Informator matury rozszerzonej z historii, sierpień 2024

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 14: Zadanie 1: Malowidło starożytne. Dokonaj zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Malowidło jest charakterystyczne dla cywilizacji: A) perskiej, B) sumeryjskiej, C) asyryjskiej, D) egipskiej. Na ilustracji widoczne jest starożytne malowidło przedstawiające scenę z postacią w masce szakala oraz mumią, otoczone hieroglifami.
• Strona 15: Zadanie 2: (0–1) Źródło 1: Fragmenty Starego Testamentu opisujące wkroczenie Nabuchodonozora do Jerozolimy, spalenie świątyni i pałacu królewskiego oraz zburzenie murów miasta. Źródło 2: Ilustracja z epoki przedstawiająca scenę z wojownikami uzbrojonymi w tarcze i włócznie.
• Strona 17: Zadanie 3: Fragmenty Dziejów Herodota. Fragment A opisuje barbarzyńców walczących z Hellenami i Leonidasem, cofających się w wąwozie. Fragment B opisuje długą bitwę, w której barbarzyńcy zwyciężają w centrum, ale Hellenowie zwyciężają na skrzydłach. Rozstrzygnij, czy oba fragmenty odnoszą się do tej samej bitwy. Odpowiedz i uzasadnij. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczą analizy i interpretacji historycznej oraz narracji historycznej. Zasady oceniania: 1 pkt za prawidłowe rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.
• Strona 18: Zadanie 4: Fragment tekstu Tytusa Liwiusza "Dzieje Rzymu od założenia miasta" opisuje konflikt między patrycjuszami a ludem. Zadanie 4.1: Wybierz właściwą odpowiedź, zaznaczając okres w państwie rzymskim, w którym rozegrały się opisane wydarzenia: A) królestwa, B) republiki, C) pryncypatu, D) dominatu. Uzasadnij swój wybór. Wymagania ogólne: Chronologia historyczna i analiza interpretacja historyczna.
• Strona 19: Zadanie 4.2: Podaj stosowaną w historiografii nazwę urzędu w starożytnym Rzymie, o którego ustanowieniu mowa jest w tekście. Wymagania szczegółowe: charakteryzuje przemiany ustrojowe i społeczne w państwie rzymskim, etapy ekspansji rzymskiej. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawną odpowiedź, 0 pkt za niepełną lub brak odpowiedzi. Rozwiązanie: trybun ludowy.
• Strona 20: Zadanie 5: Awers i rewers antycznej monety. Napis na awersie: Brutus imperator (L Plaetorius Cestianus – informacje o mincerzu). Napis na rewersie: idy marcowe. Podaj nazwę wydarzenia, do którego nawiązuje moneta przedstawiona na fotografii. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do symboliki monety. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej.
• Strona 22: Zadanie 6: Mapa basenu Morza Śródziemnego. Dokonaj zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie uzasadnij swój wybór, odwołując się do treści mapy. Mapa przedstawia terytorium imperium: A) macedońskiego w IV w. p.n.e., B) rzymskiego w I w. p.n.e., C) bizantyjskiego w VI w., D) arabskiego w VIII w. Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Wymagania ogólne: I. Chronologia historyczna, II. Analiza i interpretacja historyczna, III. Tworzenie narracji historycznej.
• Strona 23: Wymagania szczegółowe dotyczą Bizancjum i świata islamu. Zadanie 7: Źródło 1. Miniatura średniowieczna przedstawiająca postacie historyczne. Zadanie polega na analizie przedstawionego źródła i odpowiedzi na pytanie dotyczące charakterystyki ekspansji Arabów. Wymagane jest uzasadnienie odpowiedzi z odniesieniem do mapy. Rozwiązanie wskazuje poprawną odpowiedź jako C, z przykładowym uzasadnieniem dotyczącym kontroli cesarstwa bizantyjskiego nad wskazanym obszarem.
• Strona 25: Zadanie 8: Fotografia fasady kościoła. Rozwiązanie: Rozstrzygnięcie: Nie. Przykładowe uzasadnienie: Źródło 1. przedstawia papieża jako osobę nadrzędną wobec wszelkich władców świeckich, natomiast miniatura ilustruje równy status władzy papieża i cesarza, którzy w imieniu Chrystusa sprawują władzę na ziemi: jeden – duchowną (pastorał), drugi – świecką (miecz).
• Strona 27: Zadanie 9: Źródło 1 przedstawia mapę ziem polskich z zaznaczonymi regionami zgrupowania wojsk polskich i czeskich oraz kierunkami działań wojskowych. Na mapie znajdują się ważniejsze grody polskie i czeskie, takie jak Poznań, Wrocław, Kraków. Źródło 2 to fragment opracowania historycznego opisujący działania Mieszka II, Bezpryma i Ottona oraz ich współpracę z Konradem II i Jarosławem Mądrym w 1031 roku.
• Strona 29: Zadanie 10: Mapa Królestwa Polskiego. Dokonaj wyboru spośród podanych opcji i uzasadnij swój wybór, podając dwa argumenty. Mapa przedstawia obszar Królestwa Polskiego w roku: A. koronacji Bolesława Chrobrego, B. koronacji Władysława Łokietka, C. śmierci Kazimierza Wielkiego, D. śmierci Kazimierza Jagiellończyka. Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Mapa zawiera granice i ziemie przyłączone oraz szlaki handlowe.
• Strona 30: Wymagania ogólne: I. Chronologia historyczna, zadania: porządkuj wydarzenia z dziejów ojczystych. II. Analiza i interpretacja historyczna, zadania: analizuj wydarzenia w kontekście epoki. III. Tworzenie narracji historycznej, zadania: buduj argumentację. Wymagania szczegółowe: Polska w XIV i XV w., zadania: opisz zmiany terytorialne państwa polskiego. Zadanie 11: Źródło 1, fragment opracowania historycznego o Plantagenetach, Henryku II, Ryszardzie Lwie Serce, Janie bez Ziemi, Wielkiej Radzie z 1256 roku.
• Strona 31: Zadanie 11.1: Wyjaśnij, na czym polegała różnica dotycząca genezy przedstawicielstw stanowych, o których mowa w źródłach 1. i 2. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej. Wymagania szczegółowe: wyjaśnia proces powstawania monarchii stanowych w Europie. Zasady oceniania: 1 pkt za prawidłowe wyjaśnienie różnicy, 0 pkt za niepoprawną lub niepełną odpowiedź.
• Strona 32: Zadanie 11.2: Podaj nazwę, pod jaką znane było Zgromadzenie Trzech Stanów w przededniu wybuchu rewolucji francuskiej. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, ocena przydatności źródeł. Wymagania szczegółowe: wyjaśnienie przyczyn rewolucji francuskiej. Zasady oceniania: 1 pkt za odpowiedź poprawną, 0 pkt za niepoprawną lub brak odpowiedzi. Rozwiązanie: Stany Generalne.
