Dla asystentów AI: spis tego działu jest w /arkusze/llms.txt, a spis serwisu w /llms.txt. Część stron ma wersję Markdown. Adres strony zwraca ją, gdy żądanie zawiera nagłówek Accept: text/markdown. Strona główna i cennik mają ją pod /index.md i /pricing.md.
Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.
Strona 6: Zadanie 4: Opisz przyczyny i skutki rewolucji francuskiej, uwzględniając kontekst społeczny i polityczny. Zadanie 5: Przeanalizuj znaczenie traktatu wersalskiego dla Europy po I wojnie światowej, podaj kluczowe postanowienia i ich wpływ na sytuację międzynarodową. Zadanie 6: Fragment zadania dotyczący analizy mapy politycznej Europy z okresu międzywojennego, określ zmiany granic państwowych.
Strona 15: Zadanie 1: Oceń znaczenie procedury, o której mowa w tekstach, dla funkcjonowania greckiej polis, uwzględniając zarówno informacje podane przez pisarza starożytnego, jak i wyniki badań współczesnego historyka. Strona zawiera fragmenty źródeł: dzieła Plutarcha "Żywoty sławnych mężów" oraz artykułu Marka Węcowskiego z "Mówią wieki".
Strona 17: Zadanie 2: Czy ilustracja przedstawia plan Jerozolimy w czasach panowania króla Salomona? Odpowiedz uzasadnij. Na stronie znajduje się plan Jerozolimy z oznaczeniami: Brama Piękna, Dziedziniec Kobiet, Dziedziniec Izraela, Dziedziniec Kapłanów, Sanhedryn, Pałac Heroda, Pałac Kajfasza, Wieczernik, Synagoga Wyzwolonych, Sadzawka Siloe, Golgota, Góra Oliwna, Dolina Gehenny.
Strona 19: Materiały do zadania 3. Źródło 1: Fragment kroniki Gotfryda de Villehardouin, opisujący przyjęcie posłów przez Henryka Dandolo i prośbę o pomoc w IV krucjacie. Źródło 2: Mapa wschodniej części basenu Morza Śródziemnego w I połowie XIII w., przedstawiająca drogę IV wyprawy krzyżowej (1202-1204), posiadłości Cesarstwa Bizantyjskiego, krzyżowców, Wenecji oraz Cesarstwa Łacińskiego (1204-1261).
Strona 20: Zadanie 3: 3.1. Czy opisane w źródle 1. plany wyprawy krzyżowej znajdują potwierdzenie na mapie? Odpowiedz i uzasadnij. 3.2. Podaj nazwę miasta, w którym doszło do wydarzeń opisanych w zacytowanym liście papieża Innocentego III. 3.3. Wyjaśnij, dlaczego papież Innocenty III z dezaprobatą wypowiedział się na temat wydarzeń, do których doszło podczas krucjaty. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, ocena przydatności źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.
Strona 21: Zadanie 3.1: zdający powinien zauważyć, że krzyżowcy zamierzali dotrzeć do Jerozolimy, a wyprawa została skierowana do Konstantynopola. Zadanie 3.2: podaj właściwą nazwę miasta - Konstantynopol. Zadanie 3.3: wyjaśnij, czy wydarzenia mogły zaprzepaścić szanse na zażegnanie rozłamu w Kościele; zdający powinien odwołać się do źródła 3.
Strona 22: Materiał do zadania 4: mapa przedstawiająca zasięg architektury romańskiej w XII w. i gotyckiej w XV w. na obszarze Europy Środkowo-Wschodniej, z miastami takimi jak Gdańsk, Szczecin, Poznań, Warszawa, Kraków, Lwów. Zadanie 4: podaj dwa wydarzenia polityczne z XIII–XIV w., które wpłynęły na przesunięcie zasięgu cywilizacji łacińskiej w kierunku północno-wschodnim, wschodnim i południowo-wschodnim.
Strona 23: Wymagania szczegółowe dotyczące Polski w okresie rozbicia dzielnicowego i rozwoju terytorialnego w XIV-XV w. Rozwiązanie: przykładowe wydarzenia z XIII-XIV w. to powstanie państwa zakonu krzyżackiego w Prusach, państwa zakonu kawalerów mieczowych w Inflantach, unia polsko-litewska, zajęcie Rusi Halickiej. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne podanie dwóch wydarzeń. Materiał do zadania 5: fragment eseju Henryka Samsonowicza o Kazimierzu Wielkim. Zadanie 5: Wyjaśnij przyczynę dwóch różnych ocen polityki Kazimierza Wielkiego.
Strona 25: Zadanie 6: Interpretując elementy graficzne obrazu, wyjaśnij jego treść propagandową dotyczącą celów polityki zagranicznej Anglii w XVI wieku. Materiał do zadania 6: portret Elżbiety I, królowej Anglii z 1588 roku autorstwa George'a Gowera, przedstawiający królową w bogatym stroju z insygniami władzy, globusem i sceną morską w tle. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Europa w XVI-XVII w.
