Informator matury rozszerzonej z historii, wrzesień 2007

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 4: Zadanie 4: opisz przyczyny i skutki wybranego wydarzenia historycznego z XIX wieku. Zadanie 5: porównaj politykę zagraniczną dwóch wybranych państw europejskich w latach 1918-1939. Zadanie 6: na podstawie mapy przedstaw ruchy wojsk podczas wybranej bitwy II wojny światowej, określ kluczowe etapy i ich znaczenie.
• Strona 6: Zadanie 4: Opisz przyczyny i skutki wybranego wydarzenia historycznego z XIX wieku. Zadanie 5: Analizując podany tekst źródłowy, określ jego kontekst historyczny i wyciągnij wnioski dotyczące polityki zagranicznej danego państwa. Zadanie 6: Na podstawie mapy przedstawiającej granice Europy w 1914 roku, porównaj zmiany terytorialne z obecnymi granicami.
• Strona 8: Zadanie 4: omów przyczyny i skutki rewolucji francuskiej, uwzględniając sytuację społeczną i polityczną przed 1789 rokiem. Zadanie 5: porównaj reformy społeczne wprowadzone przez Napoleona Bonaparte z reformami wprowadzonymi w Polsce w XIX wieku, podaj przykłady i uzasadnij odpowiedź.
• Strona 9: Zadanie 1: Co mi daje egzamin maturalny? Nowy egzamin maturalny zapewnia jednolitość zadań, porównywalność wyników, obiektywizm, rzetelność oceniania, możliwość przyjęcia na uczelnie. Zadanie 2: Jakie są podstawowe zasady egzaminu maturalnego od roku 2007? Egzamin sprawdza wiadomości, przeprowadzany dla absolwentów różnych typów szkół, składa się z części ustnej i pisemnej. Zadanie 3: Jakie egzaminy trzeba obowiązkowo zdawać na maturze? Obowiązkowe są egzaminy z języka polskiego, obcego nowożytnego, wybranego przedmiotu. Zadanie 4: Z jakich przedmiotów dodatkowych można zdawać maturę? Można zdawać z jednego, dwóch lub trzech przedmiotów dodatkowych, w tym języków obcych i innych.
• Strona 10: Zadanie 5: Na jakim poziomie będzie można zdawać poszczególne egzaminy? Opis poziomów egzaminów obowiązkowych i dodatkowych. Zadanie 6: Gdzie można zdawać maturę? Informacje o miejscu zdawania matury i wyjątkach. Zadanie 7: Kiedy można zdawać maturę? Terminy zdawania matury i procedury w przypadku nieobecności. Zadanie 8: Jakie warunki muszą być zapewnione w sali egzaminacyjnej? Wymagania dotyczące sali egzaminacyjnej, wyposażenia i zasad dla zdających.
• Strona 11: Zadanie 9: Jak powinien być zorganizowany egzamin? Opis procedur dotyczących składu zespołu przedmiotowego i nadzorującego, przebiegu egzaminu pisemnego, zasad opuszczania sali egzaminacyjnej, roli członków zespołu nadzorującego oraz zbierania arkuszy egzaminacyjnych. Zadanie 10: Jak sprawdzane są prace i ogłaszane wyniki matury? Opis procesu sprawdzania arkuszy przez egzaminatorów, wyrażania wyników w procentach oraz sporządzania listy wyników przez komisję okręgową.
• Strona 12: Zadanie 11: Kiedy egzamin maturalny uznawany jest za zdany? Opis warunków zdania egzaminu. Zadanie 12: Kiedy egzamin maturalny uznawany jest za niezdany? Opis sytuacji, w których egzamin jest unieważniony. Zadanie 13: Czy niezdanie ustnej części jednego z języków przerywa zdawanie dalszej części egzaminu? Informacja o kontynuacji egzaminów. Zadanie 14: Czy prace maturalne po sprawdzeniu będą do wglądu dla zdającego? Procedura wglądu do prac. Zadanie 15: Czy można powtarzać niezdany egzamin? Warunki powtórzenia egzaminu. Zadanie 16: Czy można poprawiać wynik uzyskany na egzaminie? Możliwość poprawy wyników. Zadanie 17: Czy można zdawać inne przedmioty dodatkowe? Informacja o zdawaniu dodatkowych przedmiotów.
• Strona 13: Zadanie 18: Kto może być zwolniony z egzaminu z danego przedmiotu? Wymieniono laureatów olimpiad i osoby z równoważnością zwolnienia. Zadanie 19: Jaki wpływ na świadectwo maturalne będą miały oceny uzyskane w szkole ponadgimnazjalnej? Opisano umieszczanie ocen na świadectwie. Zadanie 20: Czy zdawanie matury jest konieczne, aby ukończyć szkołę? Wyjaśniono warunki ukończenia szkoły bez matury. Zadanie 21: Na jakich zasadach zdają egzamin absolwenci niepełnosprawni? Opisano dostosowania egzaminacyjne. Zadanie 22: Czy osoby z dysleksją rozwojową będą rozwiązywać inne zadania niż pozostali zdający? Omówiono brak różnicowania arkuszy. Zadanie 23: W jakich sytuacjach można złożyć odwołanie od egzaminu? Podano procedury odwoławcze.
