Matura rozszerzona historia maj 2021 arkusz + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 2: Zadanie 1: Źródło 1 przedstawia plan miasta starożytnego z elementami takimi jak twierdza północna, brama Isztar, zikkurat, świątynia Marduka, kanał. Źródło 2 zawiera ilustracje budowli starożytnych oznaczone literami A, B, C. Polecenie: Podaj nazwę miasta ze źródła 1 oraz literę oznaczającą ilustrację budowli ze źródła 2 związaną z tym miastem. Nazwa miasta: [miejsce na odpowiedź]. Litera: [miejsce na odpowiedź].
• Strona 3: Zadanie 2: Przeczytaj fragment dzieła starożytnego historyka dotyczący walk Kartagińczyków i Rzymian o panowanie w Afryce. Źródło 2 przedstawia mapę imperium rzymskiego. Rozstrzygnij, czy mapa przedstawia obszar imperium rzymskiego przed czy po wydarzeniu opisanym w źródle 1. Odpowiedz, uzasadniając, odwołując się do obu źródeł.
• Strona 4: Zadanie 3: Ilustracja budowli starożytnej. Sformułuj dwa argumenty na poparcie tezy, że zaprezentowana budowla jest przykładem zarówno greckich, jak i rzymskich rozwiązań w architekturze. Zadanie 4: Źródło 1. Mapa przedstawia basen Morza Śródziemnego oraz Bliski i Środkowy Wschód w VII-VIII wieku. Określ granice państw w okresie największego rozwoju terytorialnego oraz terytoria państw w 632 r.
• Strona 5: Zadanie 3: Rozstrzygnij, który z przedstawionych w źródle 2 obiektów – A czy B – powstał w następstwie zmian terytorialnych ukazanych w źródle 1. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do mapy i wybranej fotografii. Obraz A przedstawia mozaikę z postaciami religijnymi, obraz B przedstawia bogato zdobiony łuk architektoniczny.
• Strona 6: Zadanie 5: Mapa przedstawia ziemie polskie pod panowaniem pierwszych Piastów (966–1020 r.). Rozstrzygnij, która z granic – A, B czy C – przedstawia obszar państwa Piastów z roku zjazdu gnieźnieńskiego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści mapy. Mapa zawiera oznaczenia granic, miast oraz regionów historycznych.
• Strona 7: Zadanie 6: Fragment opracowania historycznego dotyczący Węgier i Unii Korony św. Stefana. Zadanie 6.1: Rozstrzygnij, czy w tekście jest mowa o pierwszej w historii unii polsko-węgierskiej. Odpowiedz uzasadnij. Zadanie 6.2: Wyjaśnij, o jakim zagrożeniu jest mowa w tekście. W odpowiedzi odwołaj się do faktografii. Na dole strony tabela do wypełnienia przez egzaminatora z numerami zadań i maksymalną liczbą punktów.
• Strona 8: Zadanie 7: (0–1) Źródło 1. Ilustracja fasady katedry w Kolonii.
• Strona 9: Zadanie 7: Rozstrzygnij, na której fotografii ze źródła 2 – A czy B – przedstawiono wnętrze charakterystyczne dla stylu zilustrowanego w źródle 1. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do dwóch widocznych cech tego stylu. Fotografie przedstawiają wnętrza kościołów, z widocznymi elementami architektonicznymi charakterystycznymi dla różnych stylów.
• Strona 10: Zadanie 8: Źródło 1: Fragment kroniki dotyczący granic Królestwa Polskiego i odzyskania Pomorza. Źródło 2: Fragment dokumentu z epoki o przyjęciu wiary katolickiej przez wielkiego księcia i jego obietnicach wobec Królestwa Polskiego. Zadanie 8.1: Uzupełnij tabelę, wpisując nazwy państw i dynastii związanych z układem. Zadanie 8.2: Rozstrzygnij, które źródło opisuje późniejsze wydarzenie, uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.
• Strona 11: Zadanie 9: Źródło 1 przedstawia ilustracje duchownych, A i B. Źródło 2 to fragment opracowania historycznego dotyczącego zakonu. Zadanie 9.1: Rozstrzygnij, która z ilustracji odnosi się do zakonu opisanego w tekście, uzasadnij, odwołując się do tekstu i elementów graficznych wybranej ilustracji. Zadanie 9.2: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Założycielem zakonu, o którym mowa w źródle 2, był: A) Benedykt z Nursji, B) Ignacy Loyola, C) Franciszek z Asyżu, D) Dominik Guzman.