Strona 26: Rozwiązanie: Zdający powinien wyjaśnić treść propagandową obrazu przedstawiającego królową Elżbietę, podkreślając imperialną politykę Anglii, odnosząc się do elementów obrazu jak globus i flota. Schemat punktowania: 2 pkt za wyjaśnienie z dwoma elementami, 1 pkt z jednym, 0 pkt za błędną odpowiedź. Przykładowe odpowiedzi: Królowa opiera rękę na kuli ziemskiej, symbolizując ekspansję i ambicje polityczne. Materiały do zadania 7: Źródło 1. Fragment biografii Jana Zamoyskiego o rozwoju Zamościa jako miasta idealnego.
Strona 27: Źródło 2 przedstawia plan Zamościa z pierwszej połowy XVII wieku, z oznaczeniem miejsc takich jak Akademia, Ratusz, Synagoga, Arsenał, Brama Lubelska, Kościół Franciszkanów, Cerkiew Bazylianów. Zadanie 7: Rozstrzygnij, czy ograniczenie dotyczące osiedlania się w Zamościu, o którym mowa w źródle 1, znajduje potwierdzenie w źródle 2. Uzasadnij odpowiedź. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczą analizy i interpretacji historycznej oraz oceny sytuacji wyznaniowej w Rzeczypospolitej w XVI i XVII wieku.
Strona 28: Rozwiązanie zadania dotyczącego ograniczeń osiedlania się w Zamościu, z uwzględnieniem planu miasta i świątyń różnych wyznań. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne sformułowanie stanowiska, 0 pkt za błędną odpowiedź. Przykładowe odpowiedzi: 1 pkt za uwzględnienie świątyń innych religii, 0 pkt za brak uzasadnienia. Materiał do zadania 8: fragment wiersza propagandowego do króla Zygmunta III z początku XVII w., dotyczący relacji polsko-szwedzkich.
Strona 29: Zadanie 8: Rozstrzygnij, czy podane zdania (1–3) są prawdziwe, czy fałszywe. 1. Wzmianka o rządach Zygmunta III w Szwecji. 2. Obawa szlachty przed zwiększeniem obciążeń podatkowych. 3. Odniesienie do rokoszu Lubomirskiego. Tabela do zaznaczenia prawda/fałsz. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące chronologii i interpretacji historycznej oraz Rzeczypospolitej w XVII w. Rozwiązanie: 1, 2 – prawda; 3 – fałsz. Schemat punktowania: 1 pkt za trzy prawidłowe odpowiedzi.
Strona 30: Zadanie 9: 9.1. Podaj nazwę wojny, której dotyczą rozdziały monografii historycznej opatrzone wymienionymi tytułami. 9.2. Podaj nazwę kraju, którego sytuację po zakończeniu tej wojny charakteryzuje tekst ze źródła 2. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, rozpoznanie rodzajów źródeł. Wymagania szczegółowe: Europa w XVI–XVII w., charakterystyka konfliktów politycznych. Rozwiązanie 9.1: Wojna trzydziestoletnia. Rozwiązanie 9.2: Czechy.
Strona 31: Materiały do zadania 10. Źródło 1: Tabela przedstawiająca eksport zboża przez Gdańsk w latach 1751–1795 w tysiącach łasztów. Lata: 1751–1760 (30,4), 1761–1770 (40,6), 1771–1780 (17,2), 1781–1790 (18,6), 1791–1795 (19,5). Źródło 2: Mapa Rzeczpospolitej w czasie rozbiorów, pokazująca granice przed rozbiorami, miasta wojewódzkie oraz obszary zajęte przez Austrię, Prusy i Rosję w kolejnych rozbiorach.
Strona 32: Źródło 3: fragment mowy księcia Stanisława Poniatowskiego na sejmie dotyczący traktatu handlowego. Źródło 4: fragment listu Ottona Magnusa Stackelberga do księcia Mikołaja Repnina o taryfach handlowych. Zadanie 10: wyjaśnij przyczyny spadku eksportu przez Gdańsk, uwzględniając informacje ze źródeł 1–4. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: polityka Rosji, Prus i Austrii wobec Rzeczypospolitej w XVIII w.
Strona 34: Materiały do zadania 11. Źródło 1: Miedzioryt przedstawiający wjazd Napoleona do Warszawy w 1807 r. Ilustracja ukazuje Napoleona na koniu, otoczonego tłumem ludzi, w tym postaciami w antycznych strojach, w tle widoczny mur miejski. Źródło 2: Fragment tekstu Andrzeja Zahorskiego, "Napoleon – człowiek wieku", omawiający różne interpretacje postaci Napoleona jako prekursora postępu i realizatora haseł rewolucji.
Strona 35: Zadanie 11: W zacytowanym fragmencie pracy Andrzeja Zahorskiego przedstawiono dwie oceny Napoleona I Bonapartego. Z którą z nich koresponduje treść ilustracji? Odpowiedź uzasadnij, podając dwa argumenty. Wymagania ogólne obejmują analizę i interpretację historyczną, a szczegółowe dotyczą Europy napoleońskiej. Rozwiązanie zawiera przykłady pozytywnych ocen Napoleona, takich jak zerwane łańcuchy i antyczna kwadryga. Schemat punktowania: 2 pkt za pełną odpowiedź, 1 pkt za częściową, 0 pkt za błędną.
