Matura rozszerzona historia listopad 2016 arkusz próbny + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 2: Materiał do zadania 1: Mapa przedstawiająca obszary starożytnych kultur z oznaczeniami 1, 2 i 3. Zadanie 1 (0-1): Wpisz do tabeli cyfry odpowiadające na mapie obszarom starożytnych kultur, których dotyczą zacytowane fragmenty tekstów. Fragmenty dotyczące państw starożytnych: 1. Fragment o prawach dotyczących kradzieży i konsekwencjach. 2. Fragment o strukturze społecznej i roli urzędników. 3. Fragment o ustroju politycznym i zasadach wolności.
• Strona 3: Materiały do zadania 2. Źródło A: Fragment autorski starożytnego historyka Polibiusza opisujący bitwę między Rzymianami a Kartagińczykami. Źródło B: Plany bitew. 1. Diagram przedstawiający układ wojsk: weterani, Kartagińczycy i Libijczycy, najemnicy, słonie bojowe, jazda, legioniści w szyku. 2. Schemat faz bitwy: I faza i II faza z obozami Hannibala i Rzymian. 3. Mapa bitwy morskiej: Flota Perska i Grecka w Zatoce Salaminy, z zaznaczeniem Przylądka Kynosura i Psytalei.
• Strona 4: Zadanie 2: a) Przyporządkuj odpowiedni schemat bitwy ze źródła B opisu ze źródła A. b) Podaj rok, w którym rozegrała się ta bitwa. c) Na podstawie własnej wiedzy wymień element, który zdecydował o wyjątkowości opisanej bitwy. Materiały do zadania 3: Źródło A i B zawierają fragmenty opracowań historycznych dotyczących prześladowań chrześcijan w Imperium Romanum oraz ich wpływu na społeczeństwo i władzę.
• Strona 5: Zadanie 3: Na podstawie fragmentów tekstów ze źródeł A i B podaj, co według autorów było przyczyną prześladowań chrześcijan. Rozstrzygnij, czy miały one charakter polityczny czy religijny, uzasadnij swoje zdanie. Materiał do zadania 4: Fragment tekstu ze średniowiecznego latopisu dotyczący najazdu Tatarów na ziemie ruskie, opisuje wydarzenia związane z księciem kijowskim Mścisławem Romanowiczem i jego walką z Tatarami.
• Strona 6: Zadanie 4: Na podstawie źródeł oceń prawdziwość zdań dotyczących klęski Rusinów i Połowców nad rzeką Kałką w 1223 r., prośby Kotiaka o pomoc Mścisława Udałego oraz koalicji księstw ruskich. Zadanie 5: Rozstrzygnij, czy określenie "powstanie ludowe" w kontekście wydarzeń opisanych przez Pawła Jasienicę jest trafne, i podaj okoliczności tych wydarzeń. Materiały do zadania 5: fragmenty Kroniki Galla Anonima i Powieści minionych lat Nestora.
• Strona 7: Materiały do zadania 6. Źródło A zawiera fragment opracowania historycznego dotyczącego wpływu islamu na średniowieczną Europę, w tym rozwój matematyki i nauki. Źródło B opisuje rozwój systemu lecznictwa w islamie, w tym Kanon medycyny Awicenny. Zadanie 6: Na podstawie tekstów źródłowych oraz wiedzy własnej wymień elementy obecne w kulturze i nauce arabskiej, z których cywilizacja Zachodu skorzystała w epoce renesansu.
• Strona 8: Zadanie b) Określ, czy jest zasadne zdanie Eweliny Szlemp o średniowiecznej Europie jako uczniu świata islamu w kontekście nauki i sztuki. Materiały do zadania 7 zawierają fragmenty Kroniki Galla Anonima i Kroniki polskiej Wincentego Kadłubka, które opisują wydarzenia związane z wygnaniem króla Bolesława z Polski oraz reakcje biskupa krakowskiego Stanisława na okrucieństwa.