• Strona 14: Zadanie 24: Jaka będzie matura absolwentów szkół z ojczystym językiem mniejszości narodowych? Opisano zasady zdawania egzaminów przez absolwentów szkół z językiem mniejszości narodowych. Zadanie 25: Czy matura zapewni dostanie się na wybrany kierunek studiów? Wyjaśniono, że matura nie gwarantuje automatycznego dostania się na studia, a warunki rekrutacji ustala senat uczelni.
• Strona 20: Zadanie 1: różnorodność cywilizacji świata w przeszłości i obecnie, posługiwanie się pojęciem cywilizacja, określanie wpływu czynników na kształtowanie cywilizacji. Zadanie 2: konflikty społeczne, wojny, ludobójstwo, w tym Holocaust, określanie przyczyn i skutków konfliktów. Zadanie 3: przemiany form gospodarowania, wpływ rewolucji technicznej. Zadanie 4: rola państwa, funkcje państwa i przemiany ustrojowe. Zadanie 5: fundamenty Europy, jedność i różnorodność, rola chrześcijaństwa. Zadanie 6: kształtowanie się narodów Europy, konflikty między państwami. Zadanie 7: przemiany struktur społecznych, świadomości i obyczajowości europejskich.
• Strona 21: Zadanie 8: przemiany form państwa polskiego, identyfikacja form ustroju politycznego, przyczyny i skutki przemian. Zadanie 9: uwarunkowania polskiej świadomości narodowej, charakterystyka przemian i identyfikacja faktów kulturowych. Zadanie 10: rola Polski w gospodarce Europy, identyfikacja form ustroju gospodarczego, przyczyny i skutki przemian. Zadanie 11: postawy jednostek wobec potrzeb epok, wpływ wybitnych jednostek. Zadanie 12: wielokulturowość w Polsce, rola Kościoła katolickiego. Sekcja II: korzystanie z informacji, umieszczanie wydarzeń w czasie i przestrzeni, wskazywanie przyczyn i skutków.
• Strona 22: Zadanie 3: przeprowadza hierarchizację faktów, określa znaczenie faktów w procesie historycznym. Zadanie 4: uwzględnia zmiany zachodzące w czasie, opisuje przebieg procesu historycznego, ukazuje tempo zmian. Zadanie 5: uogólnia fakty, grupuje fakty i wydarzenia. Zadanie 6: wskazuje cechy charakterystyczne poszczególnych epok, wyjaśnia wydarzenia z uwzględnieniem cech charakterystycznych. Zadanie 7: korzysta z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej, odróżnia fakty od opinii. III. Tworzenie informacji: porównuje, formułuje oceny, uzasadnia sformułowane oceny.
• Strona 24: Zadanie 1: wymienia kręgi cywilizacji pozaeuropejskich, charakteryzuje dorobek cywilizacyjny ludów Ameryki przedkolumbijskiej. Zadanie 2: charakteryzuje przyczyny, przebieg oraz skutki reformacji i kontrreformacji, określa zasady wyznań chrześcijańskich. Zadanie 3: wymienia koncepcje nowożytnego państwa, charakteryzuje genezę i funkcjonowanie nowożytnych państw i społeczeństw. Zadanie 4: wymienia czynniki wzrostu potęgi państwa polskiego w XV i XVI wieku, określa specyfikę ustrojową Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zadanie 5: charakteryzuje ideologie polityczne, społeczne i gospodarcze typowe dla Europy w XIX wieku. Zadanie 6: charakteryzuje XIX-wieczne formy ustrojowe, identyfikuje pojęcia charakterystyczne dla ustrojów politycznych w XIX wieku.
• Strona 25: Zadanie 17: społeczeństwo polskie bez własnego państwa, charakteryzuje różne formy organizacji politycznej społeczeństwa w okresie rozbiorów, politykę zaborców, postawy Polaków, rolę kultury i międzynarodowe uwarunkowania. Zadanie 18: I i II wojna światowa, geneza, charakter i następstwa konfliktów, opisuje skutki, rewolucje rosyjskie, sprawę polską, politykę zagraniczną, ludobójstwo i sytuację Polski. Zadanie 19: systemy totalitarne, charakteryzuje genezę i mechanizmy. Zadanie 20: funkcjonowanie demokracji w XX wieku, określa zasady i różne systemy ustrojowe. Zadanie 21: ewolucja stosunków międzynarodowych, charakteryzuje układ sił, problemy gospodarcze, procesy tworzenia struktur ponadnarodowych i konflikty. Zadanie 22: rewolucja techniczna, wymienia osiągnięcia naukowe i techniczne oraz ich skutki. Zadanie 23: przemiany w kulturze, wymienia zjawiska, osiągnięcia i przemiany w Kościele katolickim. Zadanie 24: Rzeczpospolita między zniewoleniem a niepodległością, charakteryzuje przemiany polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe w Polsce, demokrację po 1989 r., politykę władz i postawy społeczeństwa w PRL.
