Matura rozszerzona historia maj 2023 (formuła 2015) arkusz + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 4: Zadanie 1: Ilustracja przedstawia rekonstrukcję zabudowań. Rozstrzygnij, czy przedstawiona rekonstrukcja dotyczy epoki paleolitu czy neolitu. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do ilustracji i własnej wiedzy. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie mają być zapisane poniżej.
• Strona 5: Zadanie 2: Fragmenty źródeł z epoki dotyczące Temistoklesa i Lacedomonczyków. Zadanie 2.1: Rozstrzygnij, który z fragmentów 1–3 zawiera opis starożytnej Sparty. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do informacji z tego fragmentu. Zadanie 2.2: Na podstawie tekstów i własnej wiedzy uzupełnij tabelę, wpisując numer fragmentu tekstu zawierającego informacje o grupach: A) Członkowie najwyższej rady złożonej z byłych archontów, B) Należeli do najniższej warstwy mieszkańców polis i byli pozbawieni praw.
• Strona 6: Zadanie 3: Źródło 1 przedstawia napis na sarkofagu Luciusa Corneliusa Scipiona, opisujący jego dokonania, w tym zdobycie Korsyki. Źródło 2 to mapa wojen Rzymu z Kartaginą, ilustrująca terytoria i działania wojenne. Polecenie: Oceń prawdziwość stwierdzeń, zaznaczając P lub F. Stwierdzenia dotyczą przyłączenia wyspy do Rzymu, urzędów Scipiona oraz miejsca bitwy z wodzem Kartaginy.
• Strona 7: Zadanie 4: Źródło 1 opisuje prawo lubeckie jako wzór prawno-organizacyjny dla miast średniowiecznych, szczególnie na południowym wybrzeżu Bałtyku. Cechą charakterystyczną jest regularny układ ulic. Źródło 2 to plan późnośredniowiecznego Elbląga. Zadanie polega na rozstrzygnięciu, czy plan ze źródła 2 przedstawia miasto lokowane na prawie lubeckim opisanym w źródle 1, z uzasadnieniem opartym na obu źródłach.
• Strona 8: Zadanie 5: Fragmenty kronik. Fragment 1 opisuje koronację w katedrze krakowskiej, fragment 2 dotyczy koronacji królowej Jadwigi, a fragment 3 opisuje działania arcybiskupa Jakuba Świnki. Zadanie 5.1: Rozstrzygnij, w którym z podanych fragmentów kronik opisana została koronacja chronologicznie najwcześniejsza. Uzasadnij odpowiedź. Zadanie 5.2: Uzupełnij tabelę, wpisując imiona władców, których koronacje opisano we fragmentach 1 i 2.
• Strona 9: Zadanie 6: Fotografia kościoła pw. św. Krzysztofa we Wrocławiu. Podaj nazwy dwóch stylów architektonicznych, które reprezentuje kościół przedstawiony na fotografii, oraz po jednej widocznej na tej fotografii cesze każdego z nich. Nazwa stylu 1: [miejsce na odpowiedź]. Cecha: [miejsce na odpowiedź]. Nazwa stylu 2: [miejsce na odpowiedź]. Cecha: [miejsce na odpowiedź].
• Strona 10: Zadanie 7: Rycina z XVI wieku. Sformułuj dwa argumenty potwierdzające tezę, że rycina powstała w kręgu zwolenników reformacji. Zadanie 8: Fragment opracowania historycznego dotyczący wojen polsko-szwedzkich i ich związków z unią personalną i polityką dynastii Wazów.
• Strona 11: Źródło 2 przedstawia fragment tablicy genealogicznej Jagiellonów i Wazów. Zadanie 8.1: Podaj imię władcy, za panowania którego doszło do zerwania unii personalnej wspomnianej w źródle 1. Zadanie 8.2: Przedstaw inną niż wspomniane w źródle 1 przyczynę wojen polsko-szwedzkich. Zadanie 8.3: Wyjaśnij różnicę między okolicznościami zwolnienia tronu polskiego przez ostatniego męskiego przedstawiciela dynastii Jagiellonów a okolicznościami zwolnienia tego tronu przez ostatniego władcę z dynastii Wazów.
