Matura rozszerzona historia maj 2025 (formuła 2015) arkusz + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 4: Zadanie 1: na podstawie fotografii naczyń A, B, C oraz fragmentu opracowania historycznego rozstrzygnij, które naczynie było używane podczas rytuału opisanego w źródle 2. Źródło 1 zawiera fotografie trzech naczyń: A - naczynie z wzorami geometrycznymi, B - czarne naczynie z białymi postaciami, C - naczynie z głową zwierzęcia i hieroglifami. Źródło 2 opisuje proces oczyszczania zmarłego i umieszczania organów w naczyniach pod opieką synów Horusa. Rozstrzygnij i uzasadnij wybór.
• Strona 5: Zadanie 2: Źródło 1 to fragment tekstu religijnego dotyczący Pawła w Atenach, jego rozmów z Żydami i filozofami. Źródło 2 to fragment opracowania historycznego o Radzie Areopagu, jej funkcjach i reformach przeprowadzonych przez Efilatesa i Peryklesa. Polecenie: Rozstrzygnij, czy wydarzenia opisane w źródle 1 miały miejsce przed reformą opisaną w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł.
• Strona 6: Zadanie 3: Współczesna fotografia budowli starożytnej. Zadanie 3.1: Podaj – inną niż most – funkcję budowli zaprezentowanej na fotografii, jaką pełniła ta budowla w starożytności. Zadanie 3.2: Rozstrzygnij, czy zaprezentowana budowla jest typowa dla cywilizacji starożytnej Grecji czy starożytnego Rzymu. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do jednego widocznego na fotografii elementu architektonicznego.
• Strona 7: Zadanie 4: uzupełnij tabelę, wpisz obok każdego z opisów stosowaną w historiografii nazwę zakonu, którego dany opis dotyczy. Opis A: bracia mniejsi, zakon żebrzący, założony w 1209 r. we Włoszech. Opis B: męski zakon mnisi, założony w VI w. we Włoszech. Opis C: męski zakon kleryków regularnych, założony w 1534 r. Na dole strony tabela punktacji dla zadań 3.1., 3.2. i 4.
• Strona 8: Zadanie 5: Źródło 1 przedstawia fragment tablicy genealogicznej dynastii Przemyślidów. Zawiera informacje o władcach Czech, takich jak Brzetysław I (książę Czech 1034–1055), Wratisław II (książę Czech 1061–1085, król Czech 1085–1092), oraz ich potomkach, w tym Władysław II (książę Czech 1140–1158, król Czech 1158–1172) i Wacław III (król Węgier i Chorwacji 1301–1305, król Czech i Polski 1305–1306). Daty oznaczają okres panowania.
• Strona 9: Zadanie 5.1: Każdemu wydarzeniu opisanym we fragmentach A–B (źródło 2) przyporządkuj władcę ze źródła 1, który był związany z tym wydarzeniem. Zadanie 5.2: Rozstrzygnij, o którym świętym – Stanisławie czy Wojciechu – jest mowa we fragmencie B ze źródła 2. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do treści źródła.
• Strona 10: Zadanie 6: Plan miasta z oznaczeniami 1, 2, 3. Rozstrzygnij, którą cyfrą oznaczono obszar miasta lokowanego na prawie niemieckim. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do informacji z planu. Zadanie 7: Źródło 1. Fragment dokumentu dotyczący przyłączenia ziem do Królestwa Polskiego, obejmujący dobrowolne poddanie się mieszkańców ziem pruskiej, chełmińskiej, królewieckiej, elbląskiej i pomorskiej.
• Strona 11: Zadanie 6: Rozstrzygnij, czy oba źródła 1. i 2. odnoszą się do tej samej wojny. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł. Na stronie znajduje się mapa przedstawiająca granice państwa zakonnego w 1454 r., Polskę i jej lenna w 1454 r., nabytki Polski w 1466 r., lenna polskie uzyskane w 1466 r., oraz ważniejsze bitwy.
• Strona 12: Zadanie 8: Kościół św. Jana Chrzciciela w Gnieźnie. Podaj nazwy dwóch stylów architektonicznych, które reprezentuje kościół przedstawiony na fotografii, oraz wymień po jednej widocznej cesze każdego z tych stylów. Zadanie 9: Fragmenty dokumentu dotyczące Rzeczypospolitej i kwestii religijnych, z odniesieniem do pokoju i różnorodności wyznaniowej.
• Strona 13: Zadanie 9.1: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Dokument został uchwalony w okresie bezkrólewia po śmierci A) Zygmunta Augusta, B) Stefana Batorego, C) Zygmunta III, D) Władysława IV. Zadanie 9.2: Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzeń we Francji, do których nawiązali autorzy dokumentu. Zadanie 10: Rewers medalu upamiętniającego podpisanie traktatu. Oceń prawdziwość stwierdzeń: 1. Traktat podpisany za Jana III Sobieskiego, 2. Traktat kończył wojnę z Portą Ottomańską. Zaznacz P lub F.
