Matura rozszerzona chemia sierpień 2010 arkusz + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 2: Zadanie 1: Konfiguracja elektronowa atomów pierwiastka X: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵. Uzupełnij tabelę: liczba atomowa, symbol pierwiastka, fragment konfiguracji elektronowej, najwyższy i najniższy stopień utlenienia. Zadanie 2: Podaj nazwę związku bardziej lotnego i związku tworzącego wiązania wodorowe. Propan-1-ol wrze w 97,5°C, aceton w 56,2°C. Zadanie 3: Uzupełnij równanie reakcji jądrowej dla izotopu żelaza ⁵⁴₂₆Fe bombardowanego neutronami, powstaje chrom ⁵¹₂₄Cr.
• Strona 3: Zadanie 4: uzupełnij tabelę, wpisując wzory tlenków z podanych: CaO, NO, SiO₂, ZnO, SO₃, w reakcji z wodą, kwasem, zasadą. Zadanie 5: określ charakter chemiczny tlenku cynku, napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji z kwasem solnym i wodnym roztworem wodorotlenku sodu, wiedząc, że powstaje związek kompleksowy o liczbie koordynacyjnej 4. Zadanie 6: zgodnie z teorią Brönsteda, dla reakcji HSO₃⁻ + H₂O ⇌ SO₃²⁻ + H₃O⁺, napisz wzory kwasów i zasad tworzących sprzężone pary.
• Strona 4: Zadanie 7: napisz, jak zmieni się wydajność reakcji utleniania amoniaku po zmniejszeniu objętości naczynia reakcyjnego w warunkach izotermicznych. Zadanie 8: a) napisz w formie cząsteczkowej równanie procesu z niższą energią aktywacji; b) wykonaj wykres zmian energii reagentów, zaznacz odcinek energii aktywacji. Zadanie 9: napisz, czy zastosowanie katalizatora ma wpływ na wartość i znak entalpii reakcji.
• Strona 5: Zadanie 10: Ustal wzór katalizatora dla reakcji CH₃CHO + I₂ → CH₃I + HI + CO i CH₃I + HI → CH₄ + I₂ oraz napisz sumaryczne równanie reakcji. Zadanie 11: Na podstawie tabeli z ilością kwasu octowego w czasie, napisz równanie reakcji otrzymywania octanu etylu i podaj ilość moli estru po ustaleniu równowagi. Zadanie 12: Napisz, w której probówce z roztworami SrCl₂, CaCl₂, BaCl₂ stężenie jonów siarczanowych(VI) jest największe, korzystając z danych rozpuszczalności soli.
• Strona 6: Zadanie 13: Do wodnego roztworu siarczanu(VI) żelaza(III) dodawano wodny roztwór wodorotlenku sodu do momentu całkowitego wytrącenia osadu. Osad oddzielono i wyprężono, otrzymując brunatnoczerwony proszek. a) Napisz w formie cząsteczkowej równania reakcji. b) Podaj metodę rozdzielenia mieszaniny, aby wydzielić osad. Zadanie 14: Zaprojektuj metodę otrzymywania węglanu wapnia. a) Napisz wzory lub nazwy reagentów. b) Napisz w formie jonowej równania reakcji.
• Strona 7: Informacja do zadania 15 i 16: tabela przedstawia barwy wskaźników w zależności od pH. Zadanie 15: Do roztworu wodorotlenku sodu dodano wskaźnik, a następnie kwas solny. Początkowo wskaźnik miał barwę granatową, po dodaniu kwasu zieloną, a następnie żółtą. Napisz, którego wskaźnika użyto. Zadanie 16: Rozpuszczono 2 g wodorotlenku sodu w 5 dm³ wody. a) Oblicz pH roztworu. b) Napisz, jaką barwę ma wskaźnik III.
