Matura rozszerzona wiedza o społeczeństwie maj 2025 (formuła 2015) arkusz + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 4: Zadanie 1: Wykres 1 przedstawia klasy społeczne wyodrębnione na podstawie kryterium dochodowego w Polsce w 2019 r. dla osób w wieku od 24 do 64 lat. Klasa wyższa: 16% (EHDI powyżej 4500 PLN), klasa średnia: 54% (EHDI od 1500 do 4500 PLN), klasa niższa: 30% (EHDI poniżej 1500 PLN). Wykres 2 przedstawia klasy społeczne wyodrębnione na podstawie kryterium zawodowego. Klasa wyższa: 12%, klasa średnia: 51%, klasa niższa: 37%.
• Strona 5: Zadanie 1.1: Odnosząc się do obu wykresów, sformułuj kontrargument do tezy: Wykonywany zawód oraz uzyskiwany dochód jednakowo określają przynależność klasową jednostki. Zadanie 1.2: Sformułuj argumenty do tezy: Przedstawicieli inteligencji można zaliczyć do każdej z klas społecznych przedstawionych na obu wykresach. Zadanie 1.3: Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń, zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F, jeśli jest fałszywe. 1. Na wykresach pojęcia „klasa” użyto w znaczeniu „warstwy”. 2. Struktura społeczna na wykresach może występować w społeczeństwie postindustrialnym.
• Strona 6: Zadanie 2: O normach społecznych. Tekst 1: Fragment poradnika o zachowaniu się w towarzystwie. Tekst 2: Fragment wiersza Zbigniewa Herberta pt. "Przesłanie Pana Cogito". Zadanie 2.1: Odnosząc się do typologii norm społecznych, uzasadnij, że każdy z tekstów dotyczy innego rodzaju tych norm. Zadanie 2.2: Podaj nazwę procesu, w ramach którego przyswajamy wartości i normy społeczne.
• Strona 7: Zadanie 3: Uzupełnij zdania – wpisz nazwę grupy mniejszościowej (A.), liczbę (B.) oraz nazwę województwa (C.). Tekst dotyczy (A.) […]. Jest to jedyna grupa mniejszościowa w Polsce mająca status prawny grupy posługującej się językiem regionalnym. Ten język jest językiem pomocniczym w gminach oznaczonych na mapie numerem (B.). Te gminy znajdują się w województwie (C.) […]. Mapa administracyjna Polski z gminami, gdzie wprowadzono język pomocniczy.
• Strona 8: Zadanie 4: O organizacji pozarządowej, opis procesu rejestracji i działalności organizacji. Zadanie 4.1: Podaj nazwę formy prawnej, pod którą zarejestrowano organizację. Zadanie 4.2: Wyjaśnij, dlaczego status organizacji mógłby przyczynić się do osiągnięcia celu. Zadanie 5: Tekst o ustroju Warszawy, tabela z liczbą głosujących w 2020 r. w dzielnicach: Białołęka, Śródmieście, Targówek, Żoliborz. Tekst o wpływie mieszkańców na sprawy publiczne.
• Strona 9: Zadanie 5.1: Dokończ zdanie, zaznacz właściwą odpowiedź. Narzędzie bezpośredniego wpływu obywateli na sprawy publiczne to: A) referendum lokalne, B) obywatelska inicjatywa uchwałodawcza, C) wysłuchanie publiczne, D) budżet obywatelski. Zadanie 5.2: Rozstrzygnij, czy dane z tabeli mogą być argumentem na rzecz tezy o kulturze politycznej mieszkańców stolicy, uzasadnij. Zadanie 5.3: Uzupełnij zdania, wpisz nazwy organów wybieranych w wyborach powszechnych, dotyczące projektów w Warszawie.
• Strona 10: Zadanie 6: Omówienie zmiany systemu władzy w RPA, w tym rola Nelsona Mandeli i wydarzenia w Europie Środkowo-Wschodniej. Zadanie 6.1: Wybierz zdania zawierające wyłącznie fakty. Zadanie 6.2: Uzasadnij typologię legitymizacji władzy Nelsona Mandeli w latach 90. XX wieku. Zadanie 7: Analiza fragmentów Konstytucji PRL z 1952 r., dotyczących demokracji ludowej i władzy ludu.
