Matura rozszerzona historia maj 2023 arkusz + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 2: Instrukcja dla zdającego. Sprawdź, czy arkusz zawiera 34 strony (zadania 1–26). Na pierwszej stronie wpisz numer PESEL i przyklej naklejkę z kodem. Zapoznaj się ze źródłami, wykonaj zadania na ich podstawie. Odpowiedzi zapisz w przeznaczonym miejscu. Pisz czytelnie, używaj czarnego tuszu. Nie używaj korektora, błędne zapisy przekreśl. Nie wpisuj znaków w tabelkach dla egzaminatora. Pamiętaj, że brudnopis nie jest oceniany.
• Strona 4: Zadanie 1: Ilustracja przedstawia rekonstrukcję zabudowań. Rozstrzygnij, czy przedstawiona rekonstrukcja dotyczy epoki paleolitu czy neolitu. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do ilustracji i własnej wiedzy. Rozstrzygnięcie: miejsce na odpowiedź. Uzasadnienie: miejsce na odpowiedź.
• Strona 5: Zadanie 2: Fragmenty źródeł z epoki dotyczące odbudowy murów przez Temistoklesa, potęgi Lacedemończyków i finansowania wojny przez Areopag. Zadanie 2.1: Rozstrzygnij, który z fragmentów 1–3 zawiera opis starożytnej Sparty, uzasadnij, odwołując się do informacji z fragmentu. Zadanie 2.2: Na podstawie tekstów i własnej wiedzy uzupełnij tabelę, wpisując numer fragmentu tekstu dotyczący członków najwyższej rady złożonej z byłych archontów oraz najniższej warstwy mieszkańców polis.
• Strona 6: Zadanie 3: Źródło 1 przedstawia napis na sarkofagu Luciusa Corneliusa Scipiona, opisujący jego osiągnięcia. Źródło 2 to mapa wojen Rzymu z Kartaginą, pokazująca działania wojsk i nabytki terytorialne. Zadanie polega na ocenie prawdziwości stwierdzeń: 1. Wyspa z Źródła 1 przyłączona do Rzymu po II wojnie punickiej. 2. Urząd Scipiona związany z listami senatorów. 3. Mapa wskazuje bitwę, gdzie potomek Scipiona pokonał wodza Kartaginy. Zaznacz P lub F.
• Strona 7: Zadanie 4: Źródło 1 opisuje prawo lubeckie jako wzór prawno-organizacyjny dla miast średniowiecznych. Źródło 2 przedstawia plan późnośredniowiecznego Elbląga z regularnym układem ulic. Zadanie 4.1: Podaj stosowaną w historiografii nazwę średniowiecznego związku handlowego miast, o którym mowa w źródle 1.
• Strona 8: Zadanie 4.2: Rozstrzygnij, czy plan ze źródła 2 przedstawia miasto lokowane na prawie opisanym w źródle 1. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł. Zadanie 5: Źródło 1. Fragment ilustracji przedstawiającej wojska dwóch stron konfliktu w bitwie pod Crécy w 1346 roku.
• Strona 9: Zadanie 5.1: Podaj stosowaną w historiografii nazwę konfliktu zbrojnego, podczas którego została stoczona bitwa uwieczniona na ilustracji. Zadanie 5.2: Wyjaśnij, odwołując się do źródła 2, w jakich okolicznościach król Anglii Edward III zgłosił pretensje do tronu francuskiego. Zadanie 5.3: Wyjaśnij, odwołując się do elementów graficznych ze źródła 1, w jaki sposób malarz przedstawił manifestowanie przez Edwarda III pretensji do korony francuskiej. Diagram genealogiczny ukazujący związki Kapetyngów z Plantagenetami.
• Strona 10: Zadanie 6: na podstawie dwóch fragmentów opracowań historycznych porównaj opinie historyków o Władysławie Łokietku. Przedstaw jedno podobieństwo i jedną różnicę między nimi. Fragmenty dotyczą trudnych czasów politycznych i osobowości Łokietka. Podaj podobieństwo i różnicę w wyznaczonych miejscach.
• Strona 11: Zadanie 7: Fotografia kościoła pw. św. Krzysztofa we Wrocławiu. Polecenie: Podaj nazwy dwóch stylów architektonicznych, które reprezentuje kościół przedstawiony na fotografii, oraz po jednej widocznej na tej fotografii cesze każdego z nich. Nazwa stylu 1 i cecha: miejsce na odpowiedź. Nazwa stylu 2 i cecha: miejsce na odpowiedź.
• Strona 12: Zadanie 8: Rycina z XVI wieku. Sformułuj dwa argumenty potwierdzające tezę, że rycina powstała w kręgu zwolenników reformacji. Zadanie 9: Źródło 1. Fragment opracowania historycznego dotyczący wojen polsko-szwedzkich i ich związku z unią personalną i polityką dynastii Wazów.