Strona 37: Materiał do zadań 12. i 13. przedstawia fragment tablicy genealogicznej dynastii habsbursko-lotaryńskiej. Widoczne są postacie takie jak Maria Teresa (1740–1780), Józef II (1765–1790), Leopold II (1790–1792), Franciszek II (I) (1792–1835), oraz ich potomkowie. Diagram zawiera informacje o małżeństwach i dzieciach, np. Maria Antonina x Ludwik XVI kr. Francji, Ferdynand I x Maria Anna c. Wiktora Emanuela I, kr. Sardynii. Podano lata panowania władców Austrii i Austro-Węgier.
Strona 38: Zadanie 12: 12.1. Uzupełnij tekst dokumentu na podstawie tablicy genealogicznej, wpisując imiona władców w wykropkowane miejsca. 12.2. Podaj termin określający decyzję cesarza Ferdynanda I Habsburga. 12.3. Wydarzenia z podkreślonego fragmentu dokumentu jako część wystąpień rewolucyjnych w XIX w., podaj nazwę. Wymagania ogólne: chronologia historyczna, analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: ideologie XIX w., Europa i świat w XIX w.
Strona 39: Zadanie 12.1: Rozwiązanie wymaga podania imion władców: Franciszek II i Franciszek Józef I. Zadanie 12.2: Podaj termin "abdykacja". Zadanie 12.3: Podaj nazwę wydarzenia "Wiosna Ludów". Zadanie 13: Podaj, którego z władców dotyczy tekst i określ dwa czynniki wpływające na różnorodność ocen tego władcy. Tekst opisuje życie i panowanie cesarza, jego działalność i różnorodność ocen w literaturze. Wymagania ogólne dotyczą chronologii i analizy historycznej.
Strona 40: Wymagania szczegółowe dotyczą ideologii XIX w. i przemian społecznych w Europie. Rozwiązanie dotyczy Franciszka Józefa I, uwzględniając czynniki narodowościowe, ideologiczne i czas powstania biografii. Schemat punktowania: 2 pkt za rozpoznanie władcy i dwa czynniki. Przykładowe odpowiedzi dotyczą wpływu narodowości autorów na ocenę cesarza. Materiał do zadania 14: fragment tekstu Henryka Kamieńskiego "O prawdach żywotnych narodu polskiego" z 1844 r. omawia przyczyny upadku Polski i znaczenie jedności narodowej.
Strona 41: Zadanie 14: Podaj argument świadczący o tym, że w zacytowanym fragmencie tekstu zawarta jest opinia reprezentatywna dla krakowskiej szkoły historycznej. Wymagania ogólne: chronologia historyczna, analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: walka o niepodległość Polski w okresie niewoli narodowej. Rozwiązanie: zdający powinien dostrzec, że autor wskazuje na wewnętrzne przyczyny utraty niepodległości. Schemat punktowania: 1 pkt za podanie argumentu. Przykładowe odpowiedzi zdających: nacisk na wewnętrzne przyczyny upadku Rzeczypospolitej.
Strona 42: Materiały do zadania 15. Źródło 1: Odpowiedzi Francuzów na ankietę dotyczącą pruskiej ustawy o wywłaszczeniu Polaków w Poznańskiem i na Pomorzu 1907 r. Odpowiedzi 1 i 2 z cytatami. Źródło 2: List ambasadora Francji w Niemczech do ministra spraw zagranicznych Francji, Berlin, 20 grudnia 1907 r. Zadanie 15: 15.1. Wyjaśnij, co pomogło respondentom zrozumieć sytuację Polaków. 15.2. Wyjaśnij, dlaczego autor źródła 2 uważał interwencję Francji za sprzeczną z racją stanu.
Strona 43: Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące chronologii i analizy historycznej. Zadanie 15.1: Wyjaśnij podobieństwo sytuacji Francuzów w Alzacji i Lotaryngii do sytuacji Polaków pod panowaniem niemieckim. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie, 0 pkt za błędne. Przykładowe odpowiedzi: Francuzi obawiali się podziału losu Polaków z Pomorza i Wielkopolski. Zadanie 15.2: Wyjaśnij obawy Francji dotyczące pogorszenia stosunków z Rosją lub pretekstu do ataku Niemców. Schemat punktowania: 2 pkt za wyjaśnienie dwóch aspektów francuskiej racji stanu, 1 pkt za jeden aspekt, 0 pkt za błędne wyjaśnienie.
Strona 44: Przykładowe odpowiedzi zdających dotyczące interwencji na rzecz Polaków i jej wpływu na stosunki Francji z Rosją oraz Niemcami. Materiał do zadania 16: Litografia przedstawiająca centralę telefoniczną z Le Petit Journal z 1904 roku, ukazująca pracowników przy stanowiskach telefonicznych.
Strona 45: Zadanie 16: wyjaśnij, dlaczego scena przedstawiona na litografii świadczy o zmieniającej się pozycji społecznej kobiet. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Europa i Stany Zjednoczone w epoce rewolucji przemysłowej. Rozwiązanie: zdający powinien zawrzeć informację o aktywności zawodowej kobiet. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie, 0 pkt za błędne. Przykładowe odpowiedzi: scena świadczy o obecności kobiet na rynku pracy.
Strona 46: Materiał do zadania 17: Ilustracja przedstawia plakat zatytułowany "Potwór bolszewicki", ukazujący postacie historyczne i symboliczne. Zadanie 17: 17.1. Podaj nazwę wydarzenia, do którego komentarzem jest zamieszczony plakat, oraz usytuuj to wydarzenie w czasie, podkreślając poprawne dokończenie zdania. Nazwa wydarzenia: ........................................................................................................................
