Informator matury rozszerzonej z wiedzy o społeczeństwie, sierpień 2021

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 11: Zadanie 1: Różne ujęcia naukowe stereotypów. Koncepcja 1: Stereotypy to przekonania rozpowszechnione w grupie, przekazywane w transmisji międzypokoleniowej i przez media. Koncepcja 2: Stereotyp to reprezentacja grupy społecznej w umyśle jednostki, związana z mechanizmami zniekształcającego przetwarzania informacji. Koncepcja 3: Stereotyp to błąd przypisywania cech grupom. Zadanie 1.1: Podaj nazwę procesu, w ramach którego nabywa się stereotypy w myśl pierwszej koncepcji.
• Strona 12: Zadanie 1.2: Z trzech przedstawionych koncepcji stereotypu wybierz te, przy których zastosowaniu nie można uznać za stereotyp poniższej wypowiedzi. W każdym przypadku odpowiedź uzasadnij. Cytat: "Wiem, jakie są Czeszki. Mam szczęście znać kilka. [Czeszki] są piękne, wysokie i nieziemsko zgrabne". Wymagania ogólne: wyjaśnianie prawidłowości życia społeczno-kulturowego, wykorzystywanie informacji o życiu społecznym i politycznym. Wymaganie szczegółowe: analiza poznawczych przyczyn stosowania stereotypów. Zasady oceniania: 2 pkt za wskazanie numerów dwóch nietrafnych koncepcji z uzasadnieniem.
• Strona 13: Zadanie 2: Tabela przedstawia pozycję społeczną respondentów w porównaniu do rodziców i dziadków w latach 1999, 2004, 2013, w procentach dla kategorii: zdecydowanie wyższa, raczej wyższa, mniej więcej taka sama, raczej niższa, zdecydowanie niższa, trudno powiedzieć. Zadanie 2.1: Przytaczając dane liczbowe z najwcześniejszego badania, sformułuj wniosek na temat postrzegania przez większość respondentów międzypokoleniowej ruchliwości społecznej w swojej rodzinie.
• Strona 14: Zadanie 2.2 (0–1): Na podstawie wykresu oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. W latach 1999–2013 odsetek przekonanych, że ich pozycja społeczna jest wyższa niż pozycja społeczna ich dziadków, systematycznie malał. 2. W latach 2004–2013 odsetek przekonanych, że ich pozycja społeczna jest mniej więcej taka sama jak pozycja ich rodziców, wzrósł o 4 punkty procentowe. 3. W latach 1999–2004 odsetek przekonanych, że ich pozycja społeczna jest „raczej niższa” niż pozycja ich dziadków, wzrósł o ponad 40%.
• Strona 15: Zadanie 3: Tekst 1 dotyczy pojęcia "homo sovieticus" i jego wpływu na społeczeństwo w systemie totalitarnym. Tekst 2 opisuje wyniki badań nad bezrobotnymi i ich sposoby radzenia sobie z trudną sytuacją ekonomiczną. Zadanie 3.1: Rozstrzygnij, czy koncepcja z tekstu 1 jest adekwatna do osób z tekstu 2. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do obu tekstów.
• Strona 16: Zadanie 3.2: Na podstawie tekstu 2 oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F, jeśli jest fałszywe. 1. Zaprezentowane działania bezrobotnych wskazują, że wykorzystywali oni umiejętności typowe dla społeczności zbieracko-łowieckich. 2. Z tekstu wynika, że polityka państwa polskiego ułatwia przedstawionym osobom dostosowanie się do zmiany systemowej. 3. U przedstawionych osób mamy do czynienia z rozpadem więzi społecznych i tzw. dziedziczeniem biedy i patologii.
• Strona 17: Zadanie 4: Tekst 1 dotyczy koncepcji obcości według Jana Stanisława Bystronia, omawia wyobrażenia o obcych jako następstwo wyobrażeń o grupie własnej. Tekst 2 opisuje postrzeganie kultury rosyjskiej przez Jakutów, wskazuje na podporządkowanie Rosjanom i wartości kultury tradycyjnej. Zadanie 4.1: Rozstrzygnij, czy koncepcja z tekstu 1 jest adekwatna do postaw mniejszości etnicznej z tekstu 2. Uzasadnij, odnosząc się do obu tekstów.
• Strona 18: Zadanie 4.2: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. W obu tekstach przedstawiono zjawisko A) ksenofobii, B) anomii społecznej, C) stereotypowego postrzegania grup, D) międzygrupowej kontroli społecznej. Wymagania ogólne: ZR I. Wiedza i rozumienie. 1) Zdający wyjaśnia prawidłowości życia społeczno-kulturowego oraz procesy społeczne, w tym etniczne, we współczesnym świecie.
• Strona 19: Zadanie 4.3: Wyjaśnij uwarunkowania ruchliwości pionowej na obszarach, których dotyczy tekst 2. Wymagania ogólne: (ZR) I. Wiedza i rozumienie, (ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji, (ZR) III. Rozumienie siebie oraz rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów. Wymagania szczegółowe: (ZR) III. Struktura społeczna i problemy społeczne, 3) Zdający podaje przykłady i wyjaśnia uwarunkowania pionowej i poziomej ruchliwości społecznej.
• Strona 20: Zadanie 5: Wykres przedstawia odsetek osób wymieniających mniejszości narodowe lub etniczne w Polsce, takie jak Romowie (40%), Ukraińcy (34%), Niemcy (31%), Żydzi (21%), Białorusini (12%), Rosjanie (12%), Litwini (8%). Zadanie 5.1: Podaj nazwę kategorii umieszczonej na wykresie i mającej w Polsce status mniejszości etnicznej.
• Strona 21: Zadanie 5.2: Rozstrzygnij, czy zależność im większa liczebność danej mniejszości narodowej lub etnicznej w Polsce, tym większa jej znajomość przez ankietowanych jest trafna. Odpowiedz uzasadnij, odnosząc się do dwóch mniejszości, których nazwy zostały wskazane przez ankietowanych. Rozstrzygnięcie – … Uzasadnienie – … Przykładowe rozwiązanie: Rozstrzygnięcie – Nie. Uzasadnienie – Najczęściej wskazywano Romów, których jest kilkanaście tysięcy, a Niemców, których jest kilkukrotnie więcej, wskazywał mniejszy odsetek ankietowanych.
• Strona 22: Zadanie 6: Mapa Polski z odsetkiem niepracujących osób w wieku produkcyjnym zdolnych do pracy w 2013 roku według województw i podregionów. Na mapie wyróżniono miasta z największą liczbą ludności: Warszawa, Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań. Zadanie 6.1: Podaj nazwę współczynnika społeczno-ekonomicznego zilustrowanego na mapie.
• Strona 23: Zadanie 6.2: Podaj nazwy województw, w których odsetek niepracujących we wszystkich podregionach mieści się w tym samym przedziale. Rozwiązanie: lubuskie, podkarpackie. Zadanie 6.3: Sformułuj wniosek dotyczący wartości współczynnika społeczno-ekonomicznego w miastach z największą liczbą ludności, porównując z sąsiednimi podregionami i przytaczając dane.