• Strona 13: Zadanie 9.1: Podaj imię władcy, za panowania którego doszło do zerwania unii personalnej wspomnianej w źródle 1. Zadanie 9.2: Przedstaw inną niż wspomniane w źródle 1 przyczynę wojen polsko-szwedzkich. Zadanie 9.3: Wyjaśnij różnicę między okolicznościami zwolnienia tronu polskiego przez ostatniego męskiego przedstawiciela dynastii Jagiellonów a okolicznościami zwolnienia tego tronu przez ostatniego władcę z dynastii Wazów. Diagram przedstawia fragment tablicy genealogicznej Jagiellonów i Wazów.
• Strona 14: Zadanie 10: Tabela statystyczna przedstawia podatki stałe i niestałe w różnych okresach. Podatki stałe: od 1 828 740 zł do 3 112 641 zł, w % dochodów skarbu koronnego od 12,5% do 56,4%. Podatki niestałe: od 1 904 225 zł do 13 252 913 zł, w % dochodów skarbu koronnego od 43,6% do 87,5%. Ocenianie prawdziwości stwierdzeń: 1. Największy udział podatków stałych za Michała Korybuta Wiśniowieckiego. 2. Podatki niestałe największe podczas potopu szwedzkiego. 3. Najazd turecki i traktat w Buczaczu a wzrost dochodów.
• Strona 15: Zadanie 11: fragment opracowania historycznego dotyczący wypaczenia zasady liberum veto w Rzeczypospolitej. Zadanie 11.1: wyjaśnij, na czym polegało wypaczenie zasady opisanej w tekście w praktyce polskiego parlamentaryzmu od poł. XVII wieku. Zadanie 11.2: dokończ zdanie, zaznaczając właściwą odpowiedź: zasada opisana w tekście została zniesiona na mocy postanowień A) Sejmu Niemego, B) praw kardynalnych, C) Sejmu Wielkiego, D) uniwersału połanieckiego. Zadanie 12: fragment dokumentu o mocy prawodawczej w trzech stanach, rozstrzygnij, czy przedstawiono monteskiuszowską zasadę trójpodziału władzy, uzasadnij.
• Strona 16: Zadanie 13: Źródło 1 zawiera plany bitew z okresu powstania listopadowego, oznaczone jako A i B, z zaznaczeniem pozycji polskich i rosyjskich wojsk. Źródło 2 to fragment opracowania historycznego opisujący taktykę wodza i przebieg bitwy. Zadanie 13.1: Rozstrzygnij, na którym z planów (A czy B) przedstawiono przebieg bitwy opisanej w źródle 2. W uzasadnieniu podaj nazwę bitwy i odwołaj się do informacji zawartych w obu źródłach.
• Strona 17: Zadanie 13.2: Dokonaj zdania. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Do bitwy, której dotyczy źródło 2., doszło A) przed objęciem dyktatury przez gen. Józefa Chłopickiego. B) przed detronizacją cara Mikołaja I przez sejm powstańczy. C) po nierozstrzygniętej bitwie pod Olszynką Grochowską. D) po bohaterskiej obronie Woli przez gen. Józefa Sowińskiego. Zadanie 14: Moneta okolicznościowa. Zadanie 14.1: Podaj nazwisko postaci przedstawionej na monecie. Zadanie 14.2: Podaj nazwę zaboru, na którego terenie narodził się przemysł naftowy.
• Strona 18: Zadanie 15: Na obrazie Józefa Chełmońskiego "Bociany" podaj nazwę stylu w malarstwie, którego przykładem jest zaprezentowany obraz. Odpowiedz, uzasadniając, podając jedną widoczną na obrazie cechę tego stylu. Miejsce na odpowiedź: nazwa stylu i uzasadnienie.
• Strona 19: Zadanie 16: Źródło 1 to fragment pieśni o walce z tyranią i tworzeniu nowego ładu. Źródło 2 to fragment Manifestu Partii Komunistycznej o historii walk klasowych i roli proletariatu. Zadanie 16.1: Rozstrzygnij, czy przesłanie pieśni ze źródła 1 jest zgodne z treścią manifestu z źródła 2. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do obu źródeł. Zadanie 16.2: Podaj nazwisko jednego z autorów manifestu cytowanego w źródle 2.
• Strona 20: Zadanie 17: Przeczytaj fragment przemówienia brytyjskiego polityka Johna Brighta z 1877 roku dotyczący polityki brytyjskiej w Indiach, w którym mowa o podatkach i dochodach z Indii. Następnie przeanalizuj ilustrację z 1897 roku z czasopisma „Le Petit Journal” przedstawiającą Brytyjczyków i Hindusów. Rozstrzygnij, czy opinia o polityce Brytyjczyków w Indiach wyrażona w źródle 1 znajduje potwierdzenie na ilustracji ze źródła 2. Odpowiedz, uzasadniając się treścią obu źródeł.