• Strona 33: Zadanie 12: Źródło 1: Fragment dzieła Jana Długosza opisujący przyznanie ziem pomorskiej, chełmińskiej i michałowskiej królestwu polskiemu po wojnie pruskiej. Źródło 2: Mapa wojen polsko-krzyżackich przedstawiająca rejony zgrupowania wojsk polskich i krzyżackich, główne kierunki działań, ważniejsze punkty umocnione oraz miejsca bitew, w tym bitwę pod Grunwaldem. Mapa zawiera legendę z symbolami i granicami państw.
• Strona 35: Zadanie 13: Fotografia pomnika odsłoniętego w Krakowie w 1886 roku. Pomnik przedstawia postacie historyczne, z napisem: "Jadwiga królowa Polski Jagiełło wielki książę Litwy". Zadanie polega na analizie i interpretacji przedstawionych postaci oraz ich znaczenia historycznego w kontekście stosunków polsko-litewskich.
• Strona 37: Zadanie 14: Źródło 1 zawiera fragment tekstu Zbigniewa Herberta opisujący krytykę stylów architektonicznych. Źródło 2 przedstawia fotografie fasad budynków A i B. Polecenie: Rozstrzygnij, która z fotografii reprezentuje styl architektoniczny opisany w źródle 1. Odpowiedz uzasadnij, podając nazwę i dwie widoczne cechy tego stylu. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie mają być wpisane poniżej.
• Strona 39: Zadanie 15: Źródło 1: Fotografia świątyni. Źródło 2: Fragment dokumentu z 1517 roku, zawierający cytaty dotyczące odpustów i ich wpływu na zbawienie. Fragmenty tekstu omawiają poglądy na temat dźwięku monety wrzuconej do puszki oraz zależności zbawienia od woli Bożej.
• Strona 41: Zadanie 16: Max Weber o roli pracy. Wyjaśnij, na czym polegał według autora tekstu związek między etyką purytańską a rozwojem kapitalizmu. Tekst źródłowy z książki "Etyka protestancka a duch kapitalizmu" omawia racjonalną pracę w zawodzie i podejście do bogactwa. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej. Wymagania szczegółowe: reformacja i jej skutki, przemiany kapitalistyczne w Europie XVI i XVII w.
• Strona 42: Zadanie 17: Fotografie budynków. Na stronie znajduje się fotografia budynku oznaczonego literą A. Budynek jest biały, wielopiętrowy z wieżą zegarową, ozdobnymi elementami architektonicznymi i wysokim, zielonym dachem. Zdjęcie przedstawia budynek na tle nieba z widocznymi chmurami.
• Strona 43: Zadanie 17.1: Rozstrzygnij, czy budynki ukazane na fotografiach A i B reprezentują ten sam styl architektoniczny. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do obu fotografii. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej. Wymagania szczegółowe: rozpoznaje dokonania twórców renesansowych w dziedzinie kultury.
• Strona 44: Zadanie 17.2: Podaj nazwę typu budynku przedstawionego na fotografiach A i B, i określ jego funkcję. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej. Wymagania szczegółowe: gospodarcze i społeczne realia średniowiecznej Europy. Zasady oceniania: 1 pkt za podanie prawidłowej nazwy i wyjaśnienie funkcji budynku. Rozwiązanie: Nazwa: Ratusz. Wyjaśnienie: Ratusz był siedzibą władz miasta (rady miasta).
• Strona 45: Zadanie 18: Źródło 1 przedstawia fragment tablicy genealogicznej Jagiellonów, zawierający daty śmierci władców, takich jak Władysław Jagiełło (†1434), Władysław Warneńczyk (†1444), Kazimierz Jagiellończyk (†1492), Władysław Jagiellończyk (†1516), Jan Olbracht (†1501), Aleksander Jagiellończyk (†1506), Zygmunt Stary (†1548) i Zygmunt August (†1572). Źródło 2 zawiera fragmenty aktów prawnych, w tym dokumenty A, B i C, dotyczące inwestytury i unii polsko-litewskiej.
• Strona 46: Zadanie 18.1: Przyporządkuj przedstawiciela dynastii Jagiellonów do fragmentu dokumentu ze źródła 2, który był związany z jego wydaniem. Fragment dokumentu A: Zygmunt Stary, B: Zygmunt August, C: Aleksander. Zadanie 18.2: Który z przedstawicieli dynastii Jagiellonów zmarłych w XVI wieku, uwzględnionych w źródle 1, poniósł śmierć na polu bitwy? Podaj jego imię i przydomek.
• Strona 47: Zadanie 19: (0–1) Źródło 1. Współczesny rysunek satyryczny przedstawiający postacie z tarczami herbowymi, w tym herb z trzema koronami i herb z orłem, na tle mapy z zaznaczonymi miastami Kraków i Karpaty. Polecenie dotyczy charakterystyki konfliktów zbrojnych w Europie w XVI-XVII wieku, z uwzględnieniem ekspansji tureckiej.
• Strona 49: Zadanie 20: Źródło 1 przedstawia mapę rozbiorów Rzeczypospolitej. Mapa ilustruje granice przed i po rozbiorach w latach 1772, 1793 i 1795, z zaznaczeniem terytoriów zajętych przez Austrię, Prusy i Rosję. Widoczne są granice województw oraz stolice państw i województw. Mapa zawiera legendę z oznaczeniami granic i dat rozbiorów.
• Strona 51: Zadanie 21: Na podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę – wpisz obok fragmentów biografii odpowiadające im nazwiska. Fragment A: opisuje działalność wojskową i emigrację po konfederacji barskiej. Fragment B: dotyczy inżyniera wojskowego, uczestnika wojny o niepodległość USA. Fragment C: opisuje francuskiego polityka, uczestnika rewolucji amerykańskiej i francuskiej.
• Strona 52: Wymagania ogólne: analiza wydarzeń i zjawisk historycznych, ocena przydatności źródeł. Wymagania szczegółowe: rewolucje XVIII w., geneza i skutki rewolucji amerykańskiej, wkład Polaków w walkę o niepodległość USA. Zasady oceniania: 2 pkt za trzy nazwiska, 1 pkt za dwa, 0 pkt za brak. Prawidłowe rozwiązanie: A – Pułaski, B – Kościuszko, C – de La Fayette. Zadanie 22: Tablica upamiętniająca kawalerów Virtuti Militari na Placu Piłsudskiego w Warszawie, z datą 1792-2012, 16 czerwca 2012 r.
• Strona 54: Zadanie 23: Tabela przedstawia udział wybranych państw w światowej produkcji dóbr przetworzonych w latach 1750-1900. Dane dla Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Rosji, USA, Japonii, Chin i Indii. Zadanie polega na ocenie prawdziwości stwierdzeń dotyczących udziału Chin, Wielkiej Brytanii i USA w produkcji przemysłowej. Zadanie wymaga zaznaczenia P (prawda) lub F (fałsz). Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna.
• Strona 55: Zadanie 24: Na podstawie obrazu Eugène’a Delacroix, przedstawiającego scenę rewolucyjną z postacią kobiety z flagą, określ wpływ wydarzeń historycznych na sztukę XIX wieku. Uwzględnij kontekst społeczno-polityczny epoki oraz rolę artysty w kształtowaniu świadomości narodowej.
