Matura rozszerzona biologia sierpień 2010 arkusz + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 2: Zadanie 1: Na podstawie tekstu uzupełnij tabelę, wpisując właściwe określenia dotyczące obecności sarkomerów, zawartości miozyny i aktyny, siły skurczu przy rozciąganiu oraz zawartości ATP i fosfokreatyny w tkance mięśniowej gładkiej. Część b: Na wykresie przedstawiono zależność między długością spoczynkową a siłą skurczu mięśni gładkich. Podkreśl poprawne zakończenie zdania dotyczące krzywych I i II, opisujących siłę skurczu w różnych zakresach długości spoczynkowej.
• Strona 3: Zadanie 2: Wyjaśnij, dlaczego podczas intensywnej pracy umysłowej wzrasta zużycie tlenu w komórkach nerwowych mózgu. Zadanie 3: Wyjaśnij, dlaczego podczas pobierania krwi dodaje się cytrynian sodu oraz jak niedobór witaminy K wpływa na krzepliwość krwi. Zadanie 4: Wybierz dwie informacje, które błędnie opisują funkcję jelita grubego: A) Wchłanianie wody i soli, B) Rozkład celulozy, C) Wchłanianie witamin, D) Wchłanianie tłuszczów, E) Produkcja śluzu.
• Strona 4: Zadanie 5: wskaż dwa procesy kataboliczne zachodzące w wątrobie z podanych opcji: synteza glikogenu, magazynowanie witamin A i D, rozkład glikogenu do glukozy, wytwarzanie albumin, beta-oksydacja kwasów tłuszczowych. Zadanie 6: oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących fotoreceptorów na siatkówce, wpisując P (prawda) lub F (fałsz) w tabeli. Zadanie 7: wyjaśnij, dlaczego w przypadku negatywnego wyniku testu ciążowego w okienku I nie pojawia się czerwony pasek, na podstawie analizy informacji o gonadotropinie (HCG) i przeciwciałach.
• Strona 5: Zadanie 8: a) Podaj nazwę mechanizmu regulacji przedstawionego na schemacie. b) Wyjaśnij, na czym polega przedstawiony sposób regulacji aktywności enzymów. Schemat przedstawia szlak metaboliczny z substratem, związkami A i B, produkt, enzymy 1-3, hamowanie i nadmiar produktu. Zadanie 9: Podaj dwa przykłady niekorzystnych następstw w metabolizmie komórki, które mogą być konsekwencją działania toksycznej substancji będącej inhibitorem enzymu 3. Zadanie 10: Podaj dwa inne przykłady cząsteczek, których transport pomiędzy jądrem a cytoplazmą jest możliwy dzięki obecności porów w otoczce jądrowej.
• Strona 6: Zadanie 11: uzupełnij schemat przedstawiający pochodzenie typów plastydów na podstawie tekstu. Schemat zawiera etiolplasty i amyloplasty, z miejscem na brakujące typy. Zadanie 12: porównaj w tabeli lokalizację oraz substraty i produkty oddychania tlenowego i beztlenowego w komórce mięśniowej. Tabela zawiera kolumny dla oddychania tlenowego i beztlenowego oraz wiersze dla lokalizacji procesu, substratów i produktów.
• Strona 7: Zadanie 13: w tabeli przedstawiono wyniki badania wpływu temperatury na intensywność fotosyntezy rośliny. Mierzono objętość CO₂ asymilowanego w różnych temperaturach: 5°C (8 jednostek), 10°C (12), 15°C (16), 20°C (22), 25°C (30), 30°C (38). Polecenie: na podstawie danych z tabeli narysuj wykres ilustrujący wpływ temperatury na intensywność fotosyntezy. Poniżej znajduje się siatka do rysowania wykresu.
• Strona 8: Zadanie 14: opis doświadczenia z trzema zestawami gałązek trzykrotki w cylindrach z wodą, badanie wpływu temperatury na transpirację, porównanie poziomu wody po dwóch godzinach, wskazanie błędu w doświadczeniu. Zadanie 15: tabela kodu genetycznego, zapisanie sekwencji aminokwasów z mRNA o sekwencji CCUUUCGUAAACCGGA. Zadanie 16: zapisanie sekwencji nukleotydów DNA, z którego powstał mRNA o sekwencji CCUUUCGUAAACCGGA.
• Strona 9: Zadanie 17: Wyjaśnij, na czym polega zmienność modyfikacyjna, zwana fluktuacyjną. Zadanie 18: Wybierz błędne stwierdzenie dotyczące dziedziczenia fenyloketonurii. Opcje A-D dotyczą homozygot recesywnych i heterozygot. Zadanie 19: Na podstawie tabeli z genotypami i fenotypami antygenu grupowego krwi a, zaznacz dwa prawdziwe zdania dotyczące cechy sprzężonej z płcią. Opcje A-E dotyczą dziedziczenia cechy a⁺ i a⁻.