• Strona 21: Zadanie 18: Duch roku 76 – rysunek z 1917 roku. Wyjaśnij wymowę rysunku, interpretując jego dwa elementy graficzne i tytuł. W odpowiedzi uwzględnij kontekst historyczny z roku powstania tego rysunku. Na rysunku widoczna postać La Fayette, postać z napisem "Jeden miliard dolarów" oraz kobieta z napisem "Francja".
• Strona 22: Zadanie 19: (0–2) Źródło 1: Fragment wspomnień ambasadora amerykańskiego w Polsce dotyczący szybkich zmian w Polsce i plebiscytu. Źródło 2: Mapa przedstawiająca kształtowanie się granic II Rzeczypospolitej z zaznaczonymi obszarami A i B. Mapa ilustruje zmiany terytorialne i granice państwowe w okresie międzywojennym.
• Strona 23: Zadanie 19: Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących uchwalenia konstytucji i granic II RP, zaznacz P lub F. Zadanie 20: Na podstawie źródeł 1 i 2 rozstrzygnij, czy odnoszą się do łamania traktatu wersalskiego przez Niemcy, uzasadnij odpowiedź. Źródło 1: Fragment opracowania o sukcesach Hitlera w 1935 roku, plebiscyt w Saarze. Źródło 2: Fragment strony tytułowej dziennika "Śląski Kurier Poranny" z 1936 roku.
• Strona 24: Zadanie 21: Fragment depeszy Naczelnego Wodza. Dokonaj wyboru właściwej odpowiedzi. 1. Depesza była skierowana do generała: A) Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego, B) Stefana Roweckiego „Grota”, C) Tadeusza Komorowskiego „Bora”, D) Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka”. 2. Depeszę podpisał generał: A) Władysław Anders, B) Kazimierz Sosnkowski, C) Władysław Sikorski, D) August Emil Fieldorf. Zadanie 22: Fragmenty traktatów międzynarodowych. Fragment traktatu A: Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim.
• Strona 25: Zadanie 22: Rozstrzygnij, czy traktaty A i B odnoszą się do procesów integracyjnych odbywających się po tej samej stronie żelaznej kurtyny. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do treści obu traktatów i własnej wiedzy. Zadanie 23: Wyjaśnij, dlaczego w PRL nie można było pisać o okolicznościach śmierci przyjaciół Czesława Miłosza. Fragment mowy noblowskiej Czesława Miłosza.
• Strona 26: Zadanie 24: Źródło 1 przedstawia fragment strony tytułowej gazety z okresu PRL z hasłem poparcia dla Wł. Gomułki i masowych wieców. Źródło 2 to rysunek propagandowy z okresu PRL, przedstawiający postać z laską i psa z symbolami swastyki. Polecenie: Rozstrzygnij, czy źródła 1 i 2 powstały w ramach tej samej kampanii propagandowej z okresu PRL. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł i własnej wiedzy.
• Strona 27: Zadanie 25: Fragment stenogramu rozmowy z października 1981 roku między politykami A i B dotyczący wyzwań politycznych i społecznych. Zadanie 25.1: Podaj nazwisko polityka A i wyjaśnij, o jakiej ciężkiej chorobie wspomniał on w swojej wypowiedzi, odwołując się do faktografii. Zadanie 25.2: Podaj nazwisko polityka B i wyjaśnij, w jaki sposób osiągnął on przełom w sytuacji w kraju, odwołując się do faktografii.
• Strona 28: Zadanie 26: Wybierz jeden z trzech tematów do opracowania. Temat 1: W życiu politycznym państwa polskiego w XI-XII wieku dominowały tendencje decentralizacyjne. Uzasadnij tezę, uwzględniając panowanie trzech wybranych władców. Temat 2: Rewolucja amerykańska i francuska z końca XVIII wieku miały podobne przyczyny. Uzasadnij tezę, uwzględniając aspekty polityczne, społeczno-gospodarcze i kulturowe. Temat 3: Zimna wojna osiągnęła apogeum w latach 50. XX wieku. Uzasadnij tezę, charakteryzując trzy wybrane wydarzenia. Wypracowanie minimum 300 słów.
• Strona 35: Zadanie 12: Przeanalizuj przyczyny i skutki wybuchu rewolucji francuskiej, uwzględniając kontekst społeczny i polityczny. Zadanie 13: Na podstawie mapy Europy z XVIII wieku, określ zmiany terytorialne po kongresie wiedeńskim. Zadanie 14: Wykres przedstawia dynamikę wzrostu populacji w XIX wieku, porównaj dane z różnych krajów i wyciągnij wnioski.