• Strona 57: Zadanie 25: Podaj nazwy dwóch wydarzeń historycznych z dziejów Francji z lat 1815–1852, do których pasują słowa "Gdy Francja kicha, cała Europa dostaje kataru". Odpowiedz uzasadnij, wyjaśniając wpływ tych wydarzeń na dzieje Europy. Wydarzenie 1: (miejsce na odpowiedź). Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Wydarzenie 2: (miejsce na odpowiedź). Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: opisuje funkcjonowanie systemu wiedeńskiego. Zasady oceniania: 2 pkt za dwie nazwy z uzasadnieniem, 1 pkt za jedną nazwę z uzasadnieniem, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub brak odpowiedzi.
• Strona 58: Zadanie 26: Mapa działań powstańczych przedstawia obszar z najdalszym zasięgiem działań powstańczych, zasięg samodzielnej administracji powstańczej, polską część prowincji, przemarsz oddziałów powstańczych pod dowództwem Mierosławskiego. Zaznaczone są polskie obozy wojskowe, miejsca ważniejszych bitew i potyczek, granice państw oraz granice Wielkiego Księstwa Poznańskiego i innych prowincji.
• Strona 60: Zadanie 27 (0–1): Rozstrzygnij, czy dokument (źródło 1) został ogłoszony w czasie konfliktu, do którego nawiązuje źródło 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł. Źródło 1: Fragment aktu prawnego dotyczący zakazu niewolnictwa i przymusowych robót w USA. Źródło 2: Seria znaczków z wizerunkami historycznymi. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej.
• Strona 61: Zadanie 28: Artykuł prasowy z przełomu XIX i XX wieku [fragment]. Wyjaśnij, odwołując się do faktografii, z czego wynikała wyjątkowa sytuacja Polaków w Krakowie, opisana w artykule.
• Strona 63: Zadanie 29: Karta pocztowa wydana w 1905 roku przedstawiająca trzech zasłużonych Wielkopolan: Staszica, Marcinkowskiego i Jackowskiego. Ilustracja zawiera portrety tych postaci oraz symbole związane z ich działalnością, takie jak kotwica, książki i narzędzia rolnicze.
• Strona 65: Zadanie 30: Przedstawiono dwa źródła. Źródło 1 to fragment "nekrologu" opublikowanego w prasie, zatytułowany "Austrya-Wiedźma", informujący o "śmierci" Austrii jako państwa, z odniesieniem do Czechosłowacji i Jugosławii. Źródło 2 to rysunek satyryczny przedstawiający postacie z różnych krajów w sytuacji konfliktowej, z angielskimi napisami: "If you touch me I'll...", "If you make a move I'll...", "If you hit that little feller I'll...", "If you strike my friend I'll...", "If you hit him-".
• Strona 67: Zadanie 31: Plakaty z okresu I wojny światowej. Plakat A przedstawia postać z opaską na oczach i krwawymi rękami trzymającą globus, obok znak zapytania. Plakat B ukazuje rycerza na koniu z krzyżem na piersi, w otoczeniu żołnierzy. Polecenie: zinterpretuj przesłanie każdego plakatu, uwzględniając kontekst historyczny.
• Strona 69: Zadanie 32: Na podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę – wpisz obok fragmentów biografii odpowiadające im nazwiska. Fragment biografii A: Działacz narodowy, redaktor, poseł do Reichstagu, komisarz plebiscytowy, faktyczny dyktator III powstania śląskiego, emigracja w Czechosłowacji. Fragment biografii B: Pianista, polityk, przedstawiciel Komitetu Narodowego Polskiego w USA, prezydent rady ministrów, internowany w czasie II wojny światowej. Fragment biografii C: Działacz ludowy, poseł do austriackiej Rady Państwa, trzykrotny premier, internowany przez Niemców. Wymagania ogólne: analiza wydarzeń i ocena przydatności źródeł. Wymagania szczegółowe: ocena wpływu Piłsudskiego i Dmowskiego.
• Strona 70: Zadanie 33: na rysunku Edwarda Porządkowskiego z 1949 roku przedstawiono scenę z kolumną Zygmunta na tle budynku z wieżą. Pod rysunkiem znajduje się podpis: "Król Zygmunt: - Jestem jedynym królem na świecie, którego powrót lud wita z radością." Zadanie polega na rozpoznaniu trzech postaci historycznych z listy: A – Wojciech Korfanty, B – Ignacy Jan Paderewski, C – Wincenty Witos.
• Strona 72: Zadanie 34: O początkach kryzysu zimnowojennego z 1962 roku. Tekst źródłowy opisuje myśli o instalowaniu rakiet z głowicami jądrowymi podczas wizyty w Bułgarii. Zadanie 34.1: Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, do którego genezy nawiązuje tekst. Wymagania ogólne obejmują analizę i interpretację historyczną, a szczegółowe dotyczą wyjaśnienia przyczyn i skutków kryzysu kubańskiego. Rozwiązanie: kryzys kubański / kryzys karaibski.
• Strona 73: Zadanie 34.2: Podaj nazwiska przywódców USA i ZSRR, którzy sprawowali władzę w czasie wydarzeń, do których nawiązuje tekst. Przywódca USA: …, Przywódca ZSRR: …. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: dekolonizacja, integracja i nowe konflikty. Zadanie 35: Fragment wspomnień dotyczący represji wobec autora i jego przyjaciół za czasów Gomułki, kampania "antysyjonistyczna", problem wewnątrzpolski. Fragment z książki K. Modzelewskiego.
• Strona 75: Zadanie 36: Źródło 1 przedstawia fragment przemówienia dotyczącego Proklamacji Emancypacji, która stała się symbolem nadziei dla niewolników. Źródło 2 to fotografia z epoki ukazująca postać historyczną na tle pomnika Abrahama Lincolna. Zadanie 36.1: Wyjaśnij okoliczności wydania dokumentu wspomnianego w źródle 1, odwołując się do faktografii.
• Strona 76: Zadanie 36.2: Podaj nazwisko autora cytowanego przemówienia oraz nazwisko wielkiego Amerykanina wspomnianego w tym przemówieniu. Autor przemówienia: …………………………………………. Wielki Amerykanin: …………………………………………. Wymagania ogólne: analiza wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych, ocena przydatności źródeł. Wymaganie szczegółowe: analiza przemian kulturowych po II wojnie światowej. Zasady oceniania: 1 pkt za dwa prawidłowe nazwiska. Rozwiązanie: Autor przemówienia: [Martin Luther] King, Wielki Amerykanin: [Abraham] Lincoln.
• Strona 77: Zadanie 37: Rysunek satyryczny przedstawia statek z napisem "Europa" i "Schuman-Plan", na którym znajdują się postacie z literami "D", "F", "I", "B", "NL", symbolizujące kraje europejskie. Polecenie: Dokończ zdanie, zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie uzasadnij swój wybór, odwołując się do symboliki rysunku. Rysunek nawiązuje do genezy: A. Organizacji Narodów Zjednoczonych. B. Paktu Północnoatlantyckiego. C. Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. D. Układu Warszawskiego. Uzasadnienie: [miejsce na odpowiedź].
