Matura rozszerzona historia maj 2026 (formuła 2015) arkusz + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 3: Zadanie 1: na mapie oznaczono obszary z numerami 1, 2, 3, 4. Źródło 2 zawiera fragmenty opracowań historycznych. Fragment A opisuje odkrycie kamienia z Rosetty w 1799 roku przez kpt. F. Boucharda. Fragment B dotyczy odkrycia w 1974 roku terakotowych żołnierzy w Chinach. Polecenie: uzupełnij tabelę, wpisując nazwy cywilizacji i numery z mapy odpowiadające fragmentom.
• Strona 4: Zadanie 2: Fragment opracowania dotyczący działalności filozofa, ocena prawdziwości stwierdzeń, wybierz P jeśli prawdziwe, F jeśli fałszywe. Stwierdzenia: "Tekst przedstawia działalność Platona", "Opisana w tekście postać należała do stoickiej szkoły filozoficznej". Zadanie 3: Źródło 1. Plan bitwy - mapa przedstawiająca obozy Marka Antoniusza i Oktawiana, lokalizacje floty, umocnienia, skala 2,5 km.
• Strona 5: Źródło 2. Fragment opracowania historycznego opisujący przekroczenie Rubikonu przez wodza rzymskiego i początek wojny domowej. Zadanie polega na rozstrzygnięciu, czy bitwa przedstawiona w źródle 1 była decydująca dla wojny opisanej w źródle 2, z uzasadnieniem opartym na obu źródłach. Zadanie 4: Źródło 1. Fragment kroniki opisujący oblężenie miasta przez sułtana Mehmeta, działania wojenne i pomoc z zewnątrz, z celem przekształcenia kościołów w miejsca modlitwy dla muzułmanów.
• Strona 6: Zadanie 4.1: Rozstrzygnij, czy relacja ze źródła 1. opisuje zdobycie miasta, którego plan przedstawia źródło 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł. Zadanie 4.2: Uzasadnij, odwołując się do informacji zamieszczonych na planie, że miasto na nim przedstawione uczestniczyło w handlu lewantyńskim. Na stronie znajduje się plan miasta z zaznaczonymi elementami, takimi jak mury obronne i różne budowle.
• Strona 7: Zadanie 5: fragmenty dokumentu lokacyjnego dotyczące mieszkańców Radlina, którzy mają płacić czynsz w postaci miar zboża. Zadanie 5.1: podaj imiona wystawcy dokumentu lokacyjnego oraz imię zasadźcy. Zadanie 5.2: wymień obowiązki mieszkańców Radlina w zakresie uiszczania renty naturalnej. Zadanie 6: fragmenty opracowania historycznego dotyczące dynastii normańskiej i królewskiej. Zadanie 6.1: podaj nazwy dynastii, których dotyczą fragmenty opracowania.
• Strona 8: Zadanie 6.2: Rozstrzygnij, który z fragmentów – A czy B – dotyczy dynastii zasiadającej w XIV wieku na polskim tronie, oraz wyjaśnij okoliczności objęcia przez nią władzy w Polsce. Zadanie 7: Mapa przedstawiająca terytoria chrześcijańskie w XI wieku, terytoria odzyskane w XII i XIII wieku, oraz granice państw w XV wieku, obejmująca obszary Półwyspu Iberyjskiego i północnej Afryki, z zaznaczeniem Królestwa Nawarry, Kastylii, Portugalii i Emiratu Grenady.
• Strona 9: Zadanie 8: fragmenty opracowania historycznego dotyczące szlachty. Fragment A opisuje szlachtę posiadającą prawo do udziału w sejmikach i sejmie, zbliżoną do chłopów. Fragment B dotyczy najniższej kategorii szlachty bez własności ziemskiej, zajmującej stanowiska służby. Rozstrzygnij, w którym fragmencie scharakteryzowano szlachtę zaściankową, uzasadnij, odwołując się do tekstu.
• Strona 10: Zadanie 9: Fragment artykułu naukowego dotyczący poglądów Marcina Lutra i Jana Kalwina na temat kultu obrazów. Tekst opisuje różnice w podejściu obu reformatorów do obrazów sakralnych, z naciskiem na rolę obrazów w teologii i praktyce religijnej. Polecenie: Porównaj zaprezentowane poglądy Lutra i Kalwina na temat sztuki sakralnej. Przedstaw jedno podobieństwo i jedną różnicę między tymi poglądami.