• Strona 30: Zadanie 1: (4 pkt) Podanym poniżej tekstom (pismom) przyporządkuj właściwe podpisy, wstawiając w miejsca wykropkowane odpowiadające im liczby 1–5. Ilustracje przedstawiają różne rodzaje pisma: A) pismo klinowe, B) pismo hieroglificzne, C) pismo greckie, D) pismo arabskie. Lista do wyboru: 1. Pismo hieroglificzne, 2. Pismo klinowe, 3. Pismo greckie, 4. Pismo arabskie, 5. Pismo chińskie.
• Strona 31: Zadanie 2: Wskaż postać Starego i Nowego Testamentu, która jest chronologicznie pierwsza i oznacz ją literą A, a tę, która jest ostatnia, oznacz literą B. Lista postaci: 1. Mojżesz, 2. Dawid, 3. Paweł z Tarsu, 4. Abraham, 5. Herod Wielki, 6. Salomon. Zadanie 3: Uzupełnij tabelę, wpisując odpowiednie pojęcia dotyczące życia politycznego starożytnej Grecji. Opisane znaczenia: A) forma rządów po obaleniu porządku, B) procedura skazywania na wygnanie, C) przywódca ludu, D) rządy przez arystokrację.
• Strona 32: Zadanie 4: Rozstrzygnij, czy podane informacje są prawdziwe, czy fałszywe. A. Listy proskrypcyjne – listy osób wyjętych spod prawa w starożytnym Rzymie. B. Epoka hellenistyczna – okres po wojnach Greków z Persją, kiedy Ateny przejęły hegemonię. C. Limes – system obronny w cesarstwie rzymskim. Zadanie 5: Przyporządkuj fragmenty biografii wielkich postaci starożytności do odpowiednich osób z listy: Aleksander Wielki, Hannibal, Marek Antoniusz, Justynian Wielki, Konstantyn Wielki, Juliusz Cezar. Tekst 1: Opis wyprawy wojskowej przez Alpy. Tekst 2: Przemianowanie Bizancjum na Konstantynopol. Tekst 3: Opis panowania Oktawiana i jego związku z Kleopatrą.
• Strona 33: Zadanie 6: poniżej zamieszczono cztery mapy, przedstawiające państwa (imperium) starożytne i wczesnośredniowieczne. Przyporządkuj tym mapom odpowiednie tytuły, wstawiając w miejsca wykropkowane odpowiadające im liczby 1-5. Mapa A przedstawia obszar wokół Morza Śródziemnego, mapa B obejmuje tereny Europy i Azji.
• Strona 35: Zadanie 7: Przeanalizuj treść zamieszczonej mapy (łącznie z legendą - objaśnieniami) i zaproponuj dla niej tytuł. Mapa przedstawia trasy wypraw krzyżowych przez Europę i Bliski Wschód, z zaznaczonymi miastami, królestwami i cesarstwami, takimi jak Królestwo Polskie, Królestwo Węgierskie, Cesarstwo Bizantyjskie. Na mapie widoczne są Morze Śródziemne i Morze Czarne.
• Strona 36: Zadanie 8: Mapa przedstawia rozmieszczenie budowli romańskich na ziemiach polskich. Polecenie: Przeanalizuj treść mapy i spośród zdań A, B, C, D wybierz fałszywe i podkreśl. Zdania: A) Linia Wisły jako wschodnia granica zasięgu romańszczyzny. B) Największe skupiska w Małopolsce, na Śląsku i w Wielkopolsce. C) Warszawa nie zaznaczona, brak istnienia w okresie romańszczyzny. D) Brak obiektów na północnym wschodzie, ziemie zajęte przez Zakon Krzyżacki. Mapa z zaznaczonymi miejscowościami i granicami historycznymi.
• Strona 37: Zadanie 9: Przeczytaj fragment Kroniki Jana z Czarnkowa i zapoznaj się z tabelą genealogiczną Andegawenów, a następnie odpowiedz na pytania A, B, C. Fragment opisuje plany króla Kazimierza dotyczące pomocy Karolowi, królowi węgierskiemu, oraz jego synów Ludwika, Andrzeja i Stefana. Tabela genealogiczna Andegawenów przedstawia drzewa genealogiczne, w tym Karola Martella, Beatrycze, Karola Roberta, Kazimierza, Władysława, Ludwika Wielkiego i innych członków rodziny.
• Strona 38: Zadanie A: Odpowiedz, kim był dla Ludwika Węgierskiego Władysław Łokietek, a kim Kazimierz Wielki (określ pokrewieństwo). Zadanie B: Czy losy synów króla Karola Roberta Andegaweńskiego przebiegły zgodnie z planami ich ojca? Odpowiedz na podstawie tablicy genealogicznej. Zadanie C: Określ stosunek kronikarza do umowy między królem Polski a królem Węgier, używając cytatu. Zadanie 10: Tabela z liczbą studentów pochodzenia mieszczańskiego na uniwersytecie krakowskim w XV w. Polecenie A: Wskaż nieprawdziwe zdanie odnoszące się do tabeli.