• Strona 79: Zadanie 38: Wyjaśnij główne przesłanie ulotki z epoki, interpretując jej elementy graficzne i uwzględniając kontekst historyczny. Ulotka zawiera daty 22.VII.1944 i 13.XII.1981 oraz hasło "Ciągłość tradycji", otoczona drutem kolczastym. Wymagania ogólne: I. Chronologia historyczna, II. Analiza i interpretacja historyczna, III. Tworzenie narracji historycznej.
• Strona 104: Zadanie 2: Źródło 1 przedstawia fragmenty Starego Testamentu opisujące najazd Nabuchodonozora na Jerozolimę, zniszczenie świątyni i przesiedlenie ludności. Źródło 2 to ilustracja z epoki przedstawiająca wojowników. Polecenie: zdecyduj, czy opis i ilustracja dotyczą wojowników tej samej cywilizacji, uzasadnij odpowiedź. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie do uzupełnienia przez zdającego.
• Strona 105: Zadanie 5: Dwie strony antycznej monety przedstawiające po jednej stronie wizerunek Bruta z napisem "Brutus imperator (L Plaetorius Cestianus – informacje o mincerzu)" oraz po drugiej stronie napis "idy marcowe" z symboliką dwóch sztyletów i czapki wolności. Podaj nazwę wydarzenia, do którego nawiązuje moneta przedstawiona na fotografii. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do symboliki monety.
• Strona 106: Zadanie 8: (0–1) Fotografia kościoła. Zasady oceniania: 1 pkt za podanie poprawnej nazwy wydarzenia wraz z uzasadnieniem zawierającym odniesienie do symboliki monety. 0 pkt za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie: Nazwa wydarzenia: Zabójstwo Juliusza Cezara. Przykładowe uzasadnienie: Moneta zawiera szereg informacji związanych z tym wydarzeniem: napis „idy marcowe” nawiązuje do daty zabójstwa Cezara, dwa sztylety do szczegółów tego mordu politycznego, a na awersie widnieje podobizna jednego z zabójców – Brutusa.
• Strona 108: Zadanie 10: Mapa Królestwa Polskiego. Dokonaj zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie uzasadnij swój wybór, podając dwa argumenty. Mapa przedstawia obszar Królestwa Polskiego w roku: A. koronacji Bolesława Chrobrego, B. koronacji Władysława Łokietka, C. śmierci Kazimierza Wielkiego, D. śmierci Kazimierza Jagiellończyka. Mapa zawiera granice Królestwa Polskiego, ziemie odziedziczone, przyłączone i podporządkowane, oraz szlaki handlowe.
• Strona 110: Zadanie 13: Fotografia pomnika odsłoniętego w Krakowie w 1886 roku przedstawiająca Jadwigę królową Polski i Jagiełłę wielkiego księcia Litwy. Wymień dwa postanowienia unii w Krewie, do których nawiązał twórca pomnika. Odpowiedzi uzasadnij, odwołując się do odpowiednich elementów rzeźby. Postanowienie 1: (miejsce na odpowiedź), Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Postanowienie 2: (miejsce na odpowiedź), Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Zasady oceniania: 2 pkt za dwa postanowienia z uzasadnieniem, 1 pkt za jedno postanowienie z uzasadnieniem lub dwa bez uzasadnienia, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub brak odpowiedzi.
• Strona 111: Zadanie 21. (0–2): Na podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę – wpisz obok fragmentów biografii odpowiadające im nazwiska. Fragment A: Opisuje osobę walczącą w konfederacji barskiej, która wstąpiła do amerykańskiej Armii Kontynentalnej w 1777 r., dowodziła brygadą kawalerii i zmarła po bitwie pod Savannah. Fragment B: Dotyczy wychowanka Szkoły Rycerskiej w Warszawie, inżyniera wojskowego, który wyróżnił się przy oblężeniu Saratogi i budowie umocnień wokół West Point. Fragment C: Opisuje francuskiego polityka uczestniczącego w wojnie w Ameryce i dowodzącego Gwardią Narodową podczas Wielkiej Rewolucji Francuskiej.
• Strona 112: Zadanie 22: wyjaśnij okoliczności ustanowienia Orderu Virtuti Militari, do których nawiązuje tablica pamiątkowa. W odpowiedzi wykorzystaj treści, które zawiera tablica. Tablica upamiętniająca osoby, które otrzymały Order Virtuti Militari, znajduje się na Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Widoczna jest inskrypcja "1792-2012", "Bohaterskim obrońcom ojczyzny", "16 czerwca 2012 r.".
• Strona 113: Zadanie 24: Obraz Eugène’a Delacroix. Podaj dwa argumenty na potwierdzenie tezy, że zaprezentowany obraz przedstawia idee romantyzmu. W odpowiedzi odwołaj się do jego treści. Obraz przedstawia postać kobiety z flagą, otoczoną przez ludzi w czasie walki. Zasady oceniania: 2 pkt za dwa prawidłowe argumenty z odwołaniem do obrazu, 1 pkt za jeden argument, 0 pkt za brak lub niepełną odpowiedź.
• Strona 114: Zadanie 26: (0–1) Źródło 1. Fragment opracowania historycznego opisuje narady w Poznaniu i Krakowie w 1845 roku dotyczące terminu wybuchu powstania, z udziałem Ludwika Mierosławskiego. Źródło 2. Mapa przedstawia zasięg działań powstańczych w Wielkopolsce i okolicach, z oznaczeniami granic państw, obozów wojskowych i miejsc bitew.
• Strona 115: Zadanie 27: Zdecyduj, czy działania na mapie dotyczą powstania, którego termin wyznaczył Ludwik Mierosławski. Uzasadnij, odwołując się do źródeł 1 i 2. Zadanie 28: Artykuł prasowy z przełomu XIX i XX wieku [fragment]. Tekst opisuje Kraków jako źródło narodowego pokrzepienia w czasach niewoli, wspominając pielgrzymki i znaczenie Wawelu. Słowniczek: pokrzepienie, wzmożenie, udawać się, ogrzewać się, ostoja.
• Strona 116: Wyjaśnij, odwołując się do faktografii, z czego wynikała wyjątkowa sytuacja Polaków w Krakowie, opisana w artykule. Zadanie 31: Plakaty z okresu I wojny światowej. Ilustracja przedstawia plakat z postacią przypominającą niedźwiedzia z koroną i napisem "Kultur" na głowie, trzymającego kulę ziemską z krwią spływającą z kontynentów, obok duży znak zapytania.
• Strona 118: Zadanie 36: Źródło 1 zawiera fragment przemówienia dotyczącego Proklamacji Emancypacji. Źródło 2 to fotografia z epoki przedstawiająca postać stojącą przed pomnikiem. Zadanie 36.1: Napisz, jakie były okoliczności wydania dokumentu wspomnianego w źródle 1, odwołując się do faktografii.