• Strona 24: Zadanie 6.4: Wymień dwa działania, jakie podejmują władze Rzeczypospolitej Polskiej w celu zmniejszenia wartości współczynnika społeczno-ekonomicznego zilustrowanego na mapie. Wymagania szczegółowe: ZR III. Struktura społeczna i problemy społeczne, ZR IX. Sprawowanie władzy w Rzeczypospolitej Polskiej. Przykładowe rozwiązanie: polityka aktywna wobec bezrobocia, płatne staże u pracodawców.
• Strona 25: Zadanie 7: Wykres przedstawia przyszłe stopy zastąpienia dla osób o niskich i średnich dochodach w wybranych państwach OECD, takich jak Polska, Wielka Brytania, Turcja, Chile, Australia. Zadanie 7.1: Przytaczając dane z wykresu, sformułuj wniosek dotyczący przyszłych emerytur w Polsce dla obu kategorii w porównaniu ze średnią dla państw OECD.
• Strona 26: Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące umiejętności rozpoznawania problemów społeczno-politycznych oraz funkcjonowania systemu ubezpieczeń społecznych w Polsce. Zasady oceniania odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie dotyczące spadku dochodu emeryta w porównaniu do średnich państw OECD. Zadanie 7.2: Sformułuj dla władz RP dwie propozycje działań mających na celu poprawę sytuacji społecznej przedstawionej na wykresie.
• Strona 27: Zadanie 8: Tabela przedstawia charakterystykę ludności w Polsce według wskazań GUS w latach 2010-2017. Zawiera dane procentowe dla ludności w wieku przedprodukcyjnym, produkcyjnym i poprodukcyjnym oraz dane w tysiącach dla przyrostu naturalnego i migracji zagranicznych na pobyt stały, w tym imigracji, emigracji i saldo.
• Strona 28: Zadanie 8.1: Na podstawie tabeli oceń prawdziwość stwierdzeń, zaznacz P lub F. 1) Spadek liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym i przyjezdnych do Polski. 2) Wzrost osób w wieku poprodukcyjnym świadczy o starzeniu się społeczeństwa. 3) Wzrost naturalny w Polsce 2013-2017 oznacza, że więcej Polaków się rodziło niż umierało. Zadanie 8.2: Sformułuj zalety zjawisk z tabeli. Zaleta emigracji z Polski dla emigrantów i zaleta imigracji do Polski.
• Strona 29: Zadanie 9: Fragmenty statutu samorządu mieszkańców jednego z sołectw. Zadanie 9.1: Rozstrzygnij, czy organem wykonawczym samorządu mieszkańców, którego dotyczy przedstawiony statut, jest wójt. Odpowiedź uzasadnij. Wymagania ogólne: wiedza i rozumienie, wykorzystanie informacji. Wymagania szczegółowe: organy władzy publicznej w Rzeczypospolitej Polskiej, charakterystyka kompetencji organów.
• Strona 30: Zadanie 9.2: Dokończ zdanie. Zaznacz dwie właściwe odpowiedzi spośród podanych. Działania leżące w gestii samorządu mieszkańców, którego dotyczy przedstawiony statut, to: A) powołanie straży gminnej, B) wyznaczenie policjanta-dzielnicowego, C) wyposażenie świetlicy w sprzęt muzyczny, D) współorganizowanie akcji oczyszczania trawników, E) wydawanie wyroków sądowych w sprawie sporów sąsiedzkich. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy i rozumienia oraz organów władzy publicznej w RP. Zasady oceniania: 1 pkt za wskazanie dwóch poprawnych dokończeń zdania. Rozwiązanie: C, D.
• Strona 31: Zadanie 10: O rodzaju budżetu w samorządach terytorialnych. Tekst 1: Wypowiedzi W. Szymańskiego i M. Cichosza na temat wpływu budżetu obywatelskiego na zainteresowanie mieszkańców sprawami publicznymi. Tekst 2: Opis braku jednolitego modelu budżetu obywatelskiego w Polsce i znaczenia włączenia mieszkańców w procesy budżetowe. Zadanie 10.1: Wyjaśnij, na czym polega budżet, którego dotyczą teksty. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy o systemie politycznym RP.
• Strona 32: Zadanie 10.2: Odnosząc się do tekstów, sformułuj argument i kontrargument do tezy: budżet obywatelski przyczynia się do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Argument i kontrargument należy wpisać w wyznaczone miejsca. Strona zawiera również wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy i rozumienia oraz społeczeństwa obywatelskiego, a także zasady oceniania odpowiedzi.
• Strona 33: Zadanie 11: Tabele przedstawiają wyniki wyborów do Sejmu RP w 2001 i 2015 roku, uwzględniając komitety, które uzyskały ponad 5% głosów. W 2001 roku: KKW SLD – UP 41,04% (216 mandatów), KWW PO 12,68% (65 mandatów), KW Samoobrona RP 10,20% (53 mandaty), KW PiS 9,50% (44 mandaty), KW PSL 8,98% (42 mandaty), KW LPR 7,87% (38 mandatów), KKW AWSP 5,60% (0 mandatów). W 2015 roku: KW PiS 37,58% (235 mandatów), KW PO RP 24,09% (138 mandatów), KWW Kukiz’15 8,81% (42 mandaty), KW Nowoczesna Ryszarda Petru 7,60% (28 mandatów), KKW Zjednoczona Lewica 7,55% (0 mandatów), KW PSL 5,13% (16 mandatów).
• Strona 34: Zadanie 11.1: Uzasadnij, że opinia przedstawiona w tekście jest trafna – sformułuj trzy argumenty na podstawie danych z tabel. Wymagania ogólne: ZR I. Wiedza i rozumienie, ZP II. Wykorzystanie i tworzenie informacji, ZR III. Rozumienie siebie oraz rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów. Wymagania szczegółowe: ZR VII. Rywalizacja o władzę. Zasady oceniania: 2 pkt za sformułowanie trzech właściwych argumentów. Przykładowe rozwiązanie: 1. W 2001 roku SLD uzyskało lepszy wynik wyborczy niż PiS w 2015 roku, a otrzymało znacznie mniej mandatów. 2. Wynik PO z 2015 roku proporcjonalnie oznaczałby uzyskanie 111 mandatów, a partia ta otrzymała ich o 27 więcej. 3. Nowoczesna w 2015 roku przy zbliżonym wyniku do LPR z 2001 roku uzyskała o 10 mandatów mniej.
• Strona 35: Zadanie 11.2: Wyjaśnij, dlaczego w obu tabelach dane z ostatniej kolumny nie sumują się do 460. Zadanie 11.3: Wyjaśnij, dlaczego w obu zaprezentowanych wyborach do Sejmu RP jeden z komitetów – mimo uzyskania wyniku wyższego niż 5% – nie uczestniczył w podziale mandatów. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy o systemie politycznym RP oraz praw mniejszości narodowych. Zasady oceniania i przykładowe rozwiązanie dotyczące komitetu wyborczego mniejszości niemieckiej.