Strona 47: Zadanie 17.1: Do wydarzenia doszło w roku: A) bolszewickiego przewrotu październikowego w Rosji, B) wybuchu pierwszego powstania śląskiego, C) przeprowadzenia plebiscytu na Warmii i Mazurach, D) podpisania traktatu pokojowego w Rydze. Zadanie 17.2: Wyjaśnij, dlaczego Aleksandra Piłsudska, oceniając bitwę, użyła porównania z cytatu. Wymagania ogólne: I. Chronologia historyczna, II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: V.4.1. Odbudowa niepodległości i życie polityczne II Rzeczypospolitej.
Strona 48: Materiały do zadania 18: Dwa rysunki przedstawiające miecz z krzyżem i napisem "Poland", symbolizujące Polskę. Oba rysunki są identyczne, ukazują miecz wbity w ziemię, na tle płonącego krajobrazu. Na górze strony przykładowe odpowiedzi zdających dotyczące znaczenia bitew warszawskiej i wiedeńskiej, z oceną wyjaśniającą ideowe znaczenie wydarzeń.
Strona 49: Zadanie 18: Rysunek 1 opublikowany w amerykańskiej prasie w 1939 roku, wielokrotnie publikowany w USA podczas II wojny światowej. W 1941 roku zmodyfikowano rysunek. Wyjaśnij przyczynę modyfikacji widocznej na rysunku 2. Wymagania ogólne: chronologia i analiza historyczna. Wymagania szczegółowe: wyjaśnienie współpracy niemiecko-radzieckiej 1939-1941. Rozwiązanie: ZSRR stał się sojusznikiem USA, zacierano pamięć o wcześniejszej współpracy z Niemcami. Schemat punktowania: 1 pkt za wyjaśnienie zmiany stosunku USA do ZSRR. Przykładowe odpowiedzi: ZSRR zaatakowany przez III Rzeszę w 1941 roku, dołączenie do koalicji antyhitlerowskiej.
Strona 50: Materiały do zadania 19. Źródło 1: Fragment opracowania historycznego opisujący klęskę Partii Konserwatywnej i wzrost znaczenia Labour Party po II wojnie światowej, z naciskiem na politykę welfare state. Źródło 2: Rysunek satyryczny z prasy brytyjskiej z 1945 r. przedstawiający Churchilla i Attlee, z walizkami oznaczonymi "Potsdam".
Strona 51: Zadanie 19: Interpretując elementy graficzne rysunku satyrycznego, wyjaśnij, w jaki sposób problemy społeczno-gospodarcze Wielkiej Brytanii wpłynęły na komentowane przez rysownika zmiany polityczne w tym państwie. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Europa i świat w okresie rywalizacji ZSRR i Stanów Zjednoczonych. Rozwiązanie: analiza sytuacji politycznej i gospodarczej Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej, zmiana na stanowisku premiera. Schemat punktowania: 3 pkt za pełne wyjaśnienie, 2 pkt za częściowe, 1 pkt za ogólne, 0 pkt za błędną odpowiedź.
Strona 52: Materiały do zadania 20. Źródło 1: Niemiecki plakat z 1948 r. przedstawia ciężarówkę i napis "Wolna droga dla planu Marshalla". Źródło 2: Polska wersja rysunku satyrycznego Borysa Jefimowa z 1951 r. ukazuje chomąto z napisem "Amerykańskie chomąto" i "Pomoc dla Europy", symbolizujące system Marshalla.
Strona 53: Zadanie 20: Porównaj interpretację planu gospodarczego w obu źródłach ikonograficznych i wyjaśnij przyczyny różnic w prezentacji planu gospodarczego w tych źródłach. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Europa i świat w okresie rywalizacji ZSRR i Stanów Zjednoczonych. Rozwiązanie: Zdający porównają interpretację planu gospodarczego na obu plakatach i wyjaśnią przyczyny różnic, uwzględniając cele, adresata i miejsce powstania źródeł. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie, 0 pkt za błędne. Przykładowe odpowiedzi: Plakat i rysunek miały różne cele, plakat propagował pozytywny stosunek do pomocy amerykańskiej, rysunek krytykował plan Marshalla jako podstęp.
Strona 54: Materiał do zadania 21: Wykres przedstawia emigrację legalną z Polski do RFN (i NRD), Izraela i pozostałych krajów w latach 1960–1980. Zadanie 21: Spośród krzywych na wykresie wskaż tę, która obrazuje przebieg emigracji do Izraela, i uzasadnij odpowiedź. Krzywa oznaczająca emigrację do Izraela jest oznaczona numerem. Uzasadnienie wymaga wpisania odpowiedzi.
Strona 55: Wymagania ogólne dotyczą analizy i interpretacji historycznej, oceny źródeł i interpretacji historii. Wymagania szczegółowe obejmują charakterystykę Polski w latach 1956-1980, porównanie etapów 1956-1970 i 1970-1980 oraz wyjaśnienie kryzysów społeczno-politycznych 1968 r. Rozwiązanie zadania wymaga wyboru krzywej nr 2, uzasadniając emigrację do Izraela wydarzeniami marcowymi i kampanią antysyjonistyczną. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawną odpowiedź z uzasadnieniem. Przykładowe odpowiedzi dotyczą krzywej nr 2. Materiały do zadania 22 zawierają fragmenty przemówień z przypisaniem zdjęć i nazwisk.