• Strona 39: Zadanie 11: uzupełnij tabelę, wpisując obok nazwy dynastii władcę z listy: Wilhelm Zdobywca, Jarosław Mądry, Wacław II Czeski, Fryderyk I Barbarossa, Hugo Kapet, Władysław Herman, Jan Luksemburczyk, Chlodwig (Klodwig), Jan bez Ziemi, Karol Wielki. Dynastie: Rurykowicze, Przemyślidzi, Merowingowie, Plantageneci, Hohenstaufowie. Zadanie 12: uzupełnij tabelę, wpisując brakujące informacje w miejsca A, B, C, D. Rok wydania: 1430, 1454, 1501, Radom. Wystawca: Kazimierz Jagiellończyk, Aleksander Jagiellończyk.
• Strona 40: Zadanie 13: Przeczytaj fragment pracy Maxa Webera i odpowiedz, na jaką zależność wskazuje autor. Zadanie 14: Mapa przedstawia podział jednego z państw europejskich. Uzupełnij cztery zdania (A, B, C, D) odnoszące się do treści tej mapy. Mapa ilustruje podział na kraje habsburskie, Polskę, Wołoszczyznę, Mołdawię, Turcję, Siedmiogród.
• Strona 41: Zadanie 15: w tabeli przedstawiono informacje o polskich władcach w latach 1587-1673 i ich żonach. Władcy: Zygmunt III Waza, Władysław IV Waza, Jan II Kazimierz Waza, Michał Korybut Wiśniowiecki. Polecenie A: sformułuj wniosek dotyczący kierunków polskiej polityki zagranicznej. Polecenie B: określ najważniejsze uwarunkowanie decyzji matrymonialnych w kontekście polityki europejskiej.
• Strona 42: Zadanie 16: Przeczytaj napisy na obrazach z XVII wieku dotyczące rodziny Mniszchów. Napisz, jaką nazwę przyjęto w historiografii polskiej dla wydarzeń w stosunkach polsko-moskiewskich, do których odnoszą się teksty. Wskaż dwa elementy typowe dla kultury szlacheckiej. Zadanie 17: Napisz krótkie wyjaśnienie pojęcia „unia brzeska”, uwzględniając datację, wyjaśnienie, czym była, oraz dwa następstwa dla sytuacji w Rzeczypospolitej w pierwszej poł. XVII w.
• Strona 43: Zadanie 18: (2 pkt) Analizując mapy A i B, przedstawiające stan posiadania dwóch państw europejskich w basenie Morza Bałtyckiego, podaj nazwy tych państw. Mapa A pokazuje terytoria z oznaczeniami miast i zamków: Hämeenlinna, Wybor/Viborg, Olavinlinna, Rewal/Tallin, Kalmar, Älvsborg. Daty graniczne: 1323, 1595, 1617, 1645, 1648, 1658. Mapa ilustruje rozwój terytorialny z zaznaczeniem miast jak Sztokholm, Nowogród.
• Strona 45: Zadanie 19: (4 pkt) Przyporządkuj rysunkom właściwe podpisy, umieszczając odpowiednie liczby w wykropkowanych miejscach. Ilustracje przedstawiają cztery budowle: A, B, C, D. Do wyboru są następujące style architektoniczne: 1. Budowla romańska, 2. Budowla gotycka, 3. Budowla barokowa, 4. Budowla klasycystyczna, 5. Budowla secesyjna.
• Strona 46: Zadanie 20: wskaż pierwsze i ostatnie wydarzenie we Francji w latach 1789-1799, tabela z sześcioma wydarzeniami do wyboru. Zadanie 21: przeczytaj tekst i uzupełnij zdania A i B oraz wykonaj polecenia C i D, dotyczące aktu prawnego i jego kontekstu historycznego, w tym roku powstania, nazwy aktu, wprowadzenia monarchii dziedzicznej i okoliczności przewidywanej elekcji.
• Strona 47: Zadanie 22: Połącz wymienione postacie z nurtami ideologicznymi. Uzupełnij tabelę, wpisując nazwisko w odpowiednie miejsce. Postacie: Adam Smith, August Comte, Fryderyk Nietzsche, Leon XIII, Fryderyk Engels, Michał Bakunin, Zygmunt Freud. Nurt ideologiczny: Anarchizm, Marksizm, Pozytywizm, Liberalizm. Zadanie 23: Przeczytaj fragment pracy Arnolda J. Toynbee'ego i sformułuj tezę, którą stawia Toynbee. Zadanie 24: Na podstawie tablicy genealogicznej rodziny Krzyżanowskich wykonaj polecenia A i B. Tablica na następnej stronie.
• Strona 49: Zadanie 25: wskaż chronologicznie pierwsze i ostatnie odkrycie geograficzne z listy: podróż Marco Polo, odkrycie Przylądka Dobrej Nadziei, odkrycie Australii, opłynięcie Ziemi, zdobycie bieguna południowego, odkrycie Ameryki. Zadanie 26: rozstrzygnij prawdziwość informacji o ustawach norymberskich, polowaniu na czarownice i dysydentach. Zadanie 27: przeczytaj fragment Żeromskiego i uzupełnij rok wydarzeń oraz wyjaśnij pojęcie "rząd polski".
• Strona 50: Zadanie 28: Na podstawie tabeli dotyczącej struktury wielkościowej gospodarstw w Polsce w 1921 r. należy określić, czy podane zdania są prawdziwe czy fałszywe. Tabela zawiera dane o liczbie i powierzchni gospodarstw w różnych grupach wielkościowych. Zadanie 29: Uzupełnij komentarz do satyry politycznej z 1928 r. przedstawiającej postaci Józefa Piłsudskiego i Walerego Sławka na tle mostu Poniatowskiego w Warszawie, z aluzją do przewrotu majowego.