• Strona 119: Zadanie 36.2: Podaj nazwisko autora cytowanego przemówienia oraz nazwisko wspomnianego w tym przemówieniu wielkiego Amerykanina. Miejsca na odpowiedzi są puste. Przykładowe rozwiązanie: Toczyła się w USA wojna domowa (secesyjna), ogłoszona proklamacja znosiła niewolnictwo, aby osłabić Konfederatów. Rozwiązanie: Autor przemówienia: [Martin Luther] King, Wielki Amerykanin: [Abraham] Lincoln. Zadanie 38: Ulotka z epoki z napisem "PKWN WRON Ciągłość Tradycji" z datami 22.VII.1944 i 13.XII.1981.
• Strona 121: Zadanie 12: Przedstaw przyczyny i skutki rewolucji francuskiej, uwzględniając kontekst społeczno-polityczny. Zadanie 13: Na mapie przedstawiono granice państw europejskich w 1815 roku, określ zmiany terytorialne po kongresie wiedeńskim. Zadanie 14: Analizując tekst źródłowy, wyjaśnij znaczenie Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela dla rozwoju demokracji w Europie.
• Strona 14: Zadanie 1: Malowidło starożytne. Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Malowidło jest charakterystyczne dla cywilizacji: A) perskiej, B) sumeryjskiej, C) asyryjskiej, D) egipskiej.
• Strona 15: Zadanie 2: Przeczytaj fragment Starego Testamentu dotyczący zniszczenia Jerozolimy przez Nabuchodonozora i odpowiedz na pytanie dotyczące tego wydarzenia. Źródło 1: Fragment Starego Testamentu opisujący wkroczenie Nabuchodonozora do Jerozolimy i spalenie świątyni. Źródło 2: Ilustracja z epoki przedstawiająca scenę walki z tarczami i włóczniami, ukazująca starożytnych wojowników.
• Strona 17: Zadanie 3: Fragmenty Dziejów Herodota. Fragment A opisuje barbarzyńców z Kserksesem i Hellenów z Leonidasem, walczących w wąwozie. Fragment B opisuje długą bitwę, gdzie Hellenowie zwyciężają barbarzyńców. Rozstrzygnij, czy oba fragmenty odnoszą się do tej samej bitwy. Odpowiedz i uzasadnij. Wymagania: analiza wydarzeń historycznych, tworzenie narracji, charakterystyka konsekwencji wojen grecko-perskich. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.
• Strona 18: Zadanie 4: fragment z "Dziejów Rzymu" Tytusa Liwiusza opisuje wewnętrzne napięcia w Rzymie, w tym konflikt między patrycjuszami a ludem. Zadanie 4.1: (0–1) Dokończ zdanie, wybierz właściwą odpowiedź: wydarzenia opisane w tekście rozegrały się w państwie rzymskim w okresie A) królestwa, B) republiki, C) pryncypatu, D) dominatu. Uzasadnij swój wybór.
• Strona 19: Zadanie 4.2: Podaj stosowaną w historiografii nazwę urzędu w starożytnym Rzymie, o którego ustanowieniu mowa jest w tekście. Wymagania szczegółowe: Poziom podstawowy - charakteryzuje przemiany ustrojowe w państwie rzymskim. Poziom rozszerzony - charakteryzuje etapy ekspansji rzymskiej. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawne wskazanie wraz z uzasadnieniem, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub brak odpowiedzi. Rozwiązanie: trybun ludowy.
• Strona 20: Zadanie 5: Awers i rewers antycznej monety. Napis na awersie: Brutus imperator (L Plaetorius Cestianus – informacje o mincerzu). Napis na rewersie: idy marcowe. Podaj nazwę wydarzenia, do którego nawiązuje moneta przedstawiona na fotografii. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do symboliki monety. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej.
• Strona 22: Zadanie 6: Mapa basenu Morza Śródziemnego. Dokończ zdanie, zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie uzasadnij swój wybór, odwołując się do treści mapy. Mapa przedstawia terytorium imperium: A) macedońskiego w IV w. p.n.e., B) rzymskiego w I w p.n.e., C) bizantyjskiego w VI w., D) arabskiego w VIII w. Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Wymagania ogólne: Chronologia historyczna, analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej.
• Strona 23: Zadanie 7: Miniatura średniowieczna przedstawiająca postacie w strojach z epoki. Wymagania szczegółowe: poziom podstawowy - lokalizuje w czasie i przestrzeni cesarstwa bizantyjskie; poziom rozszerzony - charakteryzuje etapy ekspansji Arabów. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawne wskazanie z uzasadnieniem, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub błędną. Rozwiązanie: C, z przykładowym uzasadnieniem dotyczącym kontroli cesarstwa bizantyjskiego.
• Strona 25: Zadanie 8: Fotografia fasady kościoła. Rozstrzygnięcie: Nie. Przykładowe uzasadnienie: Źródło 1 przedstawia papieża jako osobę nadrzędną wobec władców świeckich, miniatura ilustruje równy status władzy papieża i cesarza, którzy w imieniu Chrystusa sprawują władzę na ziemi: jeden duchowną (pastorał), drugi świecką (miecz).
• Strona 27: Zadanie 9: Mapa ziem polskich przedstawiająca kierunki działań wojsk polskich i czeskich, ważniejsze grody polskie oraz regiony zgrupowania wojsk. Źródło 2: Fragment opracowania historycznego dotyczący działań Mieszka II, Bezpryma i Ottona, ich opozycji wobec króla oraz porozumienia z Konradem II i Jarosławem Mądrym w 1031 roku.
• Strona 29: Zadanie 10: Mapa Królestwa Polskiego. Dokonaj wyboru spośród opcji: A. koronacja Bolesława Chrobrego, B. koronacja Władysława Łokietka, C. śmierć Kazimierza Wielkiego, D. śmierć Kazimierza Jagiellończyka. Uzasadnij wybór, podając dwa argumenty. Mapa przedstawia granice Królestwa Polskiego, ziemie odziedziczone, przyłączone i podporządkowane, granice państw i szlaki handlowe.
• Strona 30: Wymagania ogólne dotyczące chronologii, analizy i interpretacji oraz tworzenia narracji historycznej. Wymagania szczegółowe dla Polski w XIV i XV wieku. Zasady oceniania z punktacją. Rozwiązanie przykładowe z argumentacją dotyczącą granic Polski za Kazimierza Wielkiego. Zadanie 11: Źródło 1. Fragment opracowania historycznego o dynastii Plantagenetów i wydarzeniach związanych z Henrykiem II, Ryszardem Lwie Serce, Janem bez Ziemi oraz Henrykiem III, w tym konflikty z Kościołem i baronami oraz powstanie parlamentu.
• Strona 31: Źródło 2 przedstawia fragment opracowania historycznego dotyczącego zgromadzeń stanowych we Francji. Zadanie 11.1: Wyjaśnij, na czym polegała różnica dotycząca genezy przedstawicielstw stanowych, o których mowa w źródłach 1 i 2. Wymagania ogólne obejmują analizę i interpretację historyczną oraz tworzenie narracji historycznej. Wymagania szczegółowe dotyczą wyjaśnienia procesu powstawania monarchii stanowych w Europie. Zasady oceniania: 1 pkt za prawidłowe wyjaśnienie różnicy, 0 pkt za odpowiedź niepoprawną lub niepełną.
