Matura rozszerzona wiedza o społeczeństwie styczeń 2019 arkusz próbny + PDF

Krótki opis zadań ze stron arkusza, w kolejności stron.

• Strona 2: Zadanie 1: Fragment noty UNHCR o procesie społecznym, pytanie 1.1: Zaznacz nazwę procesu społecznego opisanego w tekście, opcje: A) naturalizacja, B) alienacja, C) integracja, D) separacja. Pytanie 1.2: Podaj pełną polską nazwę organu ONZ, który opracował notę. Zadanie 2: O kulturze czeczeńskiej, podaj nazwę scharakteryzowanego modelu rodziny, uwzględniającą typ władzy.
• Strona 3: Zadanie 3: Na wykresie przedstawiono liczbę uczelni i studentów w województwie mazowieckim w latach 2010/11-2016/17. Ocenianie prawdziwości informacji: 1. Liczba studentów na uczelniach publicznych i niepublicznych wykazywała tendencję malejącą. 2. Zmiana liczby studentów uczelni publicznych była spowodowana likwidacją części szkół. 3. W latach 2012/13 i 2013/14 różnica liczby studentów między uczelniami publicznymi i niepublicznymi była taka sama.
• Strona 4: Zadanie 4: Źródło 1 przedstawia cele zrównoważonego rozwoju wyznaczone przez ONZ, w tym koniec z ubóstwem, zero głodu, dobre zdrowie, jakość edukacji, równość płci, czysta woda, czysta energia, wzrost gospodarczy, innowacyjność, mniej nierówności, zrównoważone miasta, odpowiedzialna konsumpcja, działania klimatyczne, życie pod wodą, życie na lądzie, pokój i partnerstwa. Źródło 2 to plakat kampanii społecznej o marszach po wodę, wskazujący dystans 6 km, który kobiety w Afryce i Azji pokonują pieszo, by zdobyć wodę.
• Strona 5: Zadanie 5: tabela przedstawia wyniki badania opinii społecznej na temat akceptacji stwierdzeń dotyczących podatków w latach 1997-2016. Stwierdzenia: "Osoby dużo zarabiające powinny płacić wyższy procent podatku" oraz "Wszyscy powinni płacić jednakowy procent podatku". Zadanie 5.1: Podaj nazwy rodzajów systemu podatkowego, których dotyczą stwierdzenia w tabeli. Zadanie 5.2: Wyjaśnij, jak zmienił się stosunek ankietowanych do obu systemów podatkowych.
• Strona 6: Zadanie 6: Rysunek satyryczny przedstawia urzędnika z nogą na biurku z napisem "MY URZĄD!". Tabela ocenia jakość obsługi w urzędach: urząd gminy/miasta, ZUS, starostwo powiatowe, urząd skarbowy, ośrodek pomocy społecznej, urząd pracy. Dane procentowe dotyczą kompetencji, rzetelności, formalności, zaangażowania, sugestii prezentów, nieuprzejmości, załatwiania prywatnych spraw.
• Strona 7: Zadanie 6.1: Rozstrzygnij, czy ocena respondentów dotycząca jakości obsługi w urzędach jest odzwierciedlona na rysunku satyrycznym. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do rysunku i danych z tabeli. Zadanie 6.2: Określ, w których urzędach pracownicy byli – w opinii respondentów – najbardziej kompetentni, a równocześnie skłonni do korupcji. Odpowiedz uzasadnij, odwołując się do danych w tabeli.
• Strona 8: Zadanie 7: Przepisy prawne z Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Art. 3: Działalność pożytku publicznego, organizacje pozarządowe, niedziałające w celu osiągnięcia zysku, działalność przez osoby prawne, stowarzyszenia, spółdzielnie socjalne, spółki akcyjne. Art. 20: Organizacja pożytku publicznego. Tekst 2: Przepisy prawne z Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. Art. 19a: Koszty funkcjonowania Straży Pożarnej. Plakat informacyjny: logo organizacji pożytku publicznego, symbol 1%.
• Strona 9: Zadanie 7.1: Rozstrzygnij, czy prawo umożliwia przekazanie Państwowej Straży Pożarnej świadczenia, którego dotyczy plakat. Odpowiedz uzasadnij. Zadanie 7.2: Podaj nazwę podatku, do którego odnosi się plakat. Zadanie 8: Na podstawie tekstów z 1918 i 1919 roku dopisz właściwą nazwę formy legitymizacji władzy zgodnie z teorią Maxa Webera. Tekst 1 dotyczy powrotu Józefa Piłsudskiego do Warszawy, tekst 2 otwarcia Sejmu Ustawodawczego.
• Strona 10: Zadanie 9: O programie wyborczym jednej z zachodnioeuropejskich partii politycznych. Tekst opisuje gwarancje podatkowe, rodzinne i zaopatrzeniowe oferowane przez partię. Polecenie: Uzasadnij, że zamieszczony tekst dotyczy programu partii chadeckiej, odwołując się do dwóch przytoczonych postulatów programowych. Zadanie 10: Fragment Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Tekst omawia prawa człowieka i zasady rządów. Polecenie: Podaj nazwę teorii genezy państwa, do której odwołali się autorzy przedstawionego tekstu.