• Strona 12: Zadanie 9: Tabela statystyczna przedstawia podatki stałe i niestałe w złotych polskich oraz ich procentowy udział w dochodach skarbu koronnego w latach 1649-1678. Okresy obejmują m.in. 15 XI 1649 – 15 VII 1652 i 2 II 1676 – 1 XII 1678. Ocenianie prawdziwości stwierdzeń: 1. Największy udział podatków stałych w początkowym okresie panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego. 2. Podatki niestałe największe podczas potopu szwedzkiego. 3. Wzrost dochodów po traktacie w Buczaczu.
• Strona 13: Zadanie 10: fragment opracowania historycznego dotyczący liberum veto. Zadanie 10.1: wyjaśnij, na czym polegało wypaczenie zasady opisanej w tekście w praktyce polskiego parlamentaryzmu od poł. XVII wieku. Zadanie 10.2: dokończ zdanie, zaznaczając właściwą odpowiedź: zasada opisana w tekście została zniesiona na mocy postanowień A) Sejmu Niemego, B) praw kardynalnych, C) Sejmu Wielkiego, D) uniwersału połanieckiego. Zadanie 11: fragment dokumentu, rozstrzygnij, czy przedstawiono monteskiuszowską zasadę trójpodziału władzy, uzasadnij odpowiedź.
• Strona 14: Zadanie 12: Źródło 1 przedstawia plany bitew z okresu powstania listopadowego, z oznaczeniami polskich i rosyjskich sił piechoty i jazdy. Źródło 2 to fragment opracowania historycznego opisujący taktykę wodza i przebieg bitwy. Zadanie 12.1: Rozstrzygnij, na którym z planów (A czy B) ukazano przebieg bitwy opisanej w Źródle 2. Podaj nazwę bitwy i odwołaj się do informacji z obu źródeł.
• Strona 15: Zadanie 12.2: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Do bitwy, której dotyczy źródło 2., doszło A) przed objęciem dyktatury przez gen. Józefa Chłopickiego. B) przed detronizacją cara Mikołaja I przez sejm powstańczy. C) po nierozstrzygniętej bitwie pod Olszynką Grochowską. D) po bohaterskiej obronie Woli przez gen. Józefa Sowińskiego. Zadanie 13: Moneta okolicznościowa. Zadanie 13.1: Podaj nazwisko postaci przedstawionej na monecie. Zadanie 13.2: Podaj nazwę zaboru, na którego terenie narodził się przemysł naftowy.
• Strona 16: Zadanie 14: Podaj nazwę stylu w malarstwie, którego przykładem jest zaprezentowany obraz "Bociany" Józefa Chełmońskiego. Odpowiedz uzasadnij, podając jedną widoczną na obrazie cechę tego stylu. Nazwa stylu: (miejsce na odpowiedź). Uzasadnienie: (miejsce na odpowiedź).
• Strona 17: Zadanie 15: Źródło 1 to fragment przemówienia brytyjskiego polityka Johna Brighta z 1877 roku dotyczący polityki podatkowej w Indiach. Źródło 2 to ilustracja z czasopisma „Le Petit Journal” z 1897 roku przedstawiająca Brytyjczyków i Hindusów. Polecenie: Rozstrzygnij, czy opinia o polityce Brytyjczyków w Indiach z Źródła 1 znajduje potwierdzenie na ilustracji z Źródła 2. Odpowiedz, uzasadniając, odwołując się do treści obu źródeł.
• Strona 18: Zadanie 16: Źródło 1: Fragment wspomnień ambasadora amerykańskiego w Polsce dotyczący szybkich zmian politycznych i społecznych po przyjęciu konstytucji oraz plebiscytu. Źródło 2: Mapa przedstawiająca kształtowanie się granic II Rzeczypospolitej z oznaczeniami regionów A i B. Mapa ilustruje różne obszary z zaznaczeniem granic i miast, takich jak Warszawa, Poznań, Kraków.