• Strona 9: Źródło C przedstawia fragment drzewa genealogicznego dynastii Arpadów z postaciami: Vazul, Bela I (król Węgier 1060–1063), Andrzej I (król Węgier 1047–1060), Gejza I (król Węgier 1074–1077), Władysław I Święty (król Węgier 1077–1095), Koloman Uczony (król Węgier 1095–1116), Stefan II (król Węgier 1116–1131). Zadanie 7: Odnosząc się do tekstów źródłowych, napisz, jakiego wydarzenia dotyczą i jakie były jego konsekwencje. Wyjaśnij przyczynę różnic w opisach tego wydarzenia sporządzonych przez kronikarzy Gala Anonima i Wincentego Kadłubka.
• Strona 10: Zadanie 8: Na podstawie źródła oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F – jeśli jest fałszywe. 1. Zamieszczone fragmenty tekstu pochodzą z hołdu wieczystego, jaki Związek Prus złożył królowi polskiemu w 1456 r. 2. Wcielenie ziem pruskich przez Kazimierza Jagiellończyka oznaczało między innymi dopuszczenie przedstawicieli Prus do elekcji władcy. 3. Król na mocy aktu zniósł obciążenia ekonomiczne nałożone przez władze zakonu na poddanych, wśród nich cła funtowe i prawo nabrzeżne.
• Strona 11: Materiały do zadania 9. Źródło A: Fragment opracowania historycznego dotyczący poszukiwań nowych miejsc przez Hiszpanów po rekonkwiście i planów Kolumba. Źródło B: Fragment tekstu Herberta George'a Wellsa o wpływie podróży Marka Pola na Europę i trudności Kolumba w realizacji planów. Zadanie 9: a) Wskaż okoliczności sprzyjające realizacji planów Kolumba na podstawie tekstów źródłowych. b) Podaj imiona i przydomki pary królewskiej wspierającej Kolumba.
• Strona 12: Materiały do zadania 10. Źródło A: fragment tekstu dotyczący obietnic terytorialnych i politycznych wobec różnych księstw i ziem, cytat z pracy M. Sobaniaka-Bondaruk. Źródło B: fragment opracowania historycznego W. Konopczyńskiego o operacjach Karola X i sytuacji politycznej w regionie bałtyckim. Zadanie 10: a) Na podstawie tekstów źródłowych A i B napisz, jakiego układu dotyczy. b) Podaj rok podpisania tego układu oraz jego sygnatariuszy. c) Wyjaśnij, jakie były główne założenia układu.
• Strona 13: Materiały do zadania 11. Źródło A: Fragment diariusza Piotra I opisujący uroczystość w katedrze cerkwi Przenajświętszej Trójcy, gdzie odczytano traktat z koroną szwedzką i wymieniono czyny Piotra I. Źródło B: Fragment opracowania historycznego opisujący spotkanie Karola XII i Piotra I, działania wojsk Piotra, oblężenie miasta przez Karola oraz plany wojenne króla w 1718 roku.
• Strona 14: Mapa przedstawiająca działania wojenne z kierunkami marszu wojsk szwedzkich i rosyjskich oraz terenami przyłączonymi do Prus i Rosji. Zadanie 11: Oceń prawdziwość zdań dotyczących wydarzeń historycznych związanych z Karolem XII, Piotrem I, Fryderykiem I i Augustem II Mocnym. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F, jeśli fałszywe. Zdania dotyczą spisku, pokoju w Nystad i reform Piotra I.
• Strona 15: Zadanie b) Zaznacz poprawne dokończenia zdania. Wydarzenie, którego dotyczą źródła, znane jest w historii jako: A) wojna secesyjna, B) wojna 13-letnia, C) wojna o Inflatny, D) wojna północna. Materiały do zadania 12. Źródło A: fragment tekstu Hugo Kołłątaja o potrzebie reformy państwa. Źródło B: fragment tekstu Stanisława Staszica "Przestrogi dla Polski" dotyczący równości, wolności i własności.