Strona 56: Zadanie 22: Do fragmentu przemówienia dobierz osobę, która je wygłosiła. Wpisz numer zdjęcia przedstawiającego osobę wygłaszającą przemówienie oraz podaj jej imię i nazwisko. Zdjęcia 1-4 przedstawiają przywódców PZPR. Wymagania ogólne: chronologia i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Polska w latach 1956-1989. Rozwiązanie: 1 - zdjęcie 1. Wojciech Jaruzelski, 2 - zdjęcie 4. Edward Gierek. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne przyporządkowanie.
Strona 57: Materiał do zadania 23: fragment opracowania historycznego omawiający różne podejścia do PRL jako państwa o ograniczonej suwerenności oraz jako formy okupacji. Zadanie 23: wyjaśnij, na jakie dwie różnice w stanowiskach historyków zajmujących się dziejami PRL zwraca uwagę autor publikacji. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Polska w latach 1980–1989, oceny polskiej historiografii dotyczące PRL.
Strona 58: Zadanie 24: Zaznacz poprawne zakończenia dwóch zdań (1-2). 1. Wojna, o której jest mowa w tekście, została zapoczątkowana radziecką inwazją na: A) Afganistan, B) Czechosłowację, C) Koreę, D) Węgry. 2. Następstwem wybuchu tej wojny było: A) odsunięcie od władzy Nikity Chruszczowa, B) powstanie Układu Warszawskiego, C) zakończenie okresu odprężenia między mocarstwami, D) potępienie kultu jednostki na XX Zjeździe KPZR. Fragment opracowania historycznego dotyczy kosztów wojny i reakcji społecznych.
Strona 59: Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące chronologii i interpretacji historycznej oraz narracji historycznej. Zadanie 25: Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że kultura w średniowiecznej Europie miała charakter uniwersalny? Odpowiedz i uzasadnij. Wymagania szczegółowe obejmują kulturę materialną i duchową łacińskiej Europy, porównanie kultury rycerskiej i miejskiej, oraz wpływ cywilizacji islamskiej na łacińską i bizantyjską.
Strona 78: Materiały do zadania 1 zawierają dwa źródła. Źródło 1 to fragment dzieła Plutarcha "Żywoty sławnych mężów" opisujący procedurę pisania imion na skorupkach jako formę głosowania. Źródło 2 to fragment artykułu Marka Węcowskiego z "Mówią wieki", omawiający funkcję procedury ostracyzmu w ateńskiej polis. Zadanie 1: Oceń znaczenie tej procedury dla funkcjonowania greckiej polis, uwzględniając informacje od pisarza starożytnego i współczesnego historyka.
Strona 80: Materiał do zadania 2: Plan Jerozolimy. Zadanie 2: Czy ilustracja przedstawia plan Jerozolimy w czasach panowania króla Salomona? Odpowiedz uzasadnij. Ilustracja zawiera elementy takie jak Brama Piękna, Dziedziniec Kobiet, Dziedziniec Izraela, Dziedziniec Kapłanów, Sanhedryn, Pałac Heroda, Ogrody Królewskie, Pałac Kajfasza, Synagoga Wyzwolonych, Sadzawka Siloe, Dolina Gehenny, Golgota, Góra Oliwna.
Strona 82: Materiały do zadania 3. Źródło 1: Fragment kroniki Gotfryda de Villehardouin, opisujący przybycie Henryka Dandolo do Wenecji i jego prośbę o pomoc w IV krucjacie. Słowniczek wyjaśnia terminy użyte w tekście. Źródło 2: Mapa wschodniej części basenu Morza Śródziemnego w I połowie XIII w., przedstawiająca drogę IV wyprawy krzyżowej oraz posiadłości Cesarstwa Łacińskiego, Bizantyjskiego, krzyżowców i Wenecji.
Strona 83: Źródło 3: List papieża Innocentego III do przywódcy krzyżowców, markiza Bonifacego z Montferratu. Zadanie 3: 3.1. Czy na mapie można znaleźć potwierdzenie planów wyprawy krzyżowej, które są opisane w tekście 1.? Odpowiedz uzasadnij. 3.2. Podaj nazwę miasta, w którym były wydarzenia opisane w liście papieża Innocentego III. 3.3. Wyjaśnij, dlaczego papież Innocenty III był niezadowolony z tego, co wydarzyło się podczas wyprawy krzyżowej. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna.
Strona 84: Zadanie 3.1: Zdający powinien zauważyć, że krzyżowcy chcieli przybyć do Jerozolimy, a wyprawa została skierowana do Konstantynopola. Schemat punktowania: 1 pkt za zajęcie stanowiska wraz z uzasadnieniem. Zadanie 3.2: Rozwiązanie: Konstantynopol. Schemat punktowania: 1 pkt za podanie właściwej nazwy miasta. Zadanie 3.3: Zdający powinien wyjaśnić, że wydarzenia mogły spowodować utratę szansy na zgodę w Kościele. Schemat punktowania: 1 pkt za prawidłowe wyjaśnienie.