• Strona 51: Zadanie 30: przedstawiono mapę podziału ziem II Rzeczypospolitej od września 1939 do czerwca 1941. Polecenie: uzupełnij legendę do mapy, oznaczenia A, B, C, D, z uwzględnieniem okresu od X 1939 do VI 1940. Mapa zawiera miasta takie jak Gdańsk, Warszawa, Lwów oraz granice podziału terytorialnego. Źródło: A. Paczkowski, "Pół wieku dziejów Polski 1939-1989".
• Strona 52: Zadanie 31: Na podstawie tabeli dotyczącej salda i składników migracji zewnętrznych ludności ziem polskich w latach 1870-1958, rozstrzygnij, czy podane zdania są prawdziwe czy fałszywe. Tabela zawiera dane o emigracji, reemigracji, wychodźstwie wojennym, repatriacji do Polski i z Polski. Zdania do oceny: A) Największa repatriacja z Polski nastąpiła po II wojnie światowej. B) Reemigracja w czasie wojen nie została stwierdzona. C) Najwyższe dodatnie saldo migracji zewnętrznych wynikało z emigracji i repatriacji.
• Strona 53: Zadanie 32: Przyjrzyj się mapie i wykonaj polecenia A i B. Mapa przedstawia terytorium podległe III Rzeszy i jej europejskim sojusznikom. A. Podkreśl właściwą odpowiedź: 1. w maju 1940 r., 2. w czerwcu 1941 r., 3. w lutym 1943 r., 4. w czerwcu 1944 r. B. Uzasadnij swoją odpowiedź, podając jeden argument. Mapa zawiera linie frontów i terytoria podległe państwom Osi.
• Strona 54: Zadanie 33: Poniżej zamieszczono plakat propagandowy z 1953 r. Wyjaśnij treść tego przekazu propagandowego, uwzględniając wszystkie jego elementy. Odpowiedz, w kogo był on wymierzony. Plakat przedstawia postacie z głowami psów, mikrofony z napisami "Wolna Europa", "Głos Ameryki", "Radio Madryt", oraz postać w ramce z podpisem "Goebbels", na tle symboli dolara i swastyki.
• Strona 56: Zadanie 34: Przeczytaj fragmenty polskich pieśni z XX wieku i przyporządkuj właściwy numer tekstu do zdań A-E. Tekst 1: fragment o Polsce i wolności. Tekst 2: opis sanitariuszek i walki. Tekst 3: o blokach nad Wisłą i przyszłości. Tekst 4: o osamotnieniu i braku uznania. Tekst 5: o Wiśle i drodze do Gdańska. A: O czynie legionowym. B: Z okresu socrealizmu. C: Z tradycji Drugiego Korpusu Polskiego. D: Z tradycji dywizji kościuszkowskiej. E: Z pieśni powstańczej Warszawy 1944.
• Strona 57: Zasady oceniania z arkusza dla poziomu podstawowego. Tabela z zadaniami i schematem odpowiedzi. Zadanie 1: Część A, B, C, D, punkty 1, 1, 1, 1, razem 4. Zadanie 2: Część 3, 4, punkty 1, 1, razem 2. Zadanie 3: Część A, B, C, D, punkty 1, 1, 1, 1, razem 4. Zadanie 4: Część A, B, C, punkty 1, 1, 1, razem 3. Zadanie 5: Część A, B, C, punkty 1, 1, 1, razem 3. Zadanie 6: Część A, B, C, D, punkty 1, 1, 1, 1, razem 4.
• Strona 58: Zadanie 1: Przykładowy tytuł: "Pierwsza krucjata w końcu XI stulecia". Uwaga: konieczne podanie tytułu z poprawnym określeniem tematu i czasu. Zadanie 2: A) Władysław Łokietek – dziad, Kazimierz Wielki – wuj. B) Ludwik Andegaweński – król Polski 1370, Stefan Andegaweński – nie król Węgier, król Węgier 1342 Ludwik Wielki. C) Cytat o królu Kazimierzu, konieczna poprawna odpowiedź dotycząca stosunku kronikarza. Zadanie 3: A) Jarosław Mądry, B) Wacław II Czeski, C) Chlodwig, D) Jan bez Ziemi, E) Fryderyk I Barbarossa. Zadanie 4: A) Władysław Jagiełło, B) Nieszawa, C) Mielnik, D) 1505. Zadanie 5: Zależność między religią protestancką a kapitalizmem. Zadanie 6: A) Węgrzy, B) XVI, C) Habsburgowie, D) Turcy. Zadanie 7: Wniosek o małżeństwach jako wyraz orientacji na Habsburgów w polskiej polityce.