• Strona 14: Zadanie 11: Fragm. dokumentów A-C, przyporządkuj nazwę państwa, w którym uchwalono dokument. Zadanie 11.1: Przyporządkuj fragmentom A-C nazwę państwa. Zadanie 11.2: Rozstrzygnij, który z dokumentów A-C powstał najwcześniej, uzasadnij. Zadanie 12: Źródło 1, fragment dekretu, król Polski ustanawia Bank Polski w Warszawie, bank może emitować bilety bankowe.
• Strona 15: Zadanie 12: Rozstrzygnij, czy banknot zaprezentowany w źródle 2. został wyemitowany przez bank, o którym mowa w źródle 1. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do informacji zawartych w obu źródłach. Zadanie 13: List do fabrykanta, początek XIX wieku. Wyjaśnij społeczne motywy nazwania przez autora listu maszyn parowych nienawistnymi. Na stronie znajduje się ilustracja banknotu z 1810 roku.
• Strona 16: Zadanie 14: Źródło 1 przedstawia mapę ziem polskich w czasie jednego z powstań narodowych. Mapa ilustruje kierunki działań głównych sił polskich i rosyjskich oraz mniejszych oddziałów, zaznacza ważniejsze bitwy, obronę Warszawy, Modlina i Zamościa, miejsca przekroczenia granicy i składania broni przez wojska polskie. Mapa zawiera granice państw oraz oznaczenia miast i daty wydarzeń.
• Strona 17: Zadanie 14.1: Rozstrzygnij, który z herbów przedstawionych w źródle 2 (A czy B) został ustanowiony podczas powstania zilustrowanego w źródle 1. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do obu źródeł i wiedzy własnej. Zadanie 14.2: Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. 1. Układ granic widocznych na mapie był efektem postanowień pokoju w Tylży. 2. Jedną z bohaterek powstania, którego przebieg przedstawiono na mapie, była Emilia Plater. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
• Strona 18: Zadanie 15: fragment opracowania historycznego o imporcie bawełny do Wielkiej Brytanii i jego wpływie na gospodarkę. Zadanie 15.1: oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących głodu bawełnianego i bezrobocia, zaznacz P lub F. Zadanie 15.2: rozstrzygnij, czy zakaz eksportu bawełny do Wielkiej Brytanii był decyzją zwolenników czy przeciwników abolicjonizmu, uzasadnij odpowiedź. Zadanie 16: fragment artykułu o socjalizmie i niepodległości w Polsce.
• Strona 19: Zadanie 16.1: Rozstrzygnij, które z czasopism ukazanych w źródle 2 – A czy B – prezentowało treści zbieżne z poglądami autora źródła 1. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do informacji z tekstu i właściwej strony tytułowej czasopisma. Zadanie 16.2: Rozstrzygnij, czy rewolucja, o której informuje czasopismo B, zakończyła się obaleniem monarchii w Rosji. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do faktografii. Strona zawiera ilustracje stron tytułowych czasopism.
• Strona 20: Zadanie 17: Źródło 1 przedstawia amerykańską ilustrację z 1915 roku z kobietą w żółtej sukni na mapie USA, wskazującą stany z prawami wyborczymi dla kobiet. Źródło 2 to XIX poprawka do Konstytucji USA z 1920 roku, zakazująca dyskryminacji wyborczej ze względu na płeć. Zadanie 17.1: Podaj nazwę ruchu społeczno-politycznego, do którego osiągnięć odnoszą się źródła. Zadanie 17.2: Dokończ zdanie, wybierz odpowiedź: w Polsce prawo, do którego nawiązują źródła, wprowadzono w roku A) odzyskania niepodległości, B) uchwalenia konstytucji marcowej, C) uchwalenia konstytucji kwietniowej, D) zakończenia II wojny światowej.
• Strona 21: Zadanie 18: fragment konstytucji marcowej, Art. 40 i 41, pytanie o dwa wydarzenia z dziejów II Rzeczypospolitej wymagające zastosowania tych zapisów. Zadanie 19: fragment okładki książki "1936-1939 Pierwsze starcie totalitaryzmów", polecenie podania nazw dwóch totalitaryzmów, do których nawiązuje tytuł książki.