• Strona 11: Zadanie 10: Fragmenty aktów prawnych z czterema dokumentami dotyczącymi tolerancji religijnej w Rzeczypospolitej. Zadanie 10.1: (0–1) Dokończ zdanie, wybierz akt prawny, który nie dotyczy kościołów reformowanych: A) 1, B) 2, C) 3, D) 4. Zadanie 10.2: (0–1) Oceń prawdziwość stwierdzeń: 1) Dokument 1. wprowadzał równouprawnienie dla judaizmu w XVI w., 2) Dokument 2. regulował stosunki między katolikami i luteranami, wybierz P lub F.
• Strona 12: Zadanie 11: Tabela przedstawia strukturę handlu morskiego Gdańska i Elbląga w II połowie XVI i na początku XVII wieku. Zawiera dane o eksporcie i imporcie w procentach dla towarów takich jak zboże, drewno, przetwory drzewne, tkaniny, skóry, sól, śledzie, wina i towary kolonialne. Uzasadnij, że tabela ilustruje zjawisko dualizmu gospodarczego Europy w XVI-XVII wieku. Zadanie 12: Źródło 1 to list do papieża z 13 września 1683 roku, opisujący zwycięstwo nad wezyrem.
• Strona 14: Zadanie 13: Pamiątkowe znaczki z XX w. Przyporządkuj opisom 1-2 właściwe znaczki (A-C). 1. Znaczek upamiętniający wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych. 2. Znaczek upamiętniający wojnę secesyjną. Uzasadnij, odwołując się do elementów graficznych lub napisów na znaczkach. Znaczek A: Gettysburg 1963. Znaczek B: Wojna między siłami króla i parlamentu. Znaczek C: Filadelfia, Maj, 29, 1976.
• Strona 15: Zadanie 14: Źródło 1: Fragment opracowania historycznego o nadaniu tytułu księcia warszawskiego Iwanowi Paskiewiczowi i ogłoszeniu Statutu organicznego dla Królestwa Polskiego przez cara Mikołaja. Źródło 2: Moneta Królestwa Polskiego z tłumaczeniem wartości. Zadanie 14.1: Rozstrzygnij, czy moneta i tekst przedstawiają skutki tego samego wydarzenia historycznego, uzasadnij. Zadanie 14.2: Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących władzy podczas kongresu wiedeńskiego i powstania Królestwa na mocy pokoju w Tylży, wybierz P lub F.
• Strona 16: Zadanie 15: Źródło 1 to rysunek satyryczny zatytułowany "Chrzest bojowy". Źródło 2 to dokument z epoki dotyczący zrzeczenia się księcia Hohenzollern. Zadanie 15.1: Rozstrzygnij, czy rysunek z Źródła 1 nawiązuje do wydarzenia będącego skutkiem publikacji dokumentu z Źródła 2. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do informacji zawartych w obu źródłach.
• Strona 17: Zadanie 15.2: Dokończ zdanie, wybierz właściwą odpowiedź. Wydarzenia z obu źródeł miały miejsce w okresie między: A) bitwą pod Austerlitz a kongresem wiedeńskim, B) kongresem wiedeńskim a Wiosną Ludów, C) początkiem Wiosny Ludów a koronacją Wilhelma I, D) koronacją Wilhelma I a wybuchem I wojny światowej. Zadanie 16: Plan zabudowy kompleksu fabryk z oznaczeniami budynków i funkcji. Zadanie 16.1: Uzasadnij, że plan zabudowy fabryki świadczy o trosce właściciela o pracowników.
• Strona 18: Zadanie 16.2: Podaj nazwę miasta z obszaru Kongresówki, będącego ośrodkiem przemysłu z fabryką na planie. Zadanie 17: Źródło 1 to rozporządzenie językowe dotyczące używania języka polskiego w urzędach i sądach. Źródło 2 to fragment relacji o nauce religii w języku polskim w 1901 roku. Rozstrzygnij, czy źródła dotyczą tego samego zaboru, uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.
• Strona 19: Zadanie 18: Źródło 1 przedstawia znaczek pocztowy z okazji 80. rocznicy podpisania Traktatu Wersalskiego z wizerunkami dwóch delegatów Polski. Źródło 2 to fragment dokumentu dotyczący dawnych ziem niemieckich przyłączonych do Polski. Zadanie 18.1: Podaj nazwisko jednego z delegatów Polski z Źródła 1. Zadanie 18.2: Rozstrzygnij, czy fragment dokumentu z Źródła 2 jest częścią traktatu z Źródła 1, uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu źródeł.