• Strona 36: Zadanie 12: Wykres przedstawia elektoraty najważniejszych ugrupowań na osiach podziałów politycznych w 2011 r., z podziałem na konserwatyzm, etatyzm, liberalizm światopoglądowy i liberalizm ekonomiczny. Widoczne są pozycje ugrupowań: PiS, PSL, PO, SLD. Tabela przedstawia autoidentyfikacje elektoratów w 2011 r. z podziałem na osoby deklarujące poglądy lewicowe, centrowe, prawicowe i niezdecydowane, z danymi dotyczącymi głosowania na PO i PiS.
• Strona 37: Zadanie 12.1: Podaj pełną nazwę partii politycznej, której elektorat opowiadał się za największym interwencjonizmem państwowym w gospodarkę. Rozwiązanie: Polskie Stronnictwo Ludowe. Zadanie 12.2: Rozstrzygnij, która z osi umieszczonych na wykresie była uznawana przez społeczeństwo za określającą podział lewica – prawica. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do obu materiałów. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące analizy systemu politycznego i postaw społeczno-politycznych.
• Strona 38: Zadanie 13: Fragment aktu prawnego, Przepis 1: Naród sprawuje władzę przez przedstawicieli wybieranych do Sejmu, Senatu i rad narodowych; także poprzez referendum. Przepis 2: Partie polityczne zawiązują się dobrowolnie, wpływają na politykę metodami demokratycznymi. Przepis 3: Rzeczpospolita chroni własność i prawo dziedziczenia. Przepis 4: Godłem jest orzeł biały w koronie na czerwonym polu. Zadanie 13.1: Podaj numer przepisu prawnego, w którym wyrażono zasadę pluralizmu politycznego.
• Strona 39: Zadanie 13.2: Podaj numer przepisu prawnego, który nie obowiązuje. Odpowiedz uzasadnij, przytaczając obecne uregulowania w tym zakresie. Numer – …….. Uzasadnienie – ……… Wymagania szczegółowe: ZP III. Organy władzy publicznej w Rzeczypospolitej Polskiej, ZP XI. Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej. Zasady oceniania: 1 pkt – wskazanie poprawnego numeru, 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie: Numer – 1. Uzasadnienie – W przepisie mowa o radach narodowych, które przestały istnieć w 1990 roku.
• Strona 40: Zadanie 14: O systemie partyjnym jednego z państw, opisuje zasadę "demokratycznej dyktatury ludu" i wpływ partii komunistycznej. Zadanie 14.1: Rozstrzygnij, czy system partyjny przedstawiony w tekście to system partyjny państwa demokratycznego. Odpowiedz i uzasadnij. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy, rozumienia i rywalizacji o władzę. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub niepoprawną.
• Strona 41: Zadanie 14.2: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. System partyjny opisany w tekście to system A) kooperacji partii, B) partii dominującej, C) partii hegemonicznej, D) rozbicia wielopartyjnego. Rozwiązanie: C. Zadanie 15: Przepisy prawne z jednej z polskich konstytucji, Art. 2, Art. 10, Art. 20, Art. 35. Opisują władzę zwierzchnią, prawo inicjatywy ustawodawczej, niezależność posłów oraz procedurę uchwalania ustaw.
• Strona 42: Zadanie 15.1: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Przytoczone przepisy prawne zamieszczono w A) małej konstytucji z 1919 roku, B) konstytucji marcowej z 1921 roku, C) konstytucji kwietniowej z 1935 roku, D) konstytucji lipcowej z 1952 roku. Rozwiązanie: B. Zadanie 15.2: Podaj nazwę typu mandatu poselskiego przedstawionego w przepisie prawnym w art. 20.
• Strona 43: Zadanie 15.3: Rozstrzygnij, czy pozycja ustrojowa głowy państwa wynikająca z przedstawionych fragmentów aktu prawnego była bardziej znacząca niż w obecnie obowiązującej Konstytucji RP. Odpowiedz uzasadnij, odnosząc się do dwóch przytoczonych przepisów prawnych i obecnych uregulowań w tym zakresie. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy i rozumienia, funkcjonowania systemu politycznego, interpretacji źródeł oraz znaczenia pozycji ustrojowej Prezydenta RP.
• Strona 44: Zadanie 16: Przepisy prawne z Konstytucji RP. Przepis 1: Sejm uchwala ustawy większością głosów. Przepis 2: Trybunał Stanu składa się z przewodniczącego i 16 członków wybieranych przez Sejm. Przepis 3: Premier i członkowie Rady Ministrów odpowiadają na pytania Sejmu. Zadanie 16.1: Przyporządkuj funkcji Sejmu RP odpowiedni przepis prawny. Funkcja kontrolna i kreacyjna - wpisz numery.
• Strona 45: Zadanie 16.2: Wyjaśnij, odwołując się do obowiązujących uregulowań prawnych, dlaczego podkreślony fragment przepisu 2. nie odnosi się do przewodniczącego organu władzy sądowniczej wskazanego w tym przepisie. Wymagania szczegółowe dotyczą funkcji legislacyjnej i organów władzy publicznej w Polsce. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawne przyporządkowanie przepisów. Przykładowe rozwiązanie dotyczy Przewodniczącego Trybunału Stanu.
• Strona 46: Zadanie 17: Fragmenty ustawy o służbie cywilnej w Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczące neutralności politycznej i zasad funkcjonowania. Zadanie 17.1: Rozstrzygnij, czy członkowie Rady Ministrów są członkami korpusu wskazanego w przepisach, uzasadnij odpowiedź, odwołując się do przepisów. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy o polskim systemie prawnym i modelach sprawowania władzy. Przykładowe rozwiązanie z uzasadnieniem.
• Strona 47: Zadanie 17.2: Dokończ zdanie, zaznacz właściwą odpowiedź. Zwierzchnikiem korpusu wskazanego w przepisach prawnych jest: A) Prezes Rady Ministrów, B) Dyrektor Krajowej Szkoły Administracji Publicznej, C) Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego, D) Prezes Sądu Najwyższego kierujący Izbą Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Rozwiązanie: A. Zadanie 18: O wyborze głowy państwa, opis sytuacji politycznej w Iraku po obaleniu Saddama Husajna. Zadanie 18.1: Oceń prawdziwość stwierdzeń, zaznacz P lub F. 1) Państwo, którego dotyczy tekst, to Afganistan. 2) Kurdowie zamieszkują także w Turcji, Syrii i Iranie. 3) Wydarzenia z 2003 roku były jedną z "kolorowych rewolucji".