• Strona 12: Zadanie 10: Źródło 1 przedstawia fragment tablicy genealogicznej Jagiellonów i Wazów, w tym Zygmunta I Starego, Gustawa I Wazy, Zygmunta II Augusta, Katarzynę Jagiellonkę, Jana III Wazę, Karola IX Sudermańskiego, Annę Jagiellonkę, Zygmunta III Wazę, Gustawa II Adolfa, Katarzynę księżniczkę szwedzką, Władysława IV Wazę, Jana II Kazimierza Wazę, Krystynę królową szwedzką, Karola X Gustawa. Źródło 2 zawiera fragmenty opracowania historycznego dotyczące konfliktów politycznych i militarnych. Fragment A opisuje działania króla w kontekście elektoratu brandenburskiego. Fragment B omawia trudności w osiągnięciu porozumienia między królem a rokoszanami. Fragment C dotyczy działań wojskowych przeciwko Moskwie i podpisania pokoju w Polanowie.
• Strona 13: Zadanie 10.1: Przyporządkuj uczestniczącego w wydarzeniach władcę z źródła 1 do fragmentów tekstu ze źródła 2. Zadanie 10.2: Oceń prawdziwość zdań na podstawie tablicy genealogicznej i własnej wiedzy, zaznacz P lub F. Zadanie 11: Udowodnij, podając dwa argumenty, że charakterystyka hetmana zawiera elementy typowe dla kultury sarmackiej.
• Strona 14: Zadanie 12: Fragment aktu zawiązania konfederacji. Zadanie 12.1: Rozstrzygnij, czy cytowany dokument jest aktem zawiązania konfederacji barskiej czy targowickiej. Odpowiedz uzasadnij, podając dwa argumenty. Zadanie 12.2: Wymień dwa przykłady praw kardynalnych, których połamanie zarzucili sejmowi w cytowanym dokumencie konfederacji.
• Strona 15: Zadanie 13: Źródło 1: Fragment konstytucji dotyczący dziedziczenia korony książęcej przez Króla Saskiego i jego potomków. Źródło 2: Mapy przedstawiające terytoria dwóch państw A i B. Polecenie: Rozstrzygnij, na terytorium którego z państw obowiązywała konstytucja zacytowana w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł. Zawiera miejsce na rozstrzygnięcie i uzasadnienie.
• Strona 16: Zadanie 14: Źródło 1 przedstawia mapę wystąpień społecznych i narodowych w Europie z oznaczeniami prób zmiany ustroju, wystąpień narodowych i społecznych. Źródło 2 to fragment opracowania historycznego dotyczący konstytucji zjednoczonych Niemiec i wyboru cesarza. Zadanie 14.1: Podaj nazwę wydarzeń z mapy i rok ich rozpoczęcia. Zadanie 14.2: Rozstrzygnij, czy wydarzenia z tekstu miały miejsce podczas wystąpień z mapy, uzasadnij odpowiedź.
• Strona 17: Zadanie 15: Źródło 1 opisuje sytuację przemysłową w jednym z zaborów, podkreślając rozwój przemysłu naftowego i wprowadzanie nowych technologii. Źródło 2 to fragment wspomnień, który opisuje życie pod zaborami, naukę w polskich szkołach i ograniczenia językowe. Polecenie: Rozstrzygnij, czy oba źródła dotyczą tego samego zaboru. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do zawartych informacji.
• Strona 18: Zadanie 16: Źródło 1 to Sonet Emmy Lazarus z 1883 roku umieszczony na cokole Statui Wolności w Nowym Jorku w 1903 roku, opisujący postać kobiety symbolizującej wolność i gościnność. Źródło 2 to karykatura amerykańska z 1880 roku przedstawiająca "Amerykańską Arkę Schronienia" z postaciami wchodzącymi na pokład, z napisami: "Darmowa edukacja", "Darmowa ziemia", "Wolność słowa", "Wolność głosowania", "Darmowy obiad", "Żadnych uciążliwych podatków", "Żadnych kosztownych królów", "Żadnej obowiązkowej służby wojskowej", "Żadnych więzów i lochów".
• Strona 19: Porównaj wymowę ideową sonetu (źródło 1.) oraz karykatury (źródło 2.). W odpowiedzi odwołaj się do treści obu źródeł. Zadanie 17: Fotografia z XIX wieku. Podaj nazwę wynalazku, przy którym stoi ukazana na fotografii kobieta, i wyjaśnij cywilizacyjne znaczenie jego upowszechnienia. Tabela z punktacją dla zadań 16 i 17.
• Strona 20: Zadanie 18: Źródło 1. Fragment dokumentu z epoki dotyczący ziem polskich i utworzenia państwa z monarchią konstytucyjną przez cesarzy Austrii i Niemiec. Źródło 2. Karykatura przedstawiająca Proklamację Królestwa Polskiego z postaciami w mundurach wojskowych i kobietą z zawiązanymi ustami, trzymającą kajdany, na tle plakatu z napisem "Proklamacja Królestwa Polskiego".