• Strona 11: Zadanie 7.1: Uzasadnij, że przedstawione uregulowania konstytucyjne są sprzeczne z zasadami suwerenności narodu i pluralizmu politycznego, odnosząc się do przepisów prawnych. Zadanie 7.2: Odnosząc się do rozwiązań prawnych w Rzeczypospolitej Polskiej, sformułuj trzy argumenty potwierdzające, że przepis prawny art. 2.2 stracił moc obowiązującą.
• Strona 12: Zadanie 8: Mapa z wynikami wyborów do Senatu RP z 2023 r. przedstawia przynależność kandydatów, którzy uzyskali mandaty, do komitetów wyborczych. Kolory na mapie oznaczają różne komitety, a tabela pod mapą zawiera procent głosów i liczbę mandatów dla każdego komitetu. Polecenie: sformułuj argument i kontrargument do tezy o nadreprezentacji ugrupowań najsilniejszych. Zadanie 9: Fragmenty konstytucji jednego z państw dotyczące powoływania premiera przez prezydenta.
• Strona 13: Zadanie 9.1: Dokończ zdanie, zaznacz właściwą odpowiedź. Państwo, z którego konstytucji pochodzą przepisy, to: A) Republika Włoska, B) Federacja Rosyjska, C) Republika Francuska, D) Stany Zjednoczone Ameryki. Zadanie 9.2: Uzasadnij, że kompetencje głowy państwa są większe niż Prezydenta RP, odnosząc się do przepisów prawnych. Zadanie 9.3: Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących państwa, zaznacz P lub F. 1) Prezydent jest szefem rządu. 2) Prezydent ponosi odpowiedzialność konstytucyjną.
• Strona 14: Zadanie 10: Przepisy art. 235. Konstytucji RP dotyczące projektu ustawy i uchwalania ustaw. Zadanie 10.1: Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących kontroli funkcji legislacyjnej i minimalnej liczby głosów potrzebnej do uchwalenia ustawy. Zadanie 10.2: Wyjaśnij trzy różnice między procesem legislacyjnym ustawy zwykłej a ustawą, której dotyczą przytoczone przepisy. Zadanie 11: Wybrane akty prawne w RP, dokończ zdanie wpisując właściwą literę spośród podanych aktów prawnych.
• Strona 15: Zadanie 12: schemat podatku od towarów i usług (PTU) przedstawia relacje między podatnikiem formalnym a rzeczywistym oraz urzędem skarbowym i budżetem państwa. Ocenianie prawdziwości stwierdzeń dotyczących podatków. Zadanie 13: decyzja administracyjna starosty, Jan Jolicki składa odwołanie od decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej. Uzupełnij zdanie, wybierając odpowiedzi dotyczące organu, do którego skierować odwołanie.
• Strona 16: Zadanie 14: fragment wyroku sądu dotyczący prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, z orzeczeniem o zakazie prowadzenia pojazdów i świadczeniu pieniężnym. Zadanie 14.1: dokończ zdanie, wybierz właściwą odpowiedź, które instrumenty prawne zalicza się do Kodeksu karnego. Zadanie 14.2: rozstrzygnij, czy przestępstwo było zbrodnią czy występkiem, uzasadnij, odwołując się do fragmentu wyroku i rozwiązań prawnych w Polsce.
• Strona 17: Zadanie 15: Na podstawie materiałów uzupełnij fragment pozwu osoby pominiętej w testamencie, która byłaby powołana do spadku z ustawy. Wpisz nazwy sądu, miasta, wydziału, imiona i nazwiska oraz wartość przedmiotu sporu. Materiał 1: Opis sprawy dotyczący spadku po Ambrożym Żarockim. Materiał 2: Przepisy prawne dotyczące dziedziczenia. Materiał 3: Właściwość terytorialna sądów powszechnych.
• Strona 18: Zadanie 16: Tekst o Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych. Opisy sytuacji: Opis A dotyczy Anny mieszkającej w Lublinie z Kartą Polaka, Opis B dotyczy Romana z Hajnówki. Zadanie 16.1: Rozstrzygnij, która z osób nie ma w Polsce statusu prawnego z konwencji. Zadanie 16.2: Wyjaśnij rozwiązanie prawne w wyborach parlamentarnych w Polsce jako przykład instrumentu prawnego. Zadanie 16.3: Rozstrzygnij, czy konwencja jest źródłem prawa UE.