• Strona 48: Zadanie 18.2: Rozstrzygnij, czy system polityczny państwa, którego dotyczy tekst, to system parlamentarno-prezydencki. Odpowiedz uzasadnij. Wymagania ogólne: analiza współczesnego ładu międzynarodowego, zmiany w ładu politycznym i gospodarczym w XXI wieku, konflikty międzynarodowe i etniczne w Afryce i Bliskim Wschodzie. Zasady oceniania: 1 pkt za wskazanie trzech poprawnych ocen, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub niepoprawną. Rozwiązanie: 1. F, 2. P, 3. F.
• Strona 49: Zadanie 19: Przepisy prawne z Ustawy o ewidencji ludności, Art. 5.1. Wojewoda jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów gmin. Przepisy prawne z Kodeksu postępowania administracyjnego, Art. 127, 129 dotyczące organów odwoławczych. Fragment odwołania: Odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu od decyzji Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 21 października, dotyczącej zameldowania.
• Strona 50: Zadanie 19.1: Rozstrzygnij, czy zamieszczone odwołanie złożono we właściwym miejscu. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do odpowiedniego przepisu prawnego. Zadanie 19.2: Rozstrzygnij, czy zamieszczone odwołanie skierowano do właściwego organu odwoławczego. Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do odpowiedniego przepisu prawnego. Wymagania ogólne i szczegółowe oraz zasady oceniania. Przykładowe rozwiązanie.
• Strona 51: Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy o polskim systemie prawnym oraz umiejętności interpretacji i rozwiązywania problemów. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub błędną. Przykładowe rozwiązanie: Rozstrzygnięcie – Nie, z uzasadnieniem dotyczącym kompetencji wojewody. Zadanie 20: Wybrane przepisy z kodeksu cywilnego, art. 415, 426, 427, 429, 433 dotyczące odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.
• Strona 52: Zadanie 20.1: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Kodeks, w którym zamieszczono przytoczone przepisy prawne, to: A) Kodeks karny, B) Kodeks cywilny, C) Kodeks wykroczeń, D) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Rozwiązanie: B. Zadanie 20.2: Podaj nazwy dwóch podmiotów wymienionych w opisie, mogących odpowiadać za przedstawioną tam szkodę. Odpowiedz uzasadnij, odnosząc się w każdym z przypadków do właściwego przepisu prawnego.
• Strona 54: Zadanie 21. (0–2): Fragment umowy najmu zawartej 30 maja 2019 roku między Janem Abackim a Tomaszem Babackim, dotyczący wynajmu mieszkania w Warszawie na okres 12 miesięcy z czynszem 1500 zł miesięcznie. Zadanie 21.1. (0–1): Dokończ zdanie, zaznacz właściwą odpowiedź. Typ umowy uregulowany przez prawo zobowiązań. Opcje: A) precedensowe, B) zobowiązań, C) rzeczowe, D) lokalne. Rozwiązanie: B.
• Strona 55: Zadanie 21.2: Wyjaśnij, dlaczego ustalenia z § 2 przytoczonego przykładu umowy mogą być korzystne dla najemcy i dla wynajmującego. Zadanie 22: Sąd w Polsce w kwestii przestępstwa zniesławienia; opis sprawy z 25 stycznia 2011 roku dotyczącej oskarżonego o zniesławienie burmistrza na blogu, wyrok obejmuje karę 10 miesięcy ograniczenia wolności, zakaz wykonywania zawodu dziennikarza na 1 rok oraz obowiązek przeproszenia.
• Strona 56: Zadanie 22.1: Dokończ zdanie, zaznacz właściwą odpowiedź. Wyrok wskazuje, że sąd uznał, iż oskarżony naruszył dobre imię osoby zajmującej stanowisko publiczne, a tym samym przekroczył granice: A) wolności słowa, B) odpowiedzialności cywilnoprawnej, C) ochrony tajemnicy komunikowania się, D) prawa do uzyskiwania informacji publicznej. Rozwiązanie: A. Zadanie 22.2: Rozstrzygnij, czy ogłoszenie wyroku sądu dało oskarżonemu możliwość skorzystania ze środka odwoławczego w postaci kasacji do Sądu Najwyższego. Odpowiedź uzasadnij.
• Strona 57: Zadanie 23: fragmenty aktu prawnego dotyczące wolności zgromadzeń, ochrony zdrowia, tajemnicy komunikowania się oraz praw pracowniczych. Zadanie 23.1: przyporządkuj przepis prawny do wolności i praw osobistych oraz politycznych, wpisz właściwe numery przepisów.
• Strona 58: Zadanie 23.2: Odnieś się do zwrotu podkreślonego w przepisie 4., uzasadnij, że podane przepisy prawne pochodzą z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczą wiedzy o prawach człowieka, ich ochronie oraz zasad konstytucjonalizmu. Zasady oceniania: 1 pkt za sformułowanie właściwego uzasadnienia, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub niepoprawną.
• Strona 59: Zadanie 24. (0–2) Fragment deklaracji dotyczącej praw człowieka, zawiera cytaty o godności i prawach człowieka. Zadanie 24.1. (0–1) Podaj nazwę deklaracji, której fragment przytoczono. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczą analizy praw człowieka i ich ochrony międzynarodowej, w tym systemu ochrony praw człowieka ONZ i preambuły Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.
• Strona 60: Zadanie 24.2: Na podstawie materiałów źródłowych sformułuj argument i kontrargument do tezy: prawa człowieka mają charakter uniwersalny. Podaj argument i kontrargument w wyznaczonych miejscach. Strona zawiera również zasady oceniania oraz wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy o prawach człowieka i ich ochronie międzynarodowej.
• Strona 61: Zadanie 25: Polska opinia publiczna o powstaniu w Libii. Wykres 1: Czy kraje Zachodu powinny wesprzeć dostawami broni siły powstańców w Libii? Odpowiedzi: zdecydowanie powinny 15%, raczej powinny 43%, raczej nie powinny 28%, zdecydowanie nie powinny 22%, trudno powiedzieć 17%. Wykres 2: Czy Polska powinna wysłać swoich żołnierzy do Libii? Odpowiedzi: zdecydowanie powinna 2%, raczej powinna 8%, raczej nie powinna 21%, zdecydowanie nie powinna 67%, trudno powiedzieć 4%. Zadanie 25.1: Podaj różnicę między odsetkiem respondentów popierających propozycję dostaw broni dla powstańców w Libii a odsetkiem aprobujących wysłanie polskich żołnierzy do tego kraju.
• Strona 62: Zadanie 25.2: Oceń z punktu widzenia humanitaryzmu zaprezentowaną rezolucję. Odpowiedź uzasadnij. Ocena i uzasadnienie do uzupełnienia przez zdającego. Strona zawiera także wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące umiejętności interpretacji wydarzeń politycznych, analizy problemów społecznych, wyjaśniania pojęć pomocy humanitarnej oraz charakterystyki działań Organizacji Narodów Zjednoczonych.