• Strona 20: Zadanie 19: Źródło 1 to fragment strony tytułowej czasopisma "Robotnik" z 14 maja 1926 roku, zawierający artykuły o zdobyciu Belwederu i wezwania do robotników. Źródło 2 to fragment opracowania historycznego opisującego wydarzenia w Warszawie, w tym napięcia polityczne i agresję tłumu. Zadanie 19.1: Rozstrzygnij, czy sytuacja polityczna przedstawiona w źródle 1 była przyczyną wydarzeń opisanych w źródle 2. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.
• Strona 21: Zadanie 19.2: Oceń prawdziwość stwierdzeń, wybierz P lub F. 1) Prezydent zaprzysiężony w źródle 2. został wybrany w wyborach powszechnych. 2) Ignacy Daszyński był działaczem partii z organem prasowym w źródle 1. Zadanie 20: Wiosenne porządki w Europie – karykatura polityczna z okresu międzywojennego przedstawiająca postacie historyczne i symboliczne działania w Europie.
• Strona 22: Rozstrzygnij, czy karykatura komentuje rzeczywistość polityczną z lat 20. czy 30. XX wieku. Odpowiedz uzasadnij, formułując dwa argumenty. Zadanie 21: Na podstawie fragmentów biografii uzupełnij tabelę, wpisując właściwe nazwiska. Fragment A: Francuski polityk i dowódca, po klęsce Francji w 1940 roku kontynuował walkę. Fragment B: Premier polskiego rządu na uchodźstwie po śmierci gen. Sikorskiego. Fragment C: Prezydent USA wybrany na 4 kadencje, uczestniczył w konferencjach międzynarodowych.
• Strona 23: Zadanie 22: Wykres przedstawia wielkość pomocy dla wybranych krajów (w mln dolarów amerykańskich) udzielonej w ramach jednego z planów odbudowy. Kraje to m.in. Włochy (420,7), Węgry (4,5), Ukraina (188,2), Polska (481,2), Chiny (529,7). Rozstrzygnij, czy pomoc na wykresie została udzielona w ramach planu Marshalla, uzasadnij odpowiedź. Zadanie 23: Źródło 1 to fragment opracowania historycznego dotyczącego dialogu między narodami w kontekście żelaznej kurtyny.
• Strona 25: Zadanie 24: Ulotka z lat 80. XX wieku. Rozstrzygnij, czy zaprezentowana ulotka powstała przed wprowadzeniem stanu wojennego, czy po jego wprowadzeniu. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do jej treści. Ulotka przedstawia napisy "Sierpień 1980 1981" oraz "Solidarność" z krzyżem. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie do uzupełnienia przez zdającego.
• Strona 26: Zadanie 25: Wybierz jeden z pięciu tematów do opracowania. 1. Scharakteryzuj przyczyny upadku cesarstwa rzymskiego w V wieku. 2. Scharakteryzuj i oceń politykę zagraniczną dwóch ostatnich królów Polski z dynastii Piastów. 3. Porównaj przyczyny oraz charakter rewolucji amerykańskiej i francuskiej w XVIII wieku, wykorzystaj materiały źródłowe (s. 26–27). 4. Przedstaw dorobek kultury polskiej w XIX wieku i oceń jej wpływ na tożsamość narodową Polaków. 5. Scharakteryzuj przyczyny kryzysów społeczno-politycznych w Polsce w latach 1956–1970, wykorzystaj materiały źródłowe (s. 28–29). Materiały źródłowe do tematu 3: Źródło A: Fragment Deklaracji Niepodległości. Źródło B: Fragment konstytucji amerykańskiej.
• Strona 28: Zadanie 5: Analiza źródeł historycznych. Źródło A: Fragment przemówienia Władysława Gomułki z 24 października 1956 roku, dotyczący zmian politycznych i społecznych w Polsce, odniesienie do klasy robotniczej i sytuacji gospodarczej. Źródło B: Cegiełka Społecznego Funduszu Budowy Szkół, nominał 10 złotych, przedstawiająca budynek szkoły. Polecenie: zinterpretuj znaczenie obu źródeł w kontekście polityki PRL.