• Strona 19: Zadanie 17: Materiał 1 zawiera fragmenty paktu dotyczącego praw i wolności człowieka I generacji, w tym artykuły 2.3 i 9.4. Materiał 2 zawiera fragmenty paktu dotyczącego praw i wolności człowieka II generacji, w tym artykuły 2.1 i 11.1. Zadanie 17.1: Wyjaśnij różnicę między ochroną praw i wolności człowieka I i II generacji. Zadanie 17.2: Uzupełnij zdanie, wpisując pełną polską nazwę organizacji międzynarodowej. Fragmenty pochodzą z paktów z 1966 roku.
• Strona 20: Zadanie 18: Tabela przedstawia postawy społeczeństwa polskiego wobec przynależności Polski do NATO i stopień zainteresowania polityką (marzec 2022, w procentach). Wykres pokazuje odpowiedzi na pytanie o poparcie dla NATO (luty 2014 - marzec 2022, w procentach). Zadanie 18.1: Oceń prawdziwość stwierdzeń na podstawie wykresu, zaznacz P lub F. Zadanie 18.2: Sformułuj wniosek dotyczący związku między zmiennymi z tabeli a poparciem dla NATO, uzasadnij.
• Strona 21: Zadanie 18.3: Sformułuj argumenty do tezy o wzrostach poparcia dla członkostwa Polski w NATO uwarunkowanych sytuacją międzynarodową. Zadanie 19: Fragment artykułu 9c z traktatów dotyczący większości kwalifikowanej w Radzie. Zadanie 19.1: Dokończ zdanie, wpisz nazwę miasta, dotyczące wprowadzenia przepisów prawnych do prawodawstwa unijnego. Zadanie 19.2: Sformułuj argument do tezy o wpływie przepisów prawnych na proces jednoczenia Europy.
• Strona 22: Zadanie 20: Fragment mapy politycznej Europy, Afryki i Azji – formy współpracy państw. Zadanie 20.1: Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Czerwoną sygnaturą zaznaczono na mapie przynależność państw do: A) Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, B) Inicjatywy Trójmorza, C) strefy Schengen, D) strefy euro. Zadanie 20.2: Wyjaśnij przyczynę oznaczenia państw na mapie różnymi kolorami.
• Strona 23: Zadanie 21: Tekst 1 dotyczy konfliktów zbrojnych i roli bojowników w obronie kraju. Tekst 2 opisuje polski udział w misji wojskowej w operacji "Trwała Wolność". Zadanie 21.1: Podaj nazwę państwa, na którego terytorium miały miejsce wydarzenia z obu tekstów. Zadanie 21.2: Sformułuj argument i kontrargument do tezy o obecności sił międzynarodowych jako konsekwencji wydarzeń z tekstu 1. Na dole strony tabela punktacji dla zadań 20.1, 20.2, 21.1, 21.2.
• Strona 24: Zadanie 22: Rysunek satyryczny przedstawiający flagę Tajwanu, flagę Chin i nową flagę, z poleceniem wyjaśnienia sensu rysunku w kontekście sytuacji międzynarodowej. Zadanie 23: Wybierz jeden z tematów i napisz wypracowanie. Temat 1: Scharakteryzuj strukturę i modele rodziny w społeczeństwie polskim w XXI wieku, przedstaw funkcje rodziny i problemy w ich realizacji, wykorzystując zamieszczone materiały. Tekst o problemach polskiej rodziny, m.in. statystyki dotyczące liczby dzieci na kobietę i wpływ zmian społecznych.
• Strona 25: Tabela przedstawia model rodziny w społeczeństwie polskim z lat 2013 i 2020, z różnymi typami podziału pracy zawodowej i domowej. Zadanie 22: Porównaj model systemu politycznego przedstawiony na schemacie z modelem funkcjonującym w Polsce, uwzględniając kwestie ukazane na schemacie oraz polskie rozwiązania prawne. Schemat przedstawia model systemu politycznego RFN, z elementami takimi jak elektorat, legislatura, prezydent, kanclerz i gabinet.
• Strona 27: Strona zawiera miejsce na odpowiedzi do zadania 23. Na dole strony znajduje się tabela do wypełnienia przez egzaminatora z informacjami: numer zadania 23, maksymalna liczba punktów 12, uzyskana liczba punktów.