• Strona 63: Zadanie 26: O konfliktach w państwach Europy i ich rozwiązywaniu. Opis A: Spór o nazwę państwa powstałego po rozpadzie Jugosławii trwał od 1991 do 2019 roku, zmiana flagi w 1995 roku, kontrowersje z NATO i UE. Opis B: Konflikty w 1993 roku, przekształcenie w federację z regionami Flamandzkim i Walońskim. Opis C: Wojna domowa w latach 90. XX wieku, trzy narody, różnice religijne, układ w Dayton. Fragment mapy politycznej Europy, Azji i Afryki z oznaczeniami.
• Strona 64: Zadanie 26.1: Uzupełnij tabelę, dopisz nazwę właściwego państwa i numer z mapy (1-6). Opis A: Macedonia Północna, 1. Opis B: Belgia, 5. Opis C: Bośnia i Hercegowina, 2. Zadanie 26.2: Porównaj separatyzmy w państwach oznaczonych na mapie numerami 7 i 8. Podobieństwo i różnica do uzupełnienia. Wymagania: analiza współczesnych konfliktów międzynarodowych i etnicznych w Europie.
• Strona 65: Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy i rozumienia procesów społecznych oraz ładu międzynarodowego. Zasady oceniania odpowiedzi dotyczące podobieństw i różnic w kontekście państw separatystycznych. Przykładowe rozwiązania dotyczące podobieństw i różnic w separatyzmie w Hiszpanii i Mołdawii. Zadanie 27: integracja europejska, opis pierwszego etapu integracji jako etapu wspólnotowego (1951–1992) oraz roli Unii Europejskiej po Traktacie z Maastricht z 1992 roku.
• Strona 66: Zadanie 27.1: Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących integracji europejskiej, zaznacz P lub F. 1. Europejska Wspólnota Węgla i Stali powołana na mocy traktatu paryskiego. 2. Wprowadzenie unii gospodarczo-walutowej w większości państw. 3. Traktat z Maastricht jako miejsce podpisania. Zadanie 27.2: Wyjaśnij, jak zmienił się status prawny Unii Europejskiej opisany w ostatnim zdaniu tekstu. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące integracji europejskiej.
• Strona 67: Zadanie 28: Rozważania o wyborach przewodniczącego instytucji unijnej, w których startuje siedmiu kandydatów. Zadanie 28.1: Uzupełnij tekst, wpisz nazwę instytucji (1) oraz imię i nazwisko (2) przewodniczącego z siedzibą w Strasburgu. Wymagania dotyczące wiedzy o stosunkach międzynarodowych i instytucjach UE.
• Strona 68: Zadanie 28.2: Uzasadnij, że kolegialna instytucja, której dotyczy tekst, posiada legitymizację demokratyczną. Zadanie 29: O koalicji antyterrorystycznej. Podstawa do podjęcia kwestii zwalczania terroryzmu stało się zagrożenie bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych. Rada podjęła decyzję o zastosowaniu artykułu 5. traktatu waszyngtońskiego. Decyzje obejmują intensyfikację współpracy wywiadowczej, rozważenie pomocy państwom zagrożonym, działania na rzecz bezpieczeństwa wojsk i infrastruktury.
• Strona 69: Zadanie 29.1: Odwołując się do faktografii, wyjaśnij, jakie wydarzenie jest uznawane za bezpośrednią przyczynę sytuacji przedstawionej w podkreślonym fragmencie tekstu. Zadanie 29.2: Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. 1) Polska jest członkiem organizacji na mocy traktatu z 1999 roku. 2) Decyzję opisaną w tekście podjęła Rada Bezpieczeństwa. 3) Koalicja antyterrorystyczna miała podjąć współpracę o charakterze wojskowym. Zaznacz P lub F.
• Strona 70: Zadanie 30: O polityce zagranicznej Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL) w XXI wieku, analiza soft power i asymetryczności relacji z sąsiadami. Zadanie 30.1: Odnosząc się do faktografii, wyjaśnij kwestię warunku utrzymywania stosunków dyplomatycznych z ChRL. Wymaganie ogólne: analiza ładu międzynarodowego i roli podmiotów w jego stabilności.
• Strona 71: Zadanie 30.2: Podaj dwa argumenty świadczące o tym, że umowy wskazane w tekście przynoszą korzyści także ChRL. Wymagania szczegółowe dotyczą ładu międzynarodowego, w tym rozróżniania typów ładów międzynarodowych i wyjaśniania problemu separatyzmów. Wymagania ogólne obejmują analizę współczesnego ładu międzynarodowego i rozwiązywanie problemów globalnych.
• Strona 73: Zadanie 31 (0–7): Materiał źródłowy 1 przedstawia uzasadnienie z pisma procesowego dotyczącego wierzytelności Jakuba Jakubowskiego wobec Grzegorza Grzegorzewskiego za remont dachu. Opisano umowę z 7 marca 2019 r., fakturę VAT nr 29/2019 na kwotę 22000 zł z 11 kwietnia 2019 r., wezwanie do zapłaty z 30 kwietnia 2019 r. oraz dowody: umowa, protokół odbioru, faktura, wezwanie do zapłaty. Materiał źródłowy 2 to przepis prawny z kodeksu RP, art. 17 pkt 4.
• Strona 76: Zadanie 32: Na podstawie opisu sytuacji oraz przepisów prawnych sporządź jako Marta Kowalska zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Pamiętaj o formalnym charakterze pisma, nie musisz wpisywać dokładnego adresu instytucji, do której złożysz zawiadomienie, oraz wymieniać załączników. Wymagania ogólne: ZP I. Wiedza i rozumienie, ZP III. Rozumienie siebie oraz rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów, ZP IV. Komunikowanie i współdziałanie.
• Strona 78: Zadanie 33: Przedstawiono decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Wielkiego z dnia 12.07.2017 r., dotyczącą odmowy przyjęcia Anety Igrekowskiej na studia magisterskie na kierunek socjologia. Zadanie polega na sformułowaniu treści odwołania od tej decyzji, wskazując jej wadliwość i zachowując poprawną formę. Przyjmij, że decyzja została dostarczona 17 lipca 2017 roku.
• Strona 80: Zadanie 34: Tabela przedstawia wyniki trzech ostatnich wyborów do Bundestagu z lat 2009, 2013, 2017, z podziałem na ugrupowania polityczne: Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna, Socjaldemokratyczna Partia Niemiec, Lewica, Zieloni, Wolna Partia Demokratyczna, Alternatywa dla Niemiec. Zadanie polega na podaniu argumentów i kontrargumentów dotyczących wpływu systemu wyborczego na system partyjny w Niemczech, z odniesieniem do danych z tabeli.
• Strona 81: Zadanie 5: Zdający przedstawia na przykładach systemy partyjne w państwach demokratycznych, np. w Republice Federalnej Niemiec. Zadanie 7: Zdający analizuje systemy partyjne w wybranych państwach. Zadanie 9: Zdający analizuje argumenty za różnymi systemami wyborczymi. Zadanie 10: Zdający porównuje typy systemów wyborczych. Zadanie 4: Zdający charakteryzuje systemy polityczne oparte na współpracy legislatywy i egzekutywy. Zasady oceniania: opis punktacji za realizację aspektów tematu.