• Strona 10: Zadanie 20: Zapisz wszystkie możliwe rodzaje genotypów gamet produkowanych przez organizm o genotypie AabbCc, przy założeniu, że geny te dziedziczą się niezależnie. Zadanie 21: Wyjaśnij, podając jeden argument, dlaczego u kobiet w pozostałych dniach cyklu przeciwwskazana jest diagnostyka medyczna z wykorzystaniem zdjęć rentgenowskich. Zadanie 22: Podaj dwa argumenty wyjaśniające, dlaczego szczepionki zrekombinowane są bezpieczniejsze od szczepionek tradycyjnych. Zadanie 23: Wyjaśnij, w jaki sposób grzyby mikoryzowe ułatwiają drzewom pobieranie wody i soli mineralnych.
• Strona 11: Zadanie 24: Na schematach przedstawiono typowe cykle rozwojowe zwierząt (I) oraz roślin (II). Wypisz dwa oznaczenia literowe (A-F), którymi na schematach oznaczono miejsce podziału mejotycznego. Zadanie 25: a) Wymień dwie cechy budowy kwiatów roślin okrytonasiennych, które są przystosowaniem do wiatropylności. b) Podaj dwa przykłady roślin okrytonasiennych zapylanych przez wiatr, używając nazw rodzajowych.
• Strona 12: Zadanie 26: Na wykresie przedstawiono wpływ zawartości NaCl w podłożu na wzrost pędów trzech gatunków roślin: A, B i C. Określ, który gatunek jest halofitem i uzasadnij odpowiedź jednym argumentem. Zadanie 27: Podaj nazwy tkanek zwierzęcych przedstawionych na rysunkach A i B.
• Strona 13: Zadanie 28: Na wykresie przedstawiono wpływ temperatury otoczenia na tempo metabolizmu nornicy rudej i żaby wodnej. a) Porównaj tempo metabolizmu tych dwóch gatunków zwierząt. b) Określ wpływ wzrostu temperatury otoczenia na tempo metabolizmu obu gatunków. Zadanie 29: Ustal przyczynę różnic tempa metabolizmu nornicy rudej i żaby wodnej opisanych w zadaniu 28. Zadanie 30: a) Podaj, jaki rodzaj izolacji uniemożliwił krzyżowanie się obu podgatunków słonia indyjskiego w warunkach naturalnych.
• Strona 14: Zadanie 31: Wyjaśnij, dlaczego ptaki migrujące magazynują energię głównie w postaci tłuszczu, podaj dwa argumenty. Zadanie 32: Na wykresie przedstawiono trzy typy krzywych przeżywania. a) Przyporządkuj krzywym I-III właściwe opisy A-C. b) Określ, która krzywa jest charakterystyczna dla gatunku śledzia. Wykres pokazuje procent przeżywalności w zależności od wieku maksymalnego.
• Strona 15: Zadanie 33: Na schemacie przedstawiono zakresy tolerancji pięciu gatunków (A, B, C, D, E) na temperaturę i zasolenie. Określ, który gatunek jest stenobiontem i eurybiontem. Zadanie 34: Wykres przedstawia wpływ temperatury i wilgotności ziarna na tempo wzrostu populacji wołka ryżowego. Sformułuj wniosek dotyczący wpływu tych czynników na ograniczenie szkód.
• Strona 16: Zadanie 35: Badania naukowe dowodzą, że zadrzewienia śródpolne wpływają na zwiększenie wysokości uzyskiwanych plonów. Na schemacie przedstawiono wyniki badań dotyczących wpływu zadrzewień na mikroklimat pól uprawnych, badając wpływ na siłę wiatru, poziom opadów oraz intensywność parowania z gleby. Uzasadnij stwierdzenie, że zadrzewienia śródpolne korzystnie wpływają na zwiększenie plonów. Schemat: drzewa, pas zadrzewień, pole uprawne, różne wartości opadów, wiatru i parowania.
• Strona 18: Zadanie 12: Na rysunku przedstawiono schemat budowy komórki roślinnej. Określ funkcje organelli oznaczonych numerami 1 i 2. Zadanie 13: Tabela zawiera dane dotyczące fotosyntezy u różnych gatunków roślin. Porównaj efektywność fotosyntezy w warunkach oświetlenia 1000 lx i 2000 lx. Zadanie 14: Na wykresie przedstawiono zależność intensywności transpiracji od wilgotności powietrza. Wyjaśnij, jak zmiana wilgotności wpływa na transpirację.
• Strona 19: Zadanie 15: Na rysunku przedstawiono schemat cyklu życiowego rośliny. Opisz procesy zachodzące w fazie sporofitu i gametofitu. Zadanie 16: Tabela zawiera dane dotyczące fotosyntezy u różnych gatunków roślin. Porównaj efektywność fotosyntezy u roślin C3 i C4. Zadanie 17: Diagram ilustruje zmiany stężenia tlenu w wodzie. Wyjaśnij wpływ temperatury na rozpuszczalność tlenu.
• Strona 20: Zadanie 12: Na rysunku przedstawiono schemat budowy komórki roślinnej. Opisz funkcje organelli oznaczonych numerami 1, 2 i 3. Zadanie 13: W tabeli podano wyniki doświadczenia dotyczącego fotosyntezy. Oblicz średnią szybkość fotosyntezy na podstawie danych z tabeli. Zadanie 14: Diagram ilustruje cykl życiowy paproci. Wyjaśnij rolę fazy oznaczonej literą A.