• Strona 21: Zadanie 18.1: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Zacytowany w źródle 1. dokument został wydany A) po utworzeniu Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, B) przed wymarszem Kompanii Kadrowej Józefa Piłsudskiego, C) przed ogłoszeniem tzw. 14 punktów Thomasa Woodrow Wilsona, D) po utworzeniu Błękitnej Armii we Francji. Zadanie 18.2: Rozstrzygnij, czy opinia wyrażona w źródle 3. na temat dokumentu zacytowanego w źródle 1. jest zgodna z wymową karykatury (źródło 2.). Odpowiedź uzasadnij.
• Strona 22: Zadanie 19: Materiały propagandowe. Zadanie 19.1: Rozstrzygnij, czy treść plakatów A i B odnosi się do tego samego wydarzenia historycznego. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do treści każdego z nich. Zadanie 19.2: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Wydarzenie, do którego odwołuje się plakat A, było realizacją postanowień A. traktatu wersalskiego. B. traktatu ryskiego. C. konferencji w Jałcie. D. konferencji w Poczdamie.
• Strona 23: Zadanie 20: Na ilustracji przedstawiono niemiecki rysunek satyryczny z 1923 roku zatytułowany "Gutenberg i prasa drukująca miliardy". Obrazek ukazuje mężczyznę przy maszynie drukującej banknoty, z podpisem "Tego nie chciałem!". Polecenie: Podaj nazwę zjawiska, do którego komentarzem jest przedstawiony rysunek, i wyjaśnij polityczną przyczynę tego zjawiska. Miejsce na odpowiedź: Nazwa zjawiska i wyjaśnienie.
• Strona 24: Zadanie 21: Fotografia medalistek igrzysk olimpijskich w rzucie oszczepem. Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie uzasadnij swój wybór. Fotografia została wykonana podczas igrzysk olimpijskich, które odbyły się w roku A) 1928. B) 1932. C) 1936. D) 1940. Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź).
• Strona 25: Zadanie 22: Fotografia starej tablicy pamiątkowej w Katyniu z napisem "Ofiarom faszyzmu – oficerom polskim, rozstrzelanym przez hitlerowców w 1941 roku." Wyjaśnij, podając dwa argumenty, dlaczego ukazana na fotografii tablica pamiątkowa jest jednym z przykładów kłamstwa katyńskiego.
• Strona 26: Zadanie 23: Dokument z okresu II wojny światowej. Zadanie 23.1: Podaj nazwisko Naczelnego Wodza, który podpisał przedstawiony w źródle dokument. Zadanie 23.2: Wyjaśnij, w uznaniu jakich wybitnych czynów wojennych porucznik Karski otrzymał order. W odpowiedzi odwołaj się do faktografii.
• Strona 27: Zadanie 24: Fragmenty opracowania historycznego. Fragment A opisuje wydarzenia związane z wystąpieniem Polski z Układu Warszawskiego i inwazją Armii Radzieckiej. Fragment B dotyczy reform w PRL i reakcji Kremla na manifest. Polecenie: Uzupełnij tabelę, wpisując nazwy państw, które padły ofiarą inwazji wspomnianych w fragmentach A i B, oraz daty roczne tych inwazji. Tabela z kolumnami: "Nazwa państwa" i "Rok" dla fragmentów A i B.
• Strona 28: Zadanie 25: Fragment opracowania historycznego dotyczący terminu "rok cudów" w kontekście wydarzeń w Europie Środkowej. Zadanie 25.1: Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzeń, których dotyczy opis. Zadanie 25.2: Wyjaśnij, dlaczego rok cudów jest uznawany za przełomowy w historii Polski, odwołując się do jednego wydarzenia. Zadanie 26: Wybierz jeden z pięciu tematów do opracowania, m.in. porównanie ustrojów Aten i Rzymu, stosunki polsko-krzyżackie w XV wieku, złoty wiek Rzeczypospolitej, konsekwencje rewolucji przemysłowej, relacje państwo-Kościół w okresie komunizmu.
• Strona 29: Materiały źródłowe do tematu 4. Źródło A: fragment tekstu Alexisa de Tocqueville o przemysłowych miastach Anglii w 1835 roku, opisujący rozwój przemysłu i warunki życia w Manchesterze. Źródło B: wykres przedstawiający dochód PKB na głowę w wybranych krajach europejskich (Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania) od 1700 do 1950 roku, w dolarach amerykańskich. Tabela z numerami zadań 25.1, 25.2, 26 i maksymalną liczbą punktów.
• Strona 40: Zadanie 17: Przeanalizuj fragment źródła dotyczący polityki zagranicznej Polski w latach 30. XX wieku i odpowiedz na pytania: jakie były główne cele polityki zagranicznej Polski w tym okresie? Zadanie 18: Na podstawie mapy przedstawiającej zmiany granic Polski po II wojnie światowej, opisz główne różnice w porównaniu do granic przedwojennych.