• Strona 16: Zadanie 12: a) Na podstawie analizy tekstów źródłowych oraz wiedzy własnej wskaż, jakie założenia miały przyświecać uchwaleniu Konstytucji Rzeczypospolitej i jakie były ich źródła. b) Odnosząc się do tekstu źródłowego B i własnej wiedzy, rozstrzygnij, czy problemy i postulaty opisane przez Staszica znalazły swoje odzwierciedlenie w zapisach Konstytucji 3 maja. Wskaż, który z postulatów nie znalazł się w zapisie konstytucyjnym. Materiały do zadania 13. Źródło A: Fragment źródła z epoki dotyczący ingerencji mocarstw sąsiednich w sprawy Polski.
• Strona 17: Zadanie 13: a) Podaj, który władca wydał patent przedstawiony na ilustracji w źródle B. b) Podaj, jakie wydarzenie było następstwem zdarzeń opisanych w źródle A. Wymień strony biorące udział w tym wydarzeniu oraz podaj jego rok. c) Na podstawie źródła A wymień argumenty, jakie zostały wysunięte na poparcie racji inicjatorów wydarzenia, do którego nawiązują źródła. Na stronie znajduje się ilustracja przedstawiająca patent obwieszczający rozrządzeń justycy.
• Strona 18: Materiał do zadania 14. Fragmenty konstytucji Księstwa Warszawskiego z dnia 22 lipca 1807 r. Art. 4 znosi niewolę, wszyscy obywatele równi przed prawem. Art. 5 dziedziczenie tronu przez króla saskiego. Art. 6 rząd w osobie króla. Art. 9 król zwołuje sejm. Art. 15 Rada Stanu roztrząsa projekty praw. Art. 17 Rada Stanu rozpoznaje spory administracyjne. Art. 19 sejm z dwóch izb. Art. 20 sejm co dwa lata. Art. 23 senat z 18 członków.
• Strona 19: Zadanie 14: Na podstawie źródła oceń prawdziwość zdań. 1. W myśl konstytucji z 1807 r. wszyscy obywatele uznani za równych. 2. Rada Stanu odpowiedzialna za projekty ustaw, jurysdykcja izby poselskiej. 3. Konstytucja przyznawała księciu pełnię władzy wykonawczej i ustawodawczej. Materiały do zadania 15: Źródło A: Fragment opracowania historycznego o Oliverze Cromwellu. Źródło B: Fragment tekstu Jakuba Bossueta o Cromwellu.
• Strona 20: Zadanie 15: wskaż różnice i podobieństwa pomiędzy ocenami dokonań Cromwella wyrażonymi przez autorów tekstów źródłowych. Wyjaśnij, z czego wynikały różnice w ich opiniach. Materiały do zadania 16: Źródło A - fragment tekstu Stanisława Kieniewicza o przyczynach upadku Rzeczypospolitej. Źródło B - fragment tekstu Władysława Smoleńskiego o upadku Rzeczypospolitej.
• Strona 21: Zadanie 16: a) Odwołując się do tekstów źródłowych, podaj różnice pomiędzy szkołami historycznymi warszawską i krakowską w poglądach na przyczynę upadku Rzeczypospolitej. b) Wymień działania, jakie według Władysława Smoleńskiego podjęła Rzeczpospolita, aby wyjść z impasu politycznego. c) Zaznacz poprawne dokończenie zdania dotyczące konstytucji z lat 1773–1775. Materiały do zadania 17: Źródło A, fragment tajnego pisma „Wiadomości z pola bitwy”.
• Strona 22: Zadanie 17: Źródła A i B dotyczą tego samego wydarzenia. Rozstrzygnij, o jakie wydarzenie chodzi, oraz podaj jego datę roczną. Uzasadnij swój wybór, odwołując się do odpowiednich fragmentów z obu tekstów. Materiały do zadania 18: Źródło A, fragment opracowania historycznego dotyczący roli mitu, irracjonalizmu i symboliki w światopoglądzie, z naciskiem na zmitologizowany obraz wroga i nowego społeczeństwa.
• Strona 23: Zadanie 18: a) Wybierz poprawne dokończenie zdania. Teksty źródłowe A i B opisują A) totalitaryzm i autorytaryzm. B) totalitaryzm i konserwatyzm. C) autorytaryzm i konserwatyzm. D) konserwatyzm i nacjonalizm. b) Na podstawie tekstu źródłowego B oraz własnej wiedzy wymień trzy państwa, w których w okresie między I a II wojną światową panował system opisany w tym fragmencie. Materiał do zadania 19: Opis umowy międzynarodowej [fragment].
