedź 1 albo 2. Referendum z 2003 r. dotyczyło: A) powszechnego uwłaszczenia, B) przyjęcia Konstytucji RP, C) wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, i trwało: 1) jeden dzień, 2) dwa dni. Zadanie 10.2: Podaj imię i nazwisko Prezydenta RP, który podpisał ustawę, której fragment przytoczono w źródle 1. Zadanie 10.3: Uzupełnij tabelę. Przy podanych referendach zaznacz, czy ich wynik był wiążący, oraz uzasadnij swój wybór, powołując się na odpowiednie przepisy prawne.
• Strona 17: Zadanie 10.4: Uzupełnij zdanie – podaj nazwy dwóch organów państwa (A) i (B). Prawo do zarządzenia referendum ogólnokrajowego mają (A) oraz (B) za zgodą Senatu RP. Zadanie 11: Źródło 1: Fragment artykułu o koalicji CDU/CSU z SPD. Źródło 2: Fragment konstytucji z artykułem 60 o wyborze Prezydenta Federalnego. Źródło 3: Fragment konstytucji z artykułem 54 o wyborze Prezydenta przez Zgromadzenie Federalne.
• Strona 18: Zadanie 11.1: Rozstrzygnij, czy sytuacja opisana w źródle 1 odnosi się do państwa, którego przepisy konstytucyjne przytoczono w źródle 2, czy w źródle 3. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do źródeł. Zadanie 11.2: Podaj trzy różnice między polskimi współczesnymi uregulowaniami konstytucyjnymi a przepisami konstytucyjnymi przytoczonymi w źródle 2. Różnica 1: przepisy konstytucyjne ze źródła 2 i obecnie w Polsce.
• Strona 19: Różnica 2: porównanie przepisów konstytucyjnych ze źródła 2 i obecnie w Polsce. Różnica 3: porównanie przepisów konstytucyjnych ze źródła 2 i obecnie w Polsce. Zadanie 11.3: Rozstrzygnij, czy w źródle 2, w art. 60 (2) jest mowa o większości względnej czy o większości bezwzględnej. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie do uzupełnienia.
• Strona 20: Zadanie 12: Źródło: Fragment Konstytucji 3 Maja dotyczący władzy wykonawczej króla. Zadanie 12.1: Uzupełnij zdanie, podaj nazwy instytucji prawnej i organu władzy. Zadanie 12.2: Uzasadnij, że w obecnym stanie prawnym w Polsce nie wymagany jest dodatkowy podpis pod wszystkimi aktami głowy państwa. Zadanie 13: Źródło: Fragment artykułu prasowego dotyczący działań ministra finansów w PRL i wymienialności złotego.
• Strona 21: Zadanie 13: dokończ zdanie, wybierz odpowiedź A, B, C oraz 1, 2. Wspomnianym w tekście nowym ministrem finansów był, powołany w 1989 r. A) Jacek Kuroń, B) Leszek Miller, C) Leszek Balcerowicz, 1) Waldemara Pawlaka, 2) Tadeusza Mazowieckiego. Zadanie 14: Źródło 1: fragment traktatu międzynarodowego, artykuł 5 dotyczący zbrojnej napaści i samoobrony. Źródło 2: flaga organizacji międzynarodowej.
• Strona 22: Zadanie 14.1: Rozpoznaj organizację międzynarodową przedstawioną w źródle 1 oraz w źródle 2. Zadanie 14.2: Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących organizacji międzynarodowych, wybierz P jeśli prawdziwe, F jeśli fałszywe. Zadanie 14.3: Wybierz właściwą odpowiedź, kiedy Polska została członkiem organizacji, której traktat przytoczono, prezesem Rady Ministrów był: A) Jerzy Buzek, B) Marek Belka, C) Józef Oleksy, D) Włodzimierz Cimoszewicz. Zadanie 15: Źródło 1, fragment artykułu prasowego o jubileuszowym szczycie międzynarodowym w 2025 roku.
• Strona 23: Zadanie 15.1: Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Stwierdzenia: "Polska i Chorwacja, wymienione w tekście, przystąpiły do Unii Europejskiej w tym samym roku." oraz "Walutą wszystkich sąsiadów Polski jest euro." Mapa uczestników pewnego formatu międzynarodowego.
• Strona 24: Zadanie 15.2: Podaj nazwy dwóch państw zaznaczonych na mapie, które powstały w skutek rozpadu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Zadanie 15.3: Podaj nazwę formatu międzynarodowego przedstawionego w tekście, a następnie rozstrzygnij, czy mapa dotyczy tego samego formatu co tekst. Zadanie 16: Źródło. Fragment artykułu naukowego dotyczący końca historii według Fukuyamy, omawiający potencjalne zagrożenia dla liberalizmu i przyszłe wyzwania.
• Strona 25: Zadanie 16: Sformułuj dwa kontrargumenty do twierdzenia Fukuyamy o końcu historii. Zadanie 17: Źródło. Fragment artykułu prasowego opisujący ludobójstwo w Kongo i jego konsekwencje. Zadanie 17.1: Podaj nazwę państwa, w którym doszło do ludobójstwa opisanego w tekście. Zadanie 17.2: Podaj dwa przykłady polskich organizacji zajmujących się pomocą ofiarom wojen domowych.
• Strona 26: Zadanie 18: Źródło 1. Definicje dotyczące samorządności uczniowskiej, opisujące jej rolę edukacyjną i wychowawczą oraz wpływ na uczniów. Samorząd uczniowski jako jeden z organów szkoły, jego funkcje i ograniczenia. Źródło 2. Regulamin Szkolnego Budżetu Obywatelskiego dla szkół ponadpodstawowych Miasta Radomia na rok 2025, zawierający cele konsultacji społecznych, podział środków finansowych i typy projektów: zakupy, wydarzenia, zadania bieżące, zadania inwestycyjne.
• Strona 27: Zadanie 6: Zgłaszane projekty muszą spełniać warunki zgodności z prawem, dostępności efektów dla społeczności szkolnej, uwzględnienia kosztów, możliwości realizacji w jednym roku budżetowym, zgodności z prawem lokalnym, uwzględnienia kryterium gospodarności, możliwości realizacji technicznej i finansowej, oraz lokalizacji w Gminie Miasta Radomia. Zadanie 7: Scharakteryzuj rolę samorządności w polskiej szkole, formułuj argumenty i kontrargumenty do tezy o Szkolnym Budżecie Obywatelskim uczącym młodzież aktywnych postaw społecznych, odwołaj się do źródeł.