• Strona 32: Zadanie 11.2: Podaj nazwę, pod jaką znane było Zgromadzenie Trzech Stanów w przededniu wybuchu rewolucji francuskiej. Rozwiązanie: Stany Generalne. Zadanie 12: Źródło 1. Fragment dzieła Jana Długosza dotyczący walki o ziemie pomorską, chełmińską i michałowską, przyznane królestwu polskiemu, oraz przyłączenia Prus do Polski.
• Strona 35: Zadanie 13: Fotografia pomnika odsłoniętego w Krakowie w 1886 roku. Pomnik przedstawia królową Jadwigę i króla Władysława Jagiełłę. Tłumaczenie napisu: Jadwiga królowa Polski Jagiełło wielki książę Litwy. Wymagania szczegółowe dotyczą opisu zmian terytorialnych państwa polskiego w XIV i XV wieku oraz charakterystyki stosunków polsko-krzyżackich. Rozstrzygnięcie: B. Przykładowe uzasadnienie odnosi się do działań militarnych w okresie wojny trzynastoletniej.
• Strona 37: Zadanie 14: Źródło 1 zawiera fragment tekstu Zbigniewa Herberta opisujący krytykę stylów architektonicznych. Źródło 2 przedstawia fotografie fasad budynków: A) budynek z wieżami i zegarem, B) katedra z bogato zdobioną fasadą. Polecenie: Rozstrzygnij, która z fotografii reprezentuje styl opisany w Źródle 1, uzasadnij, podając nazwę i dwie widoczne cechy stylu.
• Strona 39: Zadanie 15: Źródło 1: Fotografia świątyni. Źródło 2: Fragment dokumentu z 1517 roku, zawierający cytaty dotyczące kwestii odpustów i ich wpływu na zbawienie, z odniesieniem do dźwięku monety wrzuconej do puszki. Fragmenty tekstu podkreślają krytykę praktyk kościelnych i wstawiennictwa Kościoła.
• Strona 41: Zadanie 16: Na podstawie tekstu Maxa Webera "Etyka protestancka a duch kapitalizmu" wyjaśnij związek między etyką purytańską a rozwojem kapitalizmu. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej. Wymagania szczegółowe: reformacja i jej skutki, charakterystyka przemian kapitalistycznych w Europie XVI i XVII w.
• Strona 42: Zadanie 17: Fotografie budynków. Ilustracja A przedstawia budynek z charakterystyczną wieżą zegarową i bogato zdobioną fasadą. Poniżej znajduje się przykładowe rozwiązanie dotyczące etyki purytańskiej według Webera, opisujące kult pracy jako obowiązek zawodowy i jego wpływ na rozwój kapitalizmu.
• Strona 43: Zadanie 17.1: Rozstrzygnij, czy budynki ukazane na fotografiach A i B reprezentują ten sam styl architektoniczny. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do obu fotografii. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie wymagają analizy i interpretacji historycznej oraz tworzenia narracji historycznej, z uwzględnieniem dokonań twórców renesansowych w dziedzinie kultury.
• Strona 44: Zadanie 17.2: Podaj nazwę typu budynku przedstawionego na fotografiach A i B, i określ jego funkcję. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej. Wymaganie szczegółowe: gospodarcze i społeczne realia średniowiecznej Europy. Zasady oceniania: 1 pkt za prawidłową nazwę typu budynku i wyjaśnienie jego funkcji. Rozwiązanie: Nazwa: Ratusz. Wyjaśnienie: Ratusz był siedzibą władz miasta (rady miasta).
• Strona 45: Zadanie 18: Źródło 1 przedstawia tablicę genealogiczną Jagiellonów, pokazującą Władysława Jagiełłę, króla Polski († 1434), oraz jego potomków, w tym Władysława Warneńczyka († 1444) i Kazimierza Jagiellończyka († 1492). Źródło 2 zawiera fragmenty aktów prawnych, w tym dokumenty A, B i C, dotyczące kwestii politycznych i prawnych Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego.
• Strona 46: Zadanie 18.1: Każdemu fragmentowi dokumentu ze źródła 2. przyporządkuj przedstawiciela dynastii Jagiellonów ze źródła 1., który był związany z jego wydaniem. Fragment dokumentu A – Zygmunt Stary, fragment dokumentu B – Zygmunt August, fragment dokumentu C – Aleksander. Zadanie 18.2: Który z przedstawicieli dynastii Jagiellonów zmarłych w XVI wieku, uwzględnionych w źródle 1., poniósł śmierć na polu bitwy? Podaj jego imię i przydomek.
• Strona 47: Zadanie 19: (0–1) Źródło 1. Współczesny rysunek satyryczny przedstawiający postacie z herbami na tarczach, symbolizującymi różne kraje. Widoczne są herby z koronami i orłem. Rysunek ilustruje temat konfliktów zbrojnych w Europie w XVI i XVII wieku, z uwzględnieniem ekspansji tureckiej.
• Strona 49: Zadanie 20: Źródło 1 przedstawia mapę rozbiorów Rzeczypospolitej z zaznaczeniem granic przed i po rozbiorach oraz obszarów zajętych przez Austrię, Prusy i Rosję. Mapa zawiera oznaczenia granic województw oraz stolic państw i województw. Na mapie widoczne są daty rozbiorów: 1772, 1793, 1795. Polecenie: określ, jakie zmiany terytorialne zaszły w wyniku rozbiorów, korzystając z mapy jako źródła informacji.
• Strona 51: Zadanie 21: Na podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę – wpisz obok fragmentów biografii odpowiadające im nazwiska. Fragment A: opisuje regimentarza z konfederacji barskiej, który walczył na Ukrainie, w Małopolsce i na Litwie, emigrował do Ameryki, gdzie dowodził brygadą kawalerii. Fragment B: dotyczy wychowanka Szkoły Rycerskiej w Warszawie, uczestnika wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Fragment C: opisuje francuskiego polityka, uczestnika wojny w Ameryce, działacza rewolucji francuskiej.
• Strona 52: Wymagania ogólne dotyczą analizy i interpretacji historycznej, w tym analizy wydarzeń i oceny źródeł. Wymagania szczegółowe obejmują wyjaśnienie genezy rewolucji amerykańskiej i wkładu Polaków. Zasady oceniania: 2 pkt za trzy nazwiska, 1 pkt za dwa, 0 pkt za błędne. Prawidłowe rozwiązanie: A – Pułaski, B – Kościuszko, C – de La Fayette. Zadanie 22: Tablica upamiętniająca kawalerów Orderu Virtuti Militari na Placu Piłsudskiego w Warszawie, z datą 1792-2012.