• Strona 19: Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń, zaznacz P lub F. 1. W źródle 1. jest mowa o okolicznościach uchwalenia konstytucji, która wprowadzała w Polsce system prezydencki. 2. Na mapie literą B zaznaczono przebieg granicy wschodniej II Rzeczypospolitej, ustalonej na mocy pokoju, o którym mowa w źródle 1. 3. Plebiscyt, o którym mowa w źródle 1., odbył się na terytorium oznaczonym na mapie literą A. Zadanie 17: Rozstrzygnij, czy źródła 1 i 2 nawiązują do łamania postanowień traktatu wersalskiego przez Niemcy. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł. Źródło 1: Fragment opracowania historycznego, opis plebiscytu w Saarze w 1935 roku. Źródło 2: Fragment strony tytułowej dziennika "Śląski Kurjer Poranny".
• Strona 20: Zadanie 18: Fragment dzienników - podaj miejsce i rok bitwy, o której wspomina autor. Miejsce: … Rok: … Zadanie 19: Fragment depeszy Naczelnego Wodza - dokończ zdania 1. i 2. Zaznacz właściwą odpowiedź: 1. Depesza była skierowana do generała A) Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego, B) Stefana Roweckiego „Grota”, C) Tadeusza Komorowskiego „Bora”, D) Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka”.
• Strona 21: Zadanie 20: Fragmenty traktatów międzynarodowych. Fragment traktatu A dotyczy zbrojnej napaści w Europie lub Ameryce Północnej i pomocy na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych. Fragment traktatu B omawia ratyfikację układów paryskich i utworzenie Unii Zachodnioeuropejskiej z udziałem Niemiec Zachodnich. Polecenie: Rozstrzygnij, czy traktaty A i B odnoszą się do procesów integracyjnych po tej samej stronie żelaznej kurtyny. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do treści traktatów i własnej wiedzy.
• Strona 22: Zadanie 21: Rozstrzygnij, czy zaprezentowane źródła 1 i 2 powstały w ramach tej samej kampanii propagandowej z okresu PRL. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł i własnej wiedzy. Źródło 1: Fragment strony tytułowej gazety z okresu PRL z hasłami poparcia dla Władysława Gomułki. Źródło 2: Rysunek propagandowy z okresu PRL przedstawiający postać z laską i psa z symbolami swastyki.
• Strona 23: Zadanie 22: Na fotografii przedstawiono zakład przemysłowy "Huta im. Lenina". Źródło 2 to fragment opracowania historycznego opisujący inwestycje w PRL, gdzie w dekadzie wydano ponad 970 mld zł na budowę fabryk. Polecenie: Rozstrzygnij, czy zakład ze zdjęcia wzniesiono w tej dekadzie. Odpowiedź uzasadnij.
• Strona 24: Zadanie 23: Fragment mowy noblowskiej Czesława Miłosza, pytanie: wyjaśnij, dlaczego w PRL nie można było pisać o okolicznościach śmierci przyjaciół Czesława Miłosza. Zadanie 24: Fragment stenogramu rozmowy z października 1981 roku, dialog między politykiem A i B, dotyczący gratulacji i zaufania w kontekście decyzji politycznych w PRL, brak konkretnego polecenia do wykonania.
• Strona 25: Zadanie 24.1: Podaj nazwisko polityka A i wyjaśnij, o jakiej ciężkiej chorobie wspomniał on w swojej wypowiedzi, odwołując się do faktografii. Zadanie 24.2: Podaj nazwisko polityka B i wyjaśnij, w jaki sposób osiągnął on przełom w sytuacji w kraju, odwołując się do faktografii. Zadanie 25: Wybierz jeden z pięciu tematów do opracowania: 1. Porównaj pozycję władcy w starożytnym Bliskim Wschodzie i Rzymie. 2. Scharakteryzuj wpływ przywilejów szlacheckich w XIV-XV wieku. 3. Scharakteryzuj genezę i przebieg wojny trzydziestoletniej. 4. Opisz rolę kultury w kształtowaniu tożsamości Polaków w XIX wieku. 5. Oceń zmiany w rolnictwie od II RP do PRL.