• Strona 59: Zadanie 16: A) wymień dymitriady [pierwsza dymitriada]. B) podaj pozycję społeczną i wartości rodzinne. Zadanie 17: wyjaśnij, czym była unia brzeska i wskaż dwa następstwa dla XVII wieku. Zadanie 18: A) Szwecji, B) Rosji. Zadanie 19: A) 3, B) 2, C) 4, D) 5. Zadanie 20: 5. A, 6. B. Zadanie 21: A) 1791, B) Konstytucja 3 maja, C) tak, wprowadzał dziedziczną monarchię, D) opis elekcji. Zadanie 22: A) Bakunin, B) Engels, C) Comte, D) Smith.
• Strona 60: Schemat odpowiedzi do zadań egzaminacyjnych. Zadanie 1: Opisz wpływ rewolucji przemysłowej w Anglii na produkcję plantacyjną w Ameryce. Zadanie 2: Wybierz poprawne odpowiedzi z listy: A) Stanisław księgarz, B) inteligencja. Zadanie 3: Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących wydarzeń historycznych. Zadanie 4: Wybierz poprawne odpowiedzi dotyczące podziału ziem w okresie II wojny światowej. Zadanie 5: Zinterpretuj plakat propagandowy, podając najistotniejsze elementy.
• Strona 61: Zadanie 34: Tabela przedstawia schemat odpowiedzi i punktowania. Części zadania oznaczone literami A, B, C, D, E odpowiadają tekstom 4, 3, 1, 5, 2. Każda część zadania jest punktowana po 1 punkcie, łącznie za całe zadanie można uzyskać 5 punktów.
• Strona 62: Zadanie 18: Przeanalizuj podany fragment tekstu źródłowego dotyczący polityki zagranicznej Polski w XVII wieku i odpowiedz na pytania dotyczące wpływu tej polityki na relacje z sąsiednimi krajami. Zadanie 19: Na podstawie mapy przedstawiającej granice Rzeczypospolitej w XVII wieku określ zmiany terytorialne w porównaniu do wieku XVI.
• Strona 64: Zadanie 1: Przeczytaj źródła (1 do 5), zwracając uwagę na daty, uzupełnij zdanie, wpisz oznaczenia liczbowe źródeł. Źródła obejmują fragment Ewangelii, akt zgonu Chateaubrianda, hasło encyklopedyczne Czajkowskiego, inskrypcję nagrobną z Warszawy, fragment kroniki o wyprawie Bolesława Chrobrego. Zadanie 2: W tabeli zamieszczono opisy starożytnych religii, podaj nazwy państw, do których się odnoszą.
• Strona 65: Fragment opisu religii starożytnych świata śródziemnomorskiego z trzema opisami (A, B, C) oraz tabelą do przypisania nazw państw. Zadanie 3: (1 pkt) Wybierz wydarzenie, które miało miejsce po narodzinach Chrystusa z listy: A) Podbój Grecji przez Filipa Macedońskiego, B) Panowanie Hammurabiego, C) Wydanie edyktu mediolańskiego, D) Powstanie Spartakusa, E) Zburzenie Kartaginy przez Rzym, F) „Rządy” Peryklesa w Atenach. Wpisz znak X w rubryce Odpowiedź.
• Strona 66: Zadanie 4: Przyjrzyj się rysunkom przedstawiającym starożytne budowle i przyporządkuj im właściwe opisy. Pod rysunkiem wpisz liczbę odpowiadającą wybranemu opisowi. Rysunki A, B, C, D przedstawiają różne budowle. Opisy do wyboru: 1. Grecja, Peloponez – budowla z epoki mykeńskiej z drugiej połowy II tys. p.n.e. 2. Mezopotamia – budowla babilońska z VII w. p.n.e. 3. Grecja, Ateny – jońska świątynia z V w. p.n.e. 4. Półwysep Apeniński, Rzym – amfiteatr zbudowany w I w. n.e. 5. Półwysep Apeniński, Rzym – świątynia wzniesiona w II w. n.e. ku czci wszystkich bogów rzymskich.
• Strona 67: Zadanie 5: uporządkuj chronologicznie wydarzenia, zaczynając od najwcześniejszego. Wydarzenia: A) Pierwsza koronacja królewska w Gnieźnie, B) Misja chrystianizacyjna biskupa Wojciecha na ziemie Prusów, C) Testament Bolesława Krzywoustego, D) Spór biskupa krakowskiego Stanisława z Bolesławem Śmiałym, E) Pierwsza koronacja królewska w Krakowie, F) Spotkanie Ottona III z Bolesławem Chrobrym w Gnieźnie. Zadanie 6: uzupełnij tabelę, dopisz wystawców przywilejów i miejsce wydania.
• Strona 68: Zadanie 7: Rozstrzygnij, czy podane definicje są prawdziwe, czy fałszywe. W tabeli w rubrykach (A, B, C) dopisz obok podanych definicji: prawda lub fałsz. Definicje dotyczą trójpolówki, pańszczyzny i uwłaszczenia chłopów. Zadanie 8: Przeczytaj fragment pracy niemieckiego socjologa Maxa Webera i odpowiedz, na jaką zależność wskazuje autor. Fragment dotyczy ascezy protestanckiej i jej wpływu na kapitalizm.