• Strona 8: Zadanie 17: w dwóch naczyniach rozpuszczono chlorek glinu i etanolan sodu, zanurzono papierek wskaźnikowy, pojawił się osad. a) Napisz kolor papierka wskaźnikowego. b) Napisz wzór związku osadu. Zadanie 18: tlenek żelaza(III) redukowano tlenkiem węgla(II), równanie: Fe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂, oblicz masę tlenku żelaza(III), jeśli otrzymano 300 kg żelaza, wydajność 80%. Zadanie 19: doświadczenie z MnO₂ i HCl, powstał bezbarwny roztwór i żółtozielony gaz, napisz równanie reakcji.
• Strona 9: Zadanie 20: a) Napisz w formie jonowej równania procesów redukcji i utleniania dla reakcji: Br⁻ + Cr₂O₇²⁻ + H⁺ → Cr³⁺ + Br₂ + H₂O. b) Dobierz współczynniki stechiometryczne w schemacie reakcji. Zadanie 21: Napisz równanie procesu anodowego podczas elektrolizy wodnego roztworu azotanu(V) srebra. Zadanie 22: Oblicz potencjał standardowy półogniwa metalicznego dla ogniwa o SEM 1,10 V i napisz schemat ogniwa zgodnie z konwencją sztokholmską.
• Strona 10: Zadanie 23: oblicz gęstość metanu CH₄ w temperaturze 30 °C i ciśnieniu 1013 hPa, stała gazowa R = 83,14 hPa·dm³·K⁻¹·mol⁻¹, wynik z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Zadanie 24: schemat przemian chemicznych, napisz równanie reakcji otrzymywania substancji A, wzór półstrukturalny związku C, wzór i nazwę związku D. Zadanie 25: napisz równania addycji i substytucji związków organicznych dla C₂H₅Cl.
• Strona 11: Zadanie 26: a) Napisz nazwę systematyczną gazu opisanego powyżej. b) Określ typ reakcji, która prowadzi do powstania osadu w wodnym roztworze tego gazu. Informacja do zadania 27 i 28: Tabela z nazwami systematycznymi alkoholi i ich temperaturami wrzenia: 2,2-dimetylopropan-1-ol (114,0°C), 3-metylobutan-1-ol (131,0°C), pentan-1-ol (138,0°C), heksan-1-ol (157,3°C), heptan-1-ol (176,0°C). Zadanie 27: Podaj dwie zależności między budową alkoholi a ich temperaturami wrzenia. Zadanie 28: Wybierz i podaj nazwę alkoholu, który jest homologią pentan-1-olu.
• Strona 12: Zadanie 29: W trzech probówkach znajdują się roztwory metanolu, kwasu metanowego i kwasu etanowego. Przeprowadzono doświadczenia z papierkiem uniwersalnym i odczynnikiem Tollensa. a) Podaj nazwy substancji w probówkach I i II. b) Określ, czy substancja w probówce III jest utleniaczem czy reduktorem. Zadanie 30: Seryna o wzorze H₂N-CH-COOH z CH₂OH. a) Narysuj wzór półstrukturalny dipeptydu z kondensacji seryny. b) Określ rzędowość atomu węgla nr 3.
• Strona 13: Zadanie 31: Podaj wzór półstrukturalny (grupowy) jednego aminokwasu o wzorze sumarycznym C₄H₉O₂N, który wykazuje czynność optyczną. Zadanie 32: Polistyren o wzorze (CH₂-CH(C₆H₅))ₙ jest polimerem wykorzystywanym do produkcji materiałów izolacyjnych. Napisz wzór odpowiedniego związku (monomeru) stanowiącego substrat do produkcji polistyrenu.
• Strona 15: Zadanie 12: Oblicz stężenie molowe roztworu, w którym rozpuszczono 10 g NaCl w 250 cm³ wody. Zadanie 13: Na wykresie przedstawiono zależność rozpuszczalności substancji X od temperatury, określ temperaturę, w której rozpuszczalność wynosi 50 g/100 g wody. Zadanie 14: Ciąg dalszy zadania 13, oblicz masę substancji X, która wykrystalizuje po ochłodzeniu roztworu z 80°C do 20°C.