• Strona 24: Zadanie 19: Na podstawie tekstu źródłowego wybierz poprawne dokończenie zdań. a) Tekst źródłowy dotyczy porozumienia zwanego: A. protokołem Litwinowa, B. paktem Brianda–Kellogga, C. paktem o nieagresji między Polską a ZSRR, D. paktem Ribbentrop–Mołotow. b) W tym czasie ministrem spraw zagranicznych rządu polskiego był: A. Józef Beck, B. Kajetan Morawski, C. Edward Raczyński, D. August Zaleski. Materiały do zadania 20: Fragment traktatu politycznego.
• Strona 25: Zadanie 1: mapa przedstawiająca podziały terytorium państwa polskiego z zaznaczonymi granicami, miastami takimi jak Warszawa, Kraków, Gdańsk, oraz sąsiadującymi państwami: Niemcy, Litwa, Łotwa, ZSRR, Rumunia, Węgry, Słowacja. Zadanie 2: druga mapa podobna do pierwszej, również ukazująca podziały terytorialne Polski z miastami i sąsiadującymi krajami.
• Strona 26: Zadanie 20: a) Podaj, z jakiego dokumentu pochodzi fragment zamieszczony w źródle A, oraz przyporządkuj mu jedną z map zamieszczonych w źródle B, wpisując cyfrę 1 lub 2. b) Na podstawie źródeł oraz wiedzy własnej podaj miesiąc i rok dokumentu ze źródła A i krótko scharakteryzuj jego postanowienia. Materiał do zadania 21: Fragment opracowania historycznego dotyczący włoskiej doktryny wojennej. Zadanie 21: Na podstawie tekstu źródłowego podaj założenie „doktryny wojennej” Włoch, a następnie krótko ją scharakteryzuj.
• Strona 27: Zadanie 22: Zamieszczona w źródle A fotografia przedstawia jeden z oddziałów polskich, który do wiosny 1940 r. prowadził działania partyzanckie. Podaj imię i nazwisko oraz pseudonim dowódcy tego oddziału. Źródło A: Fotografia przedstawiająca oddział polski. Źródło B: Fragment opracowania historycznego z cytatem dotyczącym oddziału i jego dowódcy.
• Strona 28: Zadanie 23: wskaż państwo, które otrzymało najmniejszą pomoc w ramach planu Marshalla oraz wyjaśnij, z czego to wynikało. Tabela przedstawia pomoc Stanów Zjednoczonych w ramach planu Marshalla 1948–1954 w milionach dolarów dla krajów: Austria 726,1, Belgia-Luksemburg 556,5, Francja 3103,8, RFN 1472,6, NRD 15,0, Grecja 773,9, Islandia 34,6, Irlandia 146,2, Włochy 1577,8, Indonezja 101,4, Turcja 277,5, Wielka Brytania 3585,6.
• Strona 29: Zadanie 24: Wybierz jeden temat i go opracuj. 1. Wykazać, że za czasów Oktawiana Augusta w Rzymie doszło do kryzysu republikańskiej demokracji. 2. Scharakteryzować najważniejsze polityczne i gospodarcze osiągnięcia Piastów (X–XIV w.). 3. Przedstawić źródła polskiej tolerancji i jej skutki w XVI i XVII w. 4. Scharakteryzować przemiany społeczne i gospodarcze na ziemiach polskich w latach 1815–1914. 5. Wykazać, że do I wojny światowej doszło w wyniku konfliktów o militarne i gospodarcze interesy mocarstw. Materiały do zadania 3: Źródło A i B.
• Strona 31: Materiały do zadania 5. Źródło A: Mapa polityczna Europy w 1914 r. przedstawiająca granice państw oraz oznaczenia trójprzymierza i trójporozumienia. Źródło B: Fragment tekstu Janusza Pajewskiego o I wojnie światowej, opisujący sytuację polityczną i gospodarczą Europy na początku XX wieku, w tym rolę Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji i Rosji.