• Strona 54: Zadanie 23: Tabela przedstawia udział wybranych państw w światowej produkcji dóbr przetworzonych w latach 1750-1900 w procentach. Państwa to: Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Rosja, USA, Japonia, Chiny, Indie. Zadanie polega na ocenie prawdziwości stwierdzeń dotyczących udziału Chin, Wielkiej Brytanii i USA w produkcji przemysłowej. Wymagania ogólne dotyczą analizy i interpretacji historycznej.
• Strona 55: Wymagania szczegółowe dotyczące poziomu podstawowego, obejmujące charakterystykę przemian kapitalistycznych w Europie Zachodniej oraz przedstawienie przemian gospodarczych w Europie i świecie. Zasady oceniania odpowiedzi z punktacją. Zadanie 24: Obraz Eugène’a Delacroix.
• Strona 57: Zadanie 25: Podaj nazwy dwóch wydarzeń historycznych z dziejów Francji z lat 1815–1852, do których pasują słowa "Gdy Francja kicha, cała Europa dostaje kataru". Odpowiedz uzasadnij, wyjaśniając wpływ tych wydarzeń na dzieje Europy. Wydarzenie 1: [miejsce na odpowiedź]. Uzasadnienie: [miejsce na odpowiedź]. Wydarzenie 2: [miejsce na odpowiedź]. Uzasadnienie: [miejsce na odpowiedź]. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczą analizy historycznej i oceny źródeł. Zasady oceniania: 2 pkt za dwie nazwy z uzasadnieniem, 1 pkt za jedną nazwę z uzasadnieniem, 0 pkt za brak odpowiedzi.
• Strona 58: Rozwiązanie: Wydarzenie 1: rewolucja lipcowa [rewolucja 1830], przykładowe uzasadnienie dotyczące wpływu na inne narody europejskie. Wydarzenie 2: rewolucja lutowa [rewolucja 1848], przykładowe uzasadnienie dotyczące obalenia monarchii we Francji. Zadanie 26: Źródło 1. Mapa działań powstańczych przedstawiająca zasięg działań, granice państw, miejsca bitew i obozów wojskowych, z legendą opisującą symbole na mapie.
• Strona 60: Zadanie 27: Rozstrzygnij, czy dokument (źródło 1) został ogłoszony w czasie konfliktu, do którego nawiązuje źródło 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł. Źródło 1: fragment aktu prawnego dotyczący zakazu niewolnictwa w USA. Źródło 2: seria znaczków z postaciami historycznymi i sceną bitwy. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna oraz tworzenie narracji historycznej.
• Strona 61: Zadanie 28: Artykuł prasowy z przełomu XIX i XX wieku [fragment] opisuje Kraków jako źródło narodowego pokrzepienia. Wskazuje na pielgrzymki pobożnych oraz rolę Wawelu i Kopca Kościuszki. Polecenie: Wyjaśnij, odwołując się do faktografii, z czego wynikała wyjątkowa sytuacja Polaków w Krakowie, opisana w artykule.
• Strona 63: Zadanie 29: karta pocztowa wydana w 1905 roku przedstawiająca trzech zasłużonych Wielkopolan: Staszica, Marcinkowskiego i Jackowskiego. Karta zawiera ich portrety oraz symbole związane z pracą, oszczędnością i nauką.
• Strona 65: Zadanie 30: (0–1) Źródło 1: Fragment „nekrologu” publikowanego w prasie, dotyczący Austrii, z odniesieniami do Polaków, Czechów i Jugosłowian. Źródło 2: Rysunek satyryczny przedstawiający postacie z napisami w języku angielskim, tłumaczenie: "Jeśli mnie dotkniesz, to ja...", "Jeśli się ruszysz, to ja...", "Jeśli uderzysz tego małego kolesia, to ja...", "Jeśli uderzysz mojego przyjaciela, to ja...", "Jeśli uderzycie jego...", "Hej, wy tam...".
• Strona 67: Zadanie 31: (0–1) Plakaty z okresu I wojny światowej. Ilustracja A: plakat przedstawia postać z opaską na oczach, z napisem "militarism", trzymającą kulę ziemską z czerwonymi plamami, obok znak zapytania. Ilustracja B: plakat przedstawia postacie w strojach wojskowych i historycznych, w tym rycerza z krzyżem na piersi, na tle flagi.
• Strona 69: Zadanie 32: Na podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę – wpisz obok fragmentów biografii odpowiadające im nazwiska. Fragmenty biografii dotyczą działaczy narodowych i niepodległościowych, w tym posłów, redaktorów, kompozytorów, polityków oraz działaczy ludowych. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, ocena przydatności źródła. Wymagania szczegółowe: ocena wpływu Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego na kształt II Rzeczypospolitej.
• Strona 70: Zadanie 33. (0–3): Rysunek Edwarda Porządkowskiego z 1949 roku przedstawia kolumnę z postacią króla Zygmunta na tle budynku z wieżą. Pod rysunkiem podpis: "Król Zygmunt: – Jestem jedynym królem na świecie, którego powrót lud wita z radością." Zasady oceniania: 2 pkt za trzy prawidłowe nazwiska, 1 pkt za dwa, 0 pkt za niepełną lub brak odpowiedzi. Rozwiązanie: A – Wojciech Korfanty, B – Ignacy Jan Paderewski, C – Wincenty Witos.
• Strona 72: Zadanie 34: O początkach kryzysu zimnowojennego z 1962 roku. Tekst źródłowy dotyczący instalacji rakiet z głowicami jądrowymi. Zadanie 34.1: Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, do którego genezy nawiązuje tekst. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: wyjaśnia przyczyny i przedstawia skutki kryzysu kubańskiego. Zasady oceniania: 1 pkt za prawidłową nazwę. Rozwiązanie: kryzys kubański / kryzys karaibski.
• Strona 73: Zadanie 34.2: Podaj nazwiska przywódców USA i ZSRR, którzy sprawowali władzę w czasie wydarzeń, do których nawiązuje tekst. Przywódca USA: …, Przywódca ZSRR: …. Wymagania ogólne: analiza wydarzeń i ocena przydatności źródła do wyjaśnienia problemu historycznego. Wymagania szczegółowe: wyjaśnia przyczyny i skutki konfliktów zimnowojennych. Zadanie 35: Fragment wspomnień dotyczący represji wobec autora i jego przyjaciół za czasów Gomułki.
• Strona 75: Zadanie 36: Źródło 1 zawiera fragment przemówienia dotyczącego Proklamacji Emancypacji. Źródło 2 to fotografia z epoki przedstawiająca postać stojącą przed pomnikiem Lincolna. Zadanie 36.1: Wyjaśnij okoliczności wydania dokumentu wspomnianego w źródle 1, odwołując się do faktografii.
• Strona 76: Zadanie 36.2: Podaj nazwisko autora cytowanego przemówienia oraz nazwisko wielkiego Amerykanina wspomnianego w tym przemówieniu. Autor przemówienia: [miejsce na odpowiedź]. Wielki Amerykanin: [miejsce na odpowiedź]. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, tworzenie narracji historycznej. Wymaganie szczegółowe: przemiany cywilizacyjne na świecie po II wojnie światowej. Zasady oceniania: 1 pkt za dwa prawidłowe nazwiska, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub błędną.