• Strona 83: Zadanie 35 (0–7): O sytuacji na rynku pracy w Polsce. Opis zmian demograficznych i potrzeby sprowadzania pracowników z zagranicy. Magdalena Sweklej z MRPiPS wskazuje na wzrost liczby imigrantów zarobkowych. Zadanie: Jaki model polityki zalecisz wobec imigrantów w Polsce? Napisz wystąpienie, przedstaw modele polityki, zachęć do zastosowania jednego, uwzględnij wady pozostałych modeli. Wymagania ogólne i szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności zdającego.
• Strona 84: Zadanie 10: Wyjaśnij kwestię akulturacji i asymilacji grup mniejszościowych, w tym migranckich; wskaż, jakie rodzaje polityki państwa wpływają na te zjawiska. Zasady oceniania: szczegółowe kryteria punktowe od 0 do 7 pkt, uwzględniające aspekty tematu, formę, strukturę i logikę wywodu. Aspekty tematu: przedstawienie modeli polityki wobec migrantów z uwzględnieniem zalet i wad w odniesieniu do sytuacji w Polsce. Przykładowe rozwiązanie: opisuje wyzwania związane z migrantami zarobkowymi w Polsce.
• Strona 85: Zadanie 36: Propozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce. Wprowadzenie progresji podatkowej z następującą skalą: 0% dla dochodów poniżej 12 000 zł, 22% dla nadwyżki ponad 12 000 zł, 33% ponad 60 000 zł, 44% ponad 120 000 zł, 55% ponad 250 000 zł, 75% ponad 500 000 zł. Skala ma przynieść korzyści osobom o niższych i średnich dochodach, a wyższe stawki mają zmniejszać nierówności społeczne.
• Strona 90: Zadanie 2: Tabela przedstawia porównanie pozycji społecznej respondentów do pozycji rodziców i dziadków w latach 1999, 2004, 2013. Kategorie: zdecydowanie wyższa, raczej wyższa, mniej więcej taka sama, raczej niższa, zdecydowanie niższa, trudno powiedzieć. Zadanie 2.1: Na podstawie danych z 1999 roku sformułuj wniosek o postrzeganiu międzypokoleniowej ruchliwości społecznej przez większość respondentów.
• Strona 91: Zadanie 2.2: Oceń prawdziwość zdań na podstawie wykresu, zaznaczając P lub F. 1. W latach 1999–2013 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest wyższa niż dziadków, systematycznie malał. 2. W latach 2004–2013 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest taka sama jak rodziców, wzrósł o 4 punkty procentowe. 3. W latach 1999–2004 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest „raczej niższa” niż dziadków, wzrósł o ponad 40%. Zadanie 3: Analiza tekstów dotyczących „homo sovieticus” i wyników badań nad bezrobotnymi.
• Strona 92: Zadanie 3.1: zdecyduj, czy koncepcja zaprezentowana w tekście 1 pasuje do cech osób przedstawionych w tekście 2. Decyzję uzasadnij, odnosząc się do tych tekstów. Zadanie 3.2: na podstawie tekstu 2 oceń prawdziwość podanych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F, jeśli jest fałszywe. Zdania dotyczą wykorzystania umiejętności zbieracko-łowieckich, polityki państwa polskiego oraz rozpadu więzi społecznych.
• Strona 93: Zadanie 4: Tekst 1 dotyczy koncepcji obcości według Jana Stanisława Bystronia, omawia wyobrażenia o obcych jako następstwo wyobrażeń o grupie własnej. Tekst 2 opisuje postrzeganie kultury rosyjskiej przez Jakutów. Zadanie 4.1: zdecyduj, czy koncepcja z tekstu 1 odpowiada postawom mniejszościowej grupy etnicznej z tekstu 2, uzasadnij decyzję, odnosząc się do obu tekstów. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawną decyzję z uzasadnieniem.
• Strona 94: Zadanie 4.2: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź. W tekstach 1. i 2. przedstawiono zjawisko: A) ksenofobii, B) anomii społecznej, C) stereotypowego postrzegania grup, D) międzygrupowej kontroli społecznej. Rozwiązanie: C. Zadanie 4.3: Wyjaśnij uwarunkowania ruchliwości pionowej na obszarach, których dotyczy tekst 2. Zasady oceniania: 1 pkt za sformułowanie właściwego wyjaśnienia.
• Strona 95: Zadanie 5: Wykres przedstawia procent osób wymieniających mniejszości narodowe lub etniczne w Polsce: Romowie 40%, Ukraińcy 34%, Niemcy 31%, Żydzi 21%, Białorusini 12%, Rosjanie 12%, Litwini 8%. Zadanie 5.1: Podaj nazwę mniejszości z wykresu, która ma status mniejszości etnicznej w Polsce. Rozwiązanie: Romowie. Zadanie 5.2: Zdecyduj, czy większa liczebność mniejszości wiąże się z większą znajomością przez ankietowanych, uzasadnij decyzję dla dwóch mniejszości z wykresu.
• Strona 96: Zadanie 6: Mapa Polski przedstawiająca procent osób niepracujących w wieku produkcyjnym, które mogą i chcą pracować w 2013 roku według województw i podregionów. Na mapie zaznaczono miasta z największą liczbą ludności, m.in. Warszawę, Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań. Zadanie 6.1: Podaj nazwę współczynnika społeczno-ekonomicznego zilustrowanego na mapie. Rozwiązanie: stopa bezrobocia.
• Strona 97: Zadanie 6.2: Podaj nazwy województw, w których procent niepracujących w podregionach jest w tym samym przedziale. Rozwiązanie: lubuskie, podkarpackie. Zadanie 6.3: Odnosząc się do danych, podaj wniosek dotyczący współczynnika społeczno-ekonomicznego w miastach z największą liczbą ludności i porównaj z sąsiadującymi podregionami. Zadanie 6.4: Wymień dwa działania władz RP w celu zmniejszenia współczynnika społeczno-ekonomicznego.
• Strona 98: Zadanie 9: Fragmenty statutu samorządu mieszkańców jednego z sołectw, obejmujące m.in. opiniowanie kierunków rozwoju infrastruktury, inicjowanie działań na rzecz przestrzegania prawa, poprawę stanu sanitarnego, troskę o zieleń. Zadanie 9.1: Zdecyduj, czy organem wykonawczym samorządu mieszkańców, którego dotyczy statut, jest wójt. Decyzję uzasadnij. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawną decyzję i uzasadnienie. Przykładowe rozwiązanie: Decyzja – Nie. Uzasadnienie – organem wykonawczym jest sołtys.