• Strona 22: Zadanie 20: Źródło 1 to fragment strony tytułowej czasopisma z napisem "C.O.P. Pismo Centralnego Okręgu Przemysłowego". Źródło 2 to fragment plakatu z napisem "Gdynia Nowy Port nad Bałtykiem". Zadanie 20.1: Podaj nazwisko polskiego ekonomisty związanego z inwestycjami, do których odnoszą się źródła 1 i 2. Zadanie 20.2: Rozstrzygnij, które źródło – 1 czy 2 – nawiązuje do inwestycji rozpoczętej w okresie rządów sanacji w Polsce. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do faktografii.
• Strona 23: Zadanie 21: Źródło 1 to fragment dokumentu traktatowego z 30 lipca 1941 r., dotyczący tworzenia Armii Polskiej na terenie Związku Socjalistycznych Republik Rad. Źródło 2 to fragment opracowania historycznego opisujący udział 1. dywizji w bitwie pod Lenino. Polecenie: Rozstrzygnij, czy źródło 2 przedstawia losy formacji wojskowej, która powstała na mocy traktatu z źródła 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.
• Strona 24: Zadanie 22: W. Dobrowolski – Armia pokoju. Podaj nazwę stylu w sztuce reprezentowanego przez przedstawiony obraz. Odpowiedz uzasadnij, charakteryzując jedną widoczną cechę tego stylu. Zadanie 23: Źródło 1. Fragment opracowania historycznego dotyczący bilansu porozumień ekipy Jaruzelskiego i opozycji solidarnościowej, omawiający decyzje o wolnych wyborach do Senatu w 1989 roku.
• Strona 25: Zadanie 23.1: Porównaj oceny porozumienia okrągłego stołu zaprezentowane w źródłach 1 i 2 – przedstaw jedno podobieństwo i jedną różnicę między tymi ocenami. Zadanie 23.2: Podaj nazwę państwa europejskiego, w którym w 1989 roku doszło do krwawego obalenia dyktatury komunistycznej. Na dole strony tabela z miejscem na wpisanie punktów za zadania 22, 23.1 i 23.2.
• Strona 26: Zadanie 24: Wybierz jeden z pięciu tematów do opracowania. 1. Scharakteryzuj wpływ podbojów na przemiany polityczne, społeczno-gospodarcze i kulturowe w państwie rzymskim. 2. Scharakteryzuj proces formowania się społeczeństwa stanowego w Polsce. 3. Przedstaw wpływ reform w duchu absolutyzmu oświeconego na pozycję międzynarodową Rosji, Prus i Austrii. 4. Oceń wpływ sprawy chłopskiej na niepowodzenie walki Polaków o niepodległość w XIX w., wykorzystaj materiały źródłowe (s. 26–28). 5. Scharakteryzuj rolę prezydentów w życiu politycznym II Rzeczypospolitej, wykorzystaj materiały źródłowe (s. 28–30). Materiały źródłowe do tematu 4: Źródło A. "Gdy naród do boju" – pieśń z 1835 roku. Fragment tekstu pieśni.
• Strona 27: Zadanie 24: Na podstawie obrazu "Rzeź galicyjska" Jana Nepomucena Lewickiego oraz ulotki powstańczej z 1863 roku, omów znaczenie propagandy wizualnej w okresie powstania styczniowego. Uwzględnij kontekst historyczny i wpływ takich materiałów na społeczeństwo. Obraz przedstawia scenę z rzezi galicyjskiej, a ulotka wzywa do walki narodowej.
• Strona 37: Zadanie 12: Przeanalizuj źródło tekstowe dotyczące polityki zagranicznej Polski w latach 1926-1939, określ główne cele i wyzwania. Zadanie 13: Na mapie przedstawiono granice Polski po II wojnie światowej, wskaż zmiany terytorialne w porównaniu do granic przedwojennych. Zadanie 14: Fragment zadania 15: Omów skutki reform gospodarczych w Polsce w latach 90. XX wieku, uwzględniając zmiany społeczne i ekonomiczne.
• Strona 38: Zadanie 12: wyjaśnij przyczyny wybuchu rewolucji francuskiej, uwzględniając czynniki społeczne, ekonomiczne i polityczne. Zadanie 13: na podstawie mapy przedstawiającej Europę w XVIII wieku, określ zmiany terytorialne wybranych państw. Zadanie 14: porównaj reformy wprowadzone przez Piotra I w Rosji z reformami w Prusach za panowania Fryderyka II. Zadanie 15: fragment tekstu źródłowego dotyczący Deklaracji Niepodległości USA, omów jego znaczenie historyczne.
• Strona 39: Zadanie 12: omów przyczyny i skutki rewolucji przemysłowej w XIX wieku, uwzględniając wpływ na społeczeństwo i gospodarkę. Zadanie 13: na podstawie mapy przedstawiającej Europę w 1914 roku, określ, które kraje należały do Trójprzymierza i Trójporozumienia. Ciąg dalszy zadania 13: analiza zmian granic po I wojnie światowej.