Strona 85: Zadanie 5: Wyjaśnij przyczynę dwóch różnych ocen polityki Kazimierza Wielkiego. Fragmenty eseju Henryka Samsonowicza o Kazimierzu Wielkim jako materiał do zadania. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące chronologii historycznej oraz analizy i interpretacji historycznej, z naciskiem na ocenę panowania Piastów w dziejach Polski.
Strona 87: Zadanie 6: Analizując elementy graficzne obrazu "Portret Elżbiety I, królowej Anglii" autorstwa George'a Gowera z 1588 roku, wyjaśnij jego treść propagandową dotyczącą celów polityki zagranicznej Anglii w XVI wieku. Obraz przedstawia królową w bogatym stroju, z koroną i globusem, co symbolizuje władzę i wpływy Anglii. W tle widoczna jest scena morska, co może odnosić się do potęgi morskiej Anglii.
Strona 88: Zadanie 7: Rozwiązanie wymaga wyjaśnienia treści propagandowej obrazu przedstawiającego królową Elżbietę z kulą ziemską, symbolizującą imperialne ambicje Anglii. Schemat punktowania: 2 pkt za wyjaśnienie z uwzględnieniem dwóch elementów obrazu, 1 pkt za jeden element, 0 pkt za błędną odpowiedź. Przykładowe odpowiedzi: Królowa opiera rękę na kuli ziemskiej, symbolizując ekspansję, obok korona świadcząca o pozycji Anglii. Materiały do zadania 7: Fragment biografii Jana Zamoyskiego opisujący rozwój miasta Zamość jako miasta idealnego.
Strona 89: Zadanie 7: zdecyduj, czy ograniczenie dotyczące osiedlania się w Zamościu, o którym mowa w źródle 1, jest potwierdzone w źródle 2. Uzasadnij odpowiedź. Strona zawiera plan Zamościa z pierwszej połowy XVII w., z oznaczeniami takimi jak Akademia, Ratusz, Synagoga, Brama Lubelska, Arsenal, Brama Szczebrzeska, Kolegiata, Infułatka, Kościół ormiański, Brama Lwowska, Kościół Franciszkanów, Cerkiew Bazylianów.
Strona 91: Materiał do zadania 8 zawiera wiersz propagandowy z początku XVII w. skierowany do króla Zygmunta III. Zadanie 8: zdecyduj, czy podane zdania (1-3) są prawdziwe, czy fałszywe. W tabeli wpisz znak X. Zdanie 1: Wzmianka o Wandalech dotyczy rządów Zygmunta III w Szwecji. Zdanie 2: Prośba o odpuszczenie podatków związana z obawą szlachty. Zdanie 3: Prośba o niepoddawanie się pokusie wojny ze Szwedami dotyczy rokoszu Lubomirskiego.
Strona 92: Zadanie 9 (0–2): 9.1. Napisz nazwę wojny, której dotyczą cztery podane rozdziały monografii historycznej. 9.2. Podaj nazwę kraju, którego sytuację po zakończeniu tej wojny charakteryzuje tekst ze źródła 2. Materiały do zadania 9: Źródło 1 zawiera tytuły czterech rozdziałów monografii historycznej, m.in. "Czeski zapalnik i pierwsze cesarskie zwycięstwo". Źródło 2 to fragment hasła encyklopedycznego opisujący zmiany polityczne w kraju po wojnie.
Strona 93: Zadanie 9.1: Rozwiązanie - Wojna trzydziestoletnia. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne podanie nazwy wojny, 0 pkt za błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi. Zadanie 9.2: Rozwiązanie - Czechy. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne podanie nazwy kraju, 0 pkt za błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi. Materiały do zadania 10: Źródło 1. Tabela. Eksport zboża przez Gdańsk w latach 1751–1795 (średnio rocznie w tys. łasztów) z danymi dla poszczególnych dekad.
Strona 95: Zadanie 10: wyjaśnij przyczyny zmniejszenia eksportu towarów przez Gdańsk, uwzględniając informacje ze źródeł 1-4. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, ocena przydatności źródła do wyjaśnienia problemu historycznego. Wymagania szczegółowe: charakterystyka polityki Rosji, Prus i Austrii wobec Rzeczypospolitej. Rozwiązanie: uwzględnienie informacji o pierwszym rozbiorze Polski, traktatach handlowych i ich wpływie na eksport zboża. Schemat punktowania: 2 pkt za poprawne wyjaśnienie przyczyn spadku eksportu. Przykładowe odpowiedzi: zmiany terytorialne utrudniały handel zbożem, wysokie cła na towary eksportowane przez Gdańsk.
Strona 96: Materiały do zadania 11. Źródło 1: Miedzioryt przedstawiający wjazd Napoleona do Warszawy w 1807 r. W górnej części strony znajduje się tabela z przykładowymi odpowiedziami dotyczącymi wpływu I rozbioru Polski na handel z Gdańskiem, z punktacją za wyjaśnienie przyczyny zjawiska.
Strona 97: Zadanie 11: W zacytowanym fragmencie pracy Andrzeja Zahorskiego przedstawione zostały dwie oceny Napoleona I Bonapartego. Do której z nich pasuje treść ilustracji? Odpowiedz uzasadnij, podając dwa argumenty. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, ocena przydatności źródła, wielość interpretacji historii. Wymagania szczegółowe: Europa napoleońska, wyjaśnienie przyczyn zaangażowania Polaków po stronie Napoleona.