• Strona 99: Zadanie 9.2: Dokończ zdanie. Zaznacz dwie właściwe odpowiedzi dotyczące działań samorządu mieszkańców. Opcje: A) powołanie straży gminnej, B) wyznaczenie policjanta-dzielnicowego, C) wyposażenie świetlicy w sprzęt muzyczny, D) współorganizowanie akcji oczyszczania trawników, E) wydawanie wyroków sądowych w sprawie sporów sąsiedzkich. Rozwiązanie: C, D. Zadanie 11: Tabele z wynikami wyborów do Sejmu RP w 2001 i 2015 roku, uwzględniające komitety z ponad 5% głosów. W 2001 roku: KKW SLD – UP 41,04%, 216 mandatów; KWW PO 12,68%, 65 mandatów; KW Samoobrona RP 10,20%, 53 mandaty; KW PiS 9,50%, 44 mandaty; KW PSL 8,98%, 42 mandaty; KW LPR 7,87%, 38 mandatów; KKW AWSP 5,60%, 0 mandatów. W 2015 roku: KW PiS 37,58%, 235 mandatów; KW PO RP 24,09%, 138 mandatów; KWW Kukiz’15 8,81%, 42 mandaty; KW Nowoczesna Ryszarda Petru 7,60%, 28 mandatów; KKW Zjednoczona Lewica 7,55%, 0 mandatów; KW PSL 5,13%, 16 mandatów.
• Strona 100: Zadanie 11.1: Uzasadnij, że opinia przedstawiona w tekście jest trafna – sformułuj trzy argumenty na podstawie danych z tabel dotyczących wyborów z 2001 i 2015 roku. Zadanie 11.2: Wyjaśnij, dlaczego w obu tabelach dane z ostatniej kolumny nie sumują się do 460.
• Strona 101: Zadanie 11.3: Wyjaśnij, dlaczego w zaprezentowanych wyborach do Sejmu RP z 2001 i 2015 roku jeden z komitetów mimo uzyskania wyniku wyższego niż 5% nie uzyskał mandatów w Sejmie RP. Zadanie 12: Wykres przedstawia wyborców najważniejszych ugrupowań na osiach podziałów politycznych w 2011 roku, z podziałem na konserwatyzm, liberalizm światopoglądowy, etatyzm i liberalizm ekonomiczny.
• Strona 102: Zadanie 12.1: Podaj pełną nazwę partii politycznej, której wyborcy byli za największym interwencjonizmem państwowym w gospodarce. Zadanie 12.2: Zdecyduj, która z osi umieszczonych na wykresie była uznawana przez społeczeństwo za określającą podział lewica – prawica. Decyzję uzasadnij, odnosząc się do wykresu i tabeli. Tabela: Autodeklaracje wyborców w 2011 r. z podziałem na osoby deklarujące poglądy lewicowe, centrowe, prawicowe i niezdecydowane, z danymi dotyczącymi głosowania na PO i PiS.
• Strona 103: Zadanie 13: Fragment aktu prawnego zawierający przepisy dotyczące sprawowania władzy, działalności partii politycznych, ochrony własności i godła RP. Zadanie 13.1: Dokończ zdanie, podaj numer przepisu prawnego wyrażającego zasadę pluralizmu politycznego. Zadanie 13.2: Podaj numer przepisu prawnego, który nie obowiązuje, uzasadnij decyzję, odnosząc się do obecnych rozwiązań.
• Strona 104: Zadanie 15: Przepisy prawne z jednej z polskich konstytucji, w tym Art. 2, Art. 10, Art. 20, Art. 35, Art. 39, Art. 58. Zadanie 15.1: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź. Zacytowane przepisy prawne zamieszczono w: A) małej konstytucji z 1919 roku, B) konstytucji marcowej z 1921 roku, C) konstytucji kwietniowej z 1935 roku, D) konstytucji lipcowej z 1952 roku. Rozwiązanie: B. Zadanie 15.2: Podaj nazwę typu mandatu poselskiego przedstawionego w przepisie prawnym w art. 20.
• Strona 105: Zadanie 15.3: Zdecyduj, czy pozycja ustrojowa głowy państwa wynikająca z przedstawionych fragmentów aktu prawnego była ważniejsza niż w obecnie obowiązującej Konstytucji RP. Decyzję uzasadnij, korzystając z dwóch zacytowanych przepisów prawnych i odnosząc się do obecnych uregulowań w tym zakresie. Decyzja: ……… Uzasadnienie: ……… Zasady oceniania: 2 pkt za poprawną decyzję i dwa argumenty, 1 pkt za decyzję i jeden argument lub dwa argumenty, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub niepoprawną. Przykładowe rozwiązanie: Decyzja – Nie. Uzasadnienie: 1. Prezydent RP wybierany przez Zgromadzenie Narodowe, obecnie w wyborach powszechnych. 2. Prezydent RP nie posiadał prawa inicjatywy ustawodawczej, obecnie posiada. 3. Prezydent RP musiał zarządzić ogłoszenie ustawy uchwalonej przez Sejm, obecnie ma prawo weta zawieszającego.
• Strona 106: Zadanie 18: O wyborze głowy państwa, opis sytuacji politycznej w Iraku po 2003 roku, wybór prezydenta Barhama Saliha. Zadanie 18.1: Oceń prawdziwość zdań dotyczących tekstu, zaznacz P lub F. 1. Państwo to Afganistan. 2. Kurdowie zamieszkują także Turcję, Syrię i Iran. 3. Wydarzenia to jedna z "kolorowych rewolucji". Zadanie 18.2: Zdecyduj, czy system polityczny to system parlamentarno-prezydencki, uzasadnij decyzję.
• Strona 107: Przykładowe rozwiązanie dotyczące systemu prezydencko-parlamentarnego. Zadanie 19 (0-2): Przepisy prawne z Ustawy o ewidencji ludności, Art. 5.1 i 5.2, oraz z Kodeksu postępowania administracyjnego, Art. 17 i 127. Fragment odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 9 listopada 2012 r., dotyczący odmowy zameldowania w miejscu pobytu stałego w Wałbrzychu.
• Strona 108: Zadanie 19.1: Zdecyduj, czy zamieszczone odwołanie złożono we właściwym miejscu. Decyzję uzasadnij, odwołując się do odpowiedniego przepisu prawnego. Zadanie 19.2: Zdecyduj, czy zamieszczone odwołanie skierowano do właściwego organu odwoławczego. Decyzję uzasadnij, odwołując się do odpowiedniego przepisu prawnego. Zasady oceniania: 1 pkt za poprawną decyzję z uzasadnieniem, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub niepoprawną.
• Strona 109: Zadanie 21: Fragment umowy najmu zawartej 30 maja 2019 roku między Janem Abackim a Tomaszem Babackim, dotyczący wynajmu mieszkania w Warszawie na okres 12 miesięcy z czynszem 1500 zł miesięcznie. Zadanie 21.1: Dokonaj wyboru, jaki typ umowy jest uregulowany przez prawo w Polsce. Opcje: A) precedensowe, B) zobowiązań, C) rzeczowe, D) lokalne. Rozwiązanie: B. Zadanie 21.2: Wyjaśnij, dlaczego ustalenia z § 2 umowy mogą być korzystne dla najemcy i wynajmującego.