• Strona 69: Zadanie 9: Na podstawie tablicy genealogicznej rodziny Rozdrażewskich podaj imiona i urzędy dwóch przedstawicieli tego rodu, którzy byli senatorami za panowania Zygmunta III Wazy. Tablica genealogiczna przedstawia członków rodziny Rozdrażewskich herbu Doliwa, w tym Jana, kasztelana kamieńskiego, i Hieronima, kasztelana przemęckiego. Poniżej znajduje się tabela do uzupełnienia z kolumnami "Imię" i "Sprawowany urząd".
• Strona 70: Zadanie 10: Przeanalizuj treść zamieszczonej poniżej mapy i na podstawie uzyskanej wiedzy zaproponuj dla niej tytuł. Uwaga: tytuł powinien zawierać określenie tematu i czasu. Na mapie widoczne są granice i daty związane z historycznymi zmianami terytorialnymi w regionie Morza Bałtyckiego, oznaczone różnymi wzorami i liniami. Źródło: A. Piskozub, Dziedzictwo polskiej przestrzeni. Geograficzno-historyczne podstawy struktur przestrzennych ziem polskich, Wrocław 1987, s. 140.
• Strona 71: Zadanie 11: w podanym zestawie zamieszczono reprodukcje znanych dzieł sztuki. Przyporządkuj tym reprodukcjom właściwe opisy, umieszczając odpowiednie liczby w wyznaczonych miejscach. Opcje do wyboru: 1. Scena z powstania kościuszkowskiego, 2. Scena z okresu napoleońskiego, 3. Scena z powstania listopadowego, 4. Scena z walk w okresie Wiosny Ludów, 5. Scena z powstania styczniowego.
• Strona 72: Zadanie 12: Poniżej zamieszczono dwa rysunki. Pierwszy (A) odnosi się do sytuacji w Rosji tuż przed rewolucją 1905 r. Drugi (B) odnosi się do sytuacji we Francji u progu rewolucji 1789 r. Wskaż dwa podobieństwa w treści obu rysunków. Rysunek A przedstawia piramidę społeczną z różnymi grupami społecznymi, na szczycie której znajduje się postać z orłem.
• Strona 73: Ilustracja przedstawia satyryczny rysunek z epoki, ukazujący postacie w strojach duchownych i wojskowych, trzymające dokumenty z napisami "Inquisition" i "Clergy". Na dole postać w kajdanach. Źródło: Historia najnowsza (wiek XIX i XX), red. H. Mościcki, J. Cynarski, Warszawa 1933. Zadanie 1: ................................................................................................................. Zadanie 2: .................................................................................................................
• Strona 74: Zadanie 13: Posługując się tabelą danych, wykonaj dwa polecenia: A i B. Tabela przedstawia czynnych zawodowo w Warszawie w latach 1869-1921 według działów zajęć, z podziałem na liczby absolutne i procentowe dla różnych sektorów, takich jak rolnictwo, przemysł i rzemiosło, handel i banki, komunikacja i transport, urzędnicy i wolne zawody, służba domowa i usługi osobiste, rentierzy i ziemianie, emeryci, niewykonujący pracy zarobkowej, wyrobnicy, różni bez określonego zajęcia. A: Wymień dwa działy zajęć, których udział procentowy w ogólnym zatrudnieniu w Warszawie w roku 1921 był największy. B: Określ, jak w latach 1869-1921 zmieniał się udział procentowy zatrudnionych w dziale „służba domowa i usługi osobiste” w stosunku do ogółu czynnych zawodowo w Warszawie.
• Strona 75: Zadanie 14: Przyjrzyj się mapie i wykonaj polecenia A i B. Mapa przedstawia terytorium podległe III Rzeszy i jej europejskim sojusznikom. A. Podkreśl właściwą odpowiedź: 1. w maju 1940 roku, 2. w czerwcu 1941 roku, 3. w lutym 1943 roku, 4. w czerwcu 1944 roku. B. Uzasadnij swoją odpowiedź, podając jeden argument. Mapa zawiera linie frontów i terytoria państw Osi.
• Strona 76: Zadanie 15: Podaj daty roczne wydarzeń z dziejów Polski Ludowej, do których odnoszą się poniższe teksty. Wpisz je w odpowiednich rubrykach tabeli (A, B, C) obok cytowanych tekstów. Tekst A: opisuje brutalność i represje. Tekst B: wspomina wprowadzenie żołnierza na czeskie Psie Pole. Tekst C: opisuje wydarzenia z udziałem milicji i upamiętnienie Jana Wiśniewskiego. Tabela z trzema kolumnami: Cytowany tekst, Rok.
• Strona 77: Zadania związane z analizą źródeł wiedzy historycznej (zadania 16-22). Źródło A: Arystoteles, Polityka, opisuje idealne położenie miasta, jego obronność i organizację przestrzenną. Źródło B: Plany miast Palma Nuova i Zamość, omawia projekty urbanistyczne z okresu renesansu. Brak konkretnych zadań, strona zawiera fragmenty tekstów źródłowych do analizy.
• Strona 82: Zadanie 16: Podaj dwa argumenty uzasadniające tezę, że architekci renesansowi w poszukiwaniu idealnej kompozycji miasta czerpali z wzorców antycznych. Zadanie 17: Porównaj plan Zamościa z planem miasta Palma Nuova, wykaż w dwóch punktach podobieństwo ich koncepcji urbanistycznych. Zadanie 18: Wymień dwa, widoczne na ilustracji, elementy charakterystyczne dla stylu renesansowego. Zadanie 19: Wyjaśnij, jaką rolę pełnił Gdańsk w gospodarce Rzeczypospolitej w XVI wieku, podaj dwa przykłady.