Strona 99: Materiał do zadań 12. i 13. Tablica genealogiczna (fragment) dynastii habsbursko-lotaryńskiej. Przedstawia powiązania rodzinne od Marii Teresy (1740-1780) i Franciszka Stefana, księcia Lotaryngii i Baru, przez ich potomków, w tym Józefa II, Leopolda II, Franciszka II, Ferdynanda I, aż po Karola I (1916-1918). Zawiera informacje o małżeństwach, dzieciach i latach panowania. Uwagi dotyczące władców Austrii i Austro-Węgier. Na podstawie S. Grodziskiego.
Strona 100: Zadanie 12: 12.1. Uzupełnij tekst dokumentu, wpisując imiona władców w wykropkowane miejsca. 12.2. Podaj nazwę decyzji cesarza Ferdynanda I Habsburga. 12.3. Podaj nazwę ogólnoeuropejskich wystąpień rewolucyjnych w XIX w. Wymagania ogólne: Chronologia historyczna, analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Ideologie XIX w., Europa i świat w XIX w.
Strona 101: Zadanie 12.1: Rozwiązanie wymaga podania imion władców Franciszek II i Franciszek Józef. Zadanie 12.2: Rozwiązanie wymaga podania nazwy wydarzenia - abdykacja. Zadanie 12.3: Rozwiązanie wymaga podania nazwy wydarzenia - Wiosna Ludów. Zadanie 13: Podaj, o którym z władców mówi tekst i określ dwa czynniki wpływające na różne oceny tego władcy. Tekst opisuje życie cesarza i jego ocenę w różnych kontekstach historycznych i społecznych. Wymagania ogólne: Chronologia historyczna i analiza i interpretacja historyczna.
Strona 103: Zadanie 14: Podaj argument świadczący o tym, że w zacytowanym fragmencie tekstu zawarta jest opinia charakterystyczna dla krakowskiej szkoły historycznej. Wymagania ogólne: Chronologia historyczna, analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Walka o niepodległość Polski w okresie niewoli narodowej. Rozwiązanie: Zdajacy powinien dostrzec wewnętrzne przyczyny utraty niepodległości. Schemat punktowania: 1 pkt za podanie argumentu. Przykładowe odpowiedzi: Nacisk na wewnętrzne przyczyny upadku Rzeczypospolitej.
Strona 104: Materiały do zadania 15. Źródło 1: Odpowiedzi Francuzów na ankietę dotyczącą pruskiej ustawy o wywłaszczeniu Polaków w Poznańskiem i na Pomorzu 1907 r. Odpowiedzi 1 i 2. Źródło 2: List ambasadora Francji w Niemczech do ministra spraw zagranicznych Francji, Berlin, 20 grudnia 1907 r. Zadanie 15: 15.1. Wyjaśnij, na podstawie źródła 1, co pomogło Francuzom zrozumieć sytuację Polaków. 15.2. Wyjaśnij, dlaczego autor źródła 2 uważał, że interwencja Francji byłaby sprzeczna z racją stanu.
Strona 105: Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące chronologii i analizy historycznej. Zadanie 15.1: Wyjaśnij podobieństwo sytuacji Francuzów w Alzacji i Lotaryngii do Polaków pod panowaniem niemieckim. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie. Przykładowe odpowiedzi: obawy Francuzów o sytuację mniejszości narodowych. Zadanie 15.2: Wyjaśnij obawy w liście ambasadora Francji dotyczące stosunków z Rosją i zagrożenia ze strony Niemiec. Schemat punktowania: 2 pkt za pełne wyjaśnienie.
Strona 106: Przykładowe odpowiedzi zdających dotyczą interwencji Francji na rzecz Polaków i jej potencjalnych skutków, jak odwet niemiecki na Francuzach w Alzacji i Lotaryngii. Materiał do zadania 16 zawiera litografię przedstawiającą centralę telefoniczną z Le Petit Journal z 1904 roku, ukazującą pracowników przy stanowiskach telefonicznych.
Strona 107: Zadanie 16: Wyjaśnij, dlaczego scena przedstawiona na litografii świadczy o zmieniającej się pozycji społecznej kobiet. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna, ocena przydatności źródła. Wymagania szczegółowe: Europa i Stany Zjednoczone w epoce rewolucji przemysłowej. Rozwiązanie: wyjaśnienie aktywności zawodowej kobiet. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie, 0 pkt za błędne. Przykładowe odpowiedzi: obecność kobiet na rynku pracy, zmiana pozycji społecznej na początku XX wieku.
Strona 108: Materiał do zadania 17: Ilustracja przedstawia plakat zatytułowany "Potwór bolszewicki" z postaciami Trockiego i Lenina oraz szkieletem. Zadanie 17: Podaj nazwę wydarzenia, którego dotyczy plakat, oraz określ czas tego wydarzenia, podkreślając poprawne dokończenie zdania. Nazwa wydarzenia: ........................................................................................................................................
Strona 109: Zadanie 17.1: Wydarzenie było w roku: A) bolszewickiego przewrotu październikowego w Rosji, B) wybuchu pierwszego powstania śląskiego, C) przeprowadzenia plebiscytu na Warmii i Mazurach, D) podpisania traktatu pokojowego w Rydze. Zadanie 17.2: Wyjaśnij, dlaczego Aleksandra Piłsudska użyła porównania dotyczącego bitwy, cytując jej słowa. Wymagania ogólne: I. Chronologia historyczna, II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: V.4.1. Odbudowa niepodległości i życie polityczne II Rzeczypospolitej.