• Strona 110: Zadanie 23: fragmenty aktu prawnego RP, przepisy dotyczące wolności organizowania zgromadzeń, ochrony zdrowia, tajemnicy komunikowania się, dni wolnych od pracy. Zadanie 23.1: dopasuj przepisy prawne do wolności i praw osobistych oraz politycznych, wpisz numery przepisów. Zadanie 23.2: uzasadnij, że przepisy prawne pochodzą z Konstytucji RP, odnosząc się do przepisu 4.
• Strona 111: Zadanie 24: Fragment deklaracji dotyczącej praw człowieka, zacytowany tekst podkreśla uznanie godności i równych praw wszystkich ludzi jako podstawy wolności i pokoju. Zadanie 24.1: Podaj nazwę deklaracji, której fragment zacytowano. Zasady oceniania: 1 pkt za podanie poprawnej nazwy, 0 pkt za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi.
• Strona 112: Zadanie 24.2: Na podstawie fragmentu deklaracji podaj argument i kontrargument do tezy, że prawa człowieka mają charakter uniwersalny. Zadanie 25: Rezolucja wobec Libii, fragment tekstu dotyczący decyzji Rady Bezpieczeństwa ONZ z 2011 roku, wzywającej do wprowadzenia strefy zakazu lotów i ochrony ludności cywilnej w Libii.
• Strona 113: Zadanie 25.1: Podaj różnicę między procentem osób zgadzających się na wysyłkę broni dla powstańców w Libii, a procentem osób zgadzających się na wysłanie polskich żołnierzy do tego kraju. Zadanie 25.2: Oceń z punktu widzenia humanitaryzmu zaprezentowaną rezolucję. Ocenę uzasadnij. Wykres 1: opinia o wsparciu bronią dla Libii. Wykres 2: opinia o wysyłce żołnierzy do Libii.
• Strona 114: Zadanie 26: O konfliktach w państwach Europy i ich rozwiązywaniu. Opis A: Spór o nazwę państwa powstałego po rozpadzie Jugosławii trwał od 1991 do 2019 roku. Opis B: W 1993 roku państwo przekształcono w federację z regionami flamandzkojęzycznym i francuskojęzycznym. Opis C: W latach 90. XX wieku wojna domowa między trzema narodami. Fragment mapy politycznej Europy, Azji i Afryki z oznaczeniami numerów.
• Strona 115: Zadanie 26.1: Uzupełnij tabelę, dopisz nazwę właściwego państwa i numer z mapy (1-6). Opis A: Macedonia Północna, 1. Opis B: Belgia, 5. Opis C: Bośnia i Hercegowina, 2. Zadanie 26.2: Porównaj separatyzmy w państwach oznaczonych na mapie numerami 7 i 8. Podobieństwo i różnica, formułowanie odpowiedzi. Zasady oceniania: 2 pkt za pełne odpowiedzi, 1 pkt za częściowe, 0 pkt za brak lub niepełne.
• Strona 116: Zadanie 28: O wyborach przewodniczącego instytucji unijnej, opis procesu wyboru z siedmioma kandydatami. Zadanie 28.1: Uzupełnij tekst, wpisz nazwę instytucji (1) oraz imię i nazwisko (2) osoby, która była jej przewodniczącym. Zadanie 28.2: Uzasadnij, że kolegialna instytucja ma legitymizację demokratyczną. Zasady oceniania i przykładowe rozwiązania podane dla obu zadań.
• Strona 117: Zadanie 30: Omów politykę zagraniczną Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL) w XXI wieku, z uwzględnieniem pojęć takich jak soft power i asymetryczność relacji. Zadanie 30.1: Wyjaśnij warunki utrzymywania stosunków dyplomatycznych z ChRL, podkreślone w tekście. Zasady oceniania: 1 pkt za sformułowanie właściwego wyjaśnienia, 0 pkt za odpowiedź niepoprawną. Przykładowe rozwiązanie dotyczy istnienia Republiki Chińskiej ze stolicą w Tajpej (Tajwan).
• Strona 118: Zadanie 30.2: Podaj dwa argumenty świadczące o tym, że umowy wskazane w tekście przynoszą korzyści także ChRL. Zasady oceniania: 1 pkt za sformułowanie dwóch właściwych argumentów, 0 pkt za odpowiedź niepełną lub niepoprawną. Przykładowe rozwiązanie: 1. Chiny zjednują sobie inne państwa i elity, co umożliwia formułowanie oczekiwań politycznych, np. wspólne fronty w organizacjach międzynarodowych. 2. Dzięki umowom Chiny poprawiają swój wizerunek i strategiczną pozycję.
• Strona 119: Zadanie 31. (0–7) Materiał źródłowy 1. Uzasadnienie z pisma procesowego dotyczącego wierzytelności Jakuba Jakubowskiego wobec Grzegorza Grzegorzewskiego. Opisano umowę z 7 marca 2019 r. na remont dachu, wynagrodzenie 22000 zł, fakturę VAT nr 29/2019 z 11 kwietnia 2019 r., wezwanie do zapłaty z 30 kwietnia 2019 r. oraz dowody: umowa, protokół odbioru, faktura, wezwanie.
• Strona 122: Zadanie 33: (0–5) Wady decyzji administracyjnej. Fragment decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Socjologii Uniwersytetu Wielkiego w Warszawie z dnia 12.07.2017 r., dotyczącej odmowy przyjęcia na studia Anety Igrekowskiej. Decyzja oparta na przepisach Prawa o szkolnictwie wyższym i Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawiera informację o możliwości odwołania w terminie 14 dni.
• Strona 124: Zadanie 34: Tabela przedstawia wyniki trzech ostatnich wyborów do Bundestagu w latach 2009, 2013 i 2017 dla różnych ugrupowań politycznych, takich jak Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna, Socjaldemokratyczna Partia Niemiec, Lewica, Zieloni, Wolna Partia Demokratyczna i Alternatywa dla Niemiec. Zadanie polega na analizie wpływu systemu wyborczego na typ systemu partyjnego w Niemczech, z podaniem argumentów i kontrargumentów oraz odniesieniem się do danych z tabeli. Zasady oceniania obejmują różne aspekty formy, struktury i logiki wywodu.
• Strona 126: Zadanie 36: Propozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce. Wprowadzenie realnej progresji podatkowej z różnymi stawkami dla nadwyżek dochodów. Skala podatkowa: 0% poniżej 12 000 zł, 22% ponad 12 000 zł, 33% ponad 60 000 zł, 44% ponad 120 000 zł, 55% ponad 250 000 zł, 75% ponad 500 000 zł. Zadanie polega na przygotowaniu wystąpienia poselskiego w Sejmie RP z pozycji liberalizmu, odnosząc się do przedstawionej propozycji podatkowej. Zasady oceniania punktowe.