• Strona 77: Zadanie 37: Rysunek satyryczny przedstawia statek z napisem "Europa" oraz "Schuman-Plan", na którym znajdują się postacie oznaczone literami. Zadanie polega na dokończeniu zdania, zaznaczeniu właściwej odpowiedzi spośród podanych opcji: A) Organizacji Narodów Zjednoczonych, B) Paktu Północnoatlantyckiego, C) Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, D) Układu Warszawskiego, oraz uzasadnieniu wyboru, odwołując się do symboliki rysunku.
• Strona 79: Zadanie 38: Wyjaśnij główne przesłanie ulotki, interpretując jej elementy graficzne i uwzględniając kontekst historyczny. Ulotka zawiera daty 22.VII.1944 i 13.XII.1981 oraz hasło "Ciągłość tradycji", otoczona drutem kolczastym. Wymagania ogólne obejmują chronologię historyczną, analizę i interpretację historyczną oraz tworzenie narracji historycznej.
• Strona 104: Zadanie 2: Źródło 1 przedstawia fragmenty Starego Testamentu dotyczące Nabuchodonozora i zniszczenia Jerozolimy. Źródło 2 to ilustracja z epoki przedstawiająca wojowników. Polecenie: zdecyduj, czy opis i ilustracja dotyczą wojowników tej samej cywilizacji, i uzasadnij swoją odpowiedź.
• Strona 105: Zadanie 5: Dwie strony antycznej monety. Napis na pierwszej stronie: Brutus imperator (L Plaetorius Cestianus – informacje o mincerzu). Napis na drugiej stronie: idy marcowe. Polecenie: Podaj nazwę wydarzenia, do którego nawiązuje moneta przedstawiona na fotografii. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do symboliki monety. Nazwa wydarzenia i uzasadnienie do uzupełnienia przez zdającego.
• Strona 106: Zadanie 8: (0–1) Fotografia kościoła. Zasady oceniania: 1 pkt za podanie poprawnej nazwy wydarzenia wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do symboliki monety. 0 pkt za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie: Nazwa wydarzenia: Zabójstwo Juliusza Cezara. Przykładowe uzasadnienie: Moneta zawiera szereg informacji związanych z tym wydarzeniem: napis „idy marcowe” nawiązuje do daty zabójstwa Cezara, dwa sztylety do szczegółów tego mordu politycznego, a na awersie widnieje podobizna jednego z zabójców – Brutusa.
• Strona 108: Zadanie 10: Mapa Królestwa Polskiego. Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie uzasadnij swój wybór, podając dwa argumenty. Mapa przedstawia obszar Królestwa Polskiego w roku A. koronacji Bolesława Chrobrego. B. koronacji Władysława Łokietka. C. śmierci Kazimierza Wielkiego. D. śmierci Kazimierza Jagiellończyka. Mapa zawiera granice Królestwa Polskiego, ziemie odziedziczone i przyłączone.
• Strona 110: Zadanie 13: Fotografia pomnika odsłoniętego w Krakowie w 1886 roku. Tłumaczenie napisu: Jadwiga królowa Polski Jagiełło wielki książę Litwy. Wymień dwa postanowienia unii w Krewie, do których nawiązał twórca pomnika. Odpowiedzi uzasadnij, odwołując się do odpowiednich elementów rzeźby. Postanowienie 1: (miejsce na odpowiedź). Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Postanowienie 2: (miejsce na odpowiedź). Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź). Zasady oceniania: 2 pkt za dwa postanowienia z uzasadnieniem, 1 pkt za jedno postanowienie z uzasadnieniem lub dwa bez uzasadnienia, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub brak.
• Strona 111: Zadanie 21: Na podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę – wpisz obok fragmentów biografii odpowiadające im nazwiska. Fragment A: Walczył w konfederacji barskiej, w 1777 r. wstąpił do Armii Kontynentalnej, zmarł po bitwie pod Savannah. Fragment B: Absolwent Szkoły Rycerskiej, inżynier wojskowy, wyróżnił się przy oblężeniu Saratogi. Fragment C: Francuski polityk, uczestniczył w wojnie w Ameryce, twórca Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela.
• Strona 112: Zadanie 22: Tablica upamiętniająca osoby, które otrzymały Order Virtuti Militari [Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie]. Wyjaśnij okoliczności ustanowienia Orderu Virtuti Militari, do których nawiązuje tablica pamiątkowa. W odpowiedzi wykorzystaj treści, które zawiera tablica.
• Strona 113: Zadanie 24: Obraz Eugène’a Delacroix. Podaj dwa argumenty na potwierdzenie tezy, że zaprezentowany obraz przedstawia idee romantyzmu. W odpowiedzi odwołaj się do jego treści. Zasady oceniania: 2 pkt za dwa prawidłowe argumenty z odwołaniem do treści obrazu, 1 pkt za jeden prawidłowy argument, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub brak odpowiedzi.
• Strona 114: Zadanie 26: (0–1) Źródło 1: Fragment opracowania historycznego opisuje narady w Poznaniu i Krakowie w 1845 roku dotyczące terminu wybuchu powstania, z udziałem Ludwika Mierosławskiego. Źródło 2: Mapa przedstawia zasięg działań powstańczych, granice państw oraz miejsca ważniejszych bitew i potyczek w kontekście powstania w 1846 roku.
• Strona 115: Zadanie 27: zdecyduj, czy działania przedstawione na mapie dotyczą powstania, którego termin wyznaczył Ludwik Mierosławski, uzasadnij, odwołując się do źródeł 1 i 2. Zadanie 28: artykuł prasowy z przełomu XIX i XX wieku, fragment dotyczący roli Krakowa jako źródła narodowego pokrzepienia, z wyjaśnieniem słownictwa: pokrzepienie, wzmożenie, udawać się, ogrzewać się, ostoja.
• Strona 116: Zadanie 31: Plakaty z okresu I wojny światowej. Zadanie polega na wyjaśnieniu, odwołując się do faktografii, z czego wynikała wyjątkowa sytuacja Polaków w Krakowie, opisana w artykule. Przykładowe rozwiązanie wskazuje na odmienną politykę władz zaborczych. Zadanie zawiera ilustrację plakatu z postacią trzymającą kulę ziemską i znakiem zapytania w tle.
• Strona 118: Zadanie 36: Źródło 1 to fragment przemówienia dotyczący Proklamacji Emancypacji. Źródło 2 to fotografia z epoki przedstawiająca mężczyznę stojącego przed pomnikiem. Zadanie 36.1: Napisz, jakie były okoliczności wydania dokumentu wspomnianego w źródle 1. W odpowiedzi odwołaj się do faktografii.
• Strona 119: Zadanie 36.2: Podaj nazwisko autora cytowanego przemówienia oraz nazwisko wspomnianego w tym przemówieniu wielkiego Amerykanina. Zadanie 38: Ulotka z epoki przedstawiająca napis "PKWN WRON" z datami 22.VII.1944 i 13.XII.1981, otoczona drutem kolczastym, z hasłem "Ciągłość Tradycji".