Strona 110: Przykładowe odpowiedzi zdających dotyczące znaczenia dwóch bitew: bitwy warszawskiej i bitwy pod Wiedniem. Materiały do zadania 18: Rysunek 1 i Rysunek 2 przedstawiają miecz z postacią Chrystusa na krzyżu z napisem "Poland", w tle płomienie i zniszczenia.
Strona 111: Zadanie 18: Rysunek 1 opublikowano w amerykańskiej prasie w 1939 roku. W 1941 roku na rysunku wprowadzono zmianę. Wyjaśnij przyczynę wprowadzenia zmiany widocznej na rysunku 2. Wymagania ogólne obejmują chronologię i analizę historyczną. Wymagania szczegółowe dotyczą Europy i świata podczas II wojny światowej. Rozwiązanie wymaga uwzględnienia zmiany stosunku USA do ZSRR w 1941 roku. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie, 0 pkt za błędną odpowiedź. Przykładowe odpowiedzi zdających dotyczą ataku ZSRR przez Niemcy i zmiany sojuszniczej.
Strona 112: Materiały do zadania 19. Źródło 1: Fragment opracowania historycznego dotyczący klęski partii konserwatywnej i wzrostu popularności Labour Party w powojennej Wielkiej Brytanii. Źródło 2: Rysunek satyryczny z prasy brytyjskiej z 1945 roku przedstawiający Churchilla i Attlee, ukazujący postacie z walizkami z napisem "Potsdam".
Strona 113: Zadanie 19: analizując elementy graficzne rysunku satyrycznego, wyjaśnij, w jaki sposób problemy społeczno-gospodarcze Wielkiej Brytanii wpłynęły na zmiany polityczne w tym państwie. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Europa i świat w okresie rywalizacji ZSRR i Stanów Zjednoczonych. Rozwiązanie: opis wpływu programu Partii Pracy na wybory i zmianę premiera. Schemat punktowania: 3 pkt za pełne wyjaśnienie.
Strona 114: Materiały do zadania 20. Źródło 1: Niemiecki plakat z 1948 r. przedstawia ciężarówkę na drodze z napisem "Wolna droga dla planu Marshalla". Źródło 2: Polska wersja rysunku satyrycznego Borysa Jefimowa z 1951 r. pokazuje chomąto z napisem "Amerykańskie chomąto" i "Pomoc dla Europy", z podpisem "Koło ratunkowe systemu Marshalla".
Strona 115: Zadanie 20: Porównaj interpretację planu gospodarczego w źródłach ikonograficznych i wyjaśnij przyczyny różnic w prezentacji planu gospodarczego w tych źródłach. Wymagania ogólne: analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: Europa i świat w okresie rywalizacji ZSRR i Stanów Zjednoczonych. Rozwiązanie: porównanie interpretacji planu na plakacie i rysunku oraz wyjaśnienie przyczyn różnic. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie, 0 pkt za błędne. Przykładowe odpowiedzi: różnice w celach i adresatach źródeł.
Strona 116: Zadanie 21: Na wykresie przedstawiono emigrację legalną z Polski do RFN (i NRD), Izraela i pozostałych krajów w latach 1960-1980. Wskaż krzywą, która przedstawia emigrację do Izraela, i uzasadnij odpowiedź. Wykres zawiera trzy krzywe oznaczone numerami 1, 2 i 3, przedstawiające liczbę emigrantów w poszczególnych latach.
Strona 117: Wymagania ogólne dotyczą analizy i interpretacji historycznej, w tym oceny przydatności źródeł. Wymagania szczegółowe obejmują Polskę w latach 1956–1980. Rozwiązanie zadania wymaga wyboru krzywej nr 2 związanej z emigracją do Izraela w latach 1967–1969. Schemat punktowania przyznaje 1 pkt za poprawną odpowiedź z uzasadnieniem. Przykładowe odpowiedzi wskazują na krzywą nr 2 jako właściwą. Materiały do zadania 22 zawierają fragmenty przemówień dotyczących odpowiedzialności za przyszłość Polski.
Strona 118: Zadanie 22: Do fragmentu przemówienia dobierz osobę, która je wygłosiła. Wpisz we właściwe miejsce w tabeli numer zdjęcia, które przedstawia osobę, oraz podaj jej imię i nazwisko. Zdjęcia przedstawiają czterech przywódców PZPR. Rozwiązanie: 1 – zdjęcie 1, Wojciech Jaruzelski; 2 – zdjęcie 4, Edward Gierek. Schemat punktowania: 1 pkt za poprawne przyporządkowanie oraz podanie właściwych imion i nazwisk.
Strona 119: Zadanie 25: Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że kultura w średniowiecznej Europie miała charakter uniwersalny? Odpowiedz i uzasadnij. Wymagania ogólne obejmują tworzenie narracji historycznej z uwzględnieniem różnych aspektów procesu historycznego. Wymagania szczegółowe dotyczą kultury materialnej i duchowej łacińskiej Europy oraz Bizancjum i świata islamu. Kryteria oceniania podzielone na poziomy IV i III, określają umiejętności analizy i formułowania wniosków.