• Strona 83: Zadanie 20: Porównaj ilustracje. A. Podaj dwa przykłady zmian w wyglądzie miasta w 1840 r. w porównaniu z 1490 r. B. Sformułuj wniosek mówiący o zmianie charakteru miasta. Zadanie 21: Wyjaśnij, na czym polegają podobieństwa i różnice w sposobie postrzegania miasta wielkoprzemysłowego przez obu autorów. A. Podobieństwo. B. Różnica. Zadanie 22: A. Podaj czynnik decydujący o rozwoju Wrocławia w przeszłości. B. Podaj czynnik decydujący o rozwoju współczesnego Wrocławia.
• Strona 84: Zadanie 23: Wybierz jeden z dwóch tematów do opracowania. Temat I: Przedstaw rolę miast w kształtowaniu się gospodarki i kultury średniowiecznej Europy. Temat II: Scharakteryzuj proces powstawania i rozwoju miast w średniowiecznej Polsce. W tym miejscu zdający ma ok. 4 stron na napisanie krótkiego wypracowania.
• Strona 85: Zasady oceniania dla poziomu rozszerzonego, maksymalnie 50 punktów. Zadania 1-15 to test sprawdzający wiadomości i umiejętności, 20 punktów. Zadanie 1: wskazanie trzech źródeł: 1, 2, 5, 1 punkt za poprawne podanie trzech źródeł. Zadanie 2: A. Egipt, B. Izrael (Judea), C. Rzym, 1 punkt za trzy poprawne odpowiedzi. Zadanie 3: C. Zadanie 4: A. – 1, B. – 3, C. – 5, D. – 2, 1 punkt za trzy poprawne odpowiedzi.
• Strona 86: Zadanie 5: uporządkuj wydarzenia w czasie, odpowiedzi: A-3, B-1, C-5, D-4, E-6, F-2. Zadanie 6: zidentyfikuj przywileje, odpowiedzi: A-Koszyce, B-Nieszawa, C-Piotrków. Zadanie 7: prawda/fałsz, odpowiedzi: A-fałsz, B-prawda, C-prawda. Zadanie 8: wskaż zależność między protestantyzmem a kapitalizmem. Zadanie 9: przyporządkuj postaci, odpowiedzi: A-Hieronim, B-Jan. Zadanie 10: podaj tytuł i czas wydarzeń, przykłady: ekspansja Brandenburgii. Zadanie 11: uporządkuj odpowiedzi, odpowiedzi: A-5, B-3, C-2, D-1.
• Strona 87: Zadanie 12: przykładowe wnioski dotyczące hierarchii społecznej we Francji i Rosji oraz krytyki stosunków społecznych, 2 punkty. Zadanie 13: A. Przemysł i rzemiosło w 1921 roku, 1 punkt. B. Tendencje spadkowe z porównaniem danych z 1921 i 1869 roku, 2 punkty. Zadanie 14: A. Czerwiec 1944, 1 punkt. B. Normandia i front wschodni, 2 punkty. Zadanie 15: A. 1976, B. 1968, C. 1970, 1 punkt za trzy poprawne odpowiedzi.
• Strona 88: Zadanie 16: podaj dwa argumenty dotyczące planu i układu zabudowy. Zadanie 17: wskaż dwa podobieństwa w architekturze. Zadanie 18: wymień dwa elementy architektoniczne. Zadanie 19: podaj dwa przykłady związku Gdańska z Rzeczpospolitą. Zadanie 20A: opisz dwie zmiany w wyglądzie miasta. Zadanie 20B: sformułuj wniosek o przemysłowym charakterze miasta. Zadanie 21A: wskaż jedno podobieństwo dotyczące wpływu miasta na psychikę.
• Strona 89: Zadanie 22: A) Opisz wielokulturowość miasta, uwzględniając różnorodność kulturową, etniczną, religijną i polityczną ludności zamieszkującej miasto w przeszłości. B) Opisz związki miasta z innymi państwami w różnych dziedzinach życia, takie jak napływ obcego kapitału. Schemat odpowiedzi zawiera przykładową różnicę w stosunku Lutomskiego i Majakowskiego do miasta oraz schemat punktowania.
• Strona 90: Zadanie 23: zadanie rozszerzonej odpowiedzi na 20 punktów. Temat I: Przedstaw rolę miast w kształtowaniu się gospodarki i kultury średniowiecznej Europy. Opis kryteriów szczegółowych dla poziomów I-IV, z punktacją od 1 do 20 punktów. Poziom I: umieszczenie tematu w czasie i przestrzeni, podanie przykładów roli miast. Poziom II: faktografia roli miast w gospodarce, kulturze, polityce. Poziom III: różnorodne role miast, przykłady miast z silną pozycją ekonomiczną. Poziom IV: charakterystyka gospodarcza, społeczna, kulturowa miast, wpływ na życie polityczne i rozwój ekonomiczny. Uwzględnienie poprawności językowej i estetyki pracy.