• Strona 11: Zadanie 11.1: Rozstrzygnij, czy mandat do Parlamentu Europejskiego ma charakter imperatywny. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do zamieszczonych przepisów prawa. Zadanie 11.2: Określ, które spośród zacytowanych przepisów odnoszą się do podanych instytucji prawnych. Podaj numery właściwych artykułów. A. klauzula zaporowa, B. zasada niepołączalności.
• Strona 12: Zadanie 12: (0–3) Przepisy prawne z Ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. dotyczące repatriacji Polaków z terenów byłego ZSRR. Tekst zawiera fragmenty ustawy, w tym Art. 5, który określa warunki uznania osoby za osobę polskiego pochodzenia. Mapa polityczna Europy i Azji z oznaczeniami krajów numerami od 1 do 7.
• Strona 13: Zadanie 12.1: Wskaż trzy państwa z mapy oznaczone numerami 1-7, których obywatele dotyczą podane przepisy. Podaj nazwy i numery państw. Zadanie 12.2: Wyjaśnij działania, które może podjąć osoba, której odmówiono wizy krajowej w celu repatriacji, odnieś się do przepisów prawa. Zadanie 13: Wybierz prawidłowe dokończenie zdania dotyczącego procedury zakończonej przez organy administracji publicznej wobec cudzoziemca; opcje: A) imigracja, B) deportacja, C) repatriacja, D) ekstradycja.
• Strona 14: Zadanie 14: Przepisy z konstytucji jednego ze współczesnych państw europejskich. Artykuł 54: wybór Prezydenta Federalnego przez Zgromadzenie Federalne, kadencja pięcioletnia. Artykuł 58: wymóg kontrasygnaty Kanclerza Federalnego. Artykuł 60: mianowanie i odwoływanie sędziów przez Prezydenta Federalnego. Artykuł 61: możliwość oskarżenia Prezydenta przez Bundestag lub Bundesrat. 14.1: Podaj nazwę państwa. 14.2: Uzasadnij słabszą pozycję ustrojową głowy państwa niż Prezydenta RP, podaj dwa argumenty.
• Strona 15: Zadanie 15: Schemat przedstawia system rządów z elementami: elektora, parlamentu, prezydenta, aparat wykonawczy prezydenta, wybory powszechne, legislatura, egzekutywa. Zadanie 15.1: Oceń prawdziwość informacji o systemie rządów, zaznacz P lub F. Zadanie 15.2: Zaznacz państwo, w którym występuje przedstawiony system rządów: A) Polska, B) Ukraina, C) Francja, D) Stany Zjednoczone Ameryki.
• Strona 16: Zadanie 16: Mapa polityczna współczesnego świata, zaznacz prawidłowe dokończenie zdania dotyczącego zasady organizacji aparatu państwowego wspólnej dla państw wyróżnionych na mapie. Opcje: A) monarchia, B) autorytaryzm, C) jednolitość władzy, D) system prezydencki. Zadanie 17: Przepisy prawne z Konstytucji RP, Art. 88 i 89, dotyczące warunków wejścia w życie ustaw oraz ratyfikacji umów międzynarodowych przez Polskę.
• Strona 18: Zadanie 18: Przyporządkuj akty prawne do organów administracji publicznej w Polsce, podając numery rozporządzeń. Rozporządzenia dotyczą m.in. zdolności do służby wojskowej, profilu zaufanego, organizacji Straży Granicznej, warunków technicznych budynków, Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych, kontroli celno-skarbowej. Zadanie 19: Podaj nazwę organu władzy sądowniczej na podstawie przepisów dotyczących wymiaru sprawiedliwości i protestów wyborczych.
• Strona 19: Zadanie 20: Ocenianie prawdziwości informacji dotyczących urzędowego dokumentu przedstawionego na ilustracji. Polecenie: Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Dokument uprawnia do wyjazdu za granicę do państw Unii Europejskiej. 2. Dokument zawiera numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności. 3. Wniosek o wydanie dokumentu należy złożyć w starostwie powiatowym.
• Strona 20: Zadanie 21: Metryka sprawy sądowej dotycząca odmowy przyjęcia mandatu za złe parkowanie. 21.1: Określ rodzaj czynu zabronionego, uzasadnij odpowiedź. 21.2: Podaj rodzaj sądu powszechnego, w którym toczyło się postępowanie. Zadanie 22: Przepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Polsce. Uzupełnij zdania: wpisz nazwę kodeksu (A), określenie funkcji państwa (B), numer generacji praw człowieka (C).
• Strona 21: Zadanie 23: Opis 1: Podmiot częściowo uznawany na arenie międzynarodowej, utworzony na podstawie porozumienia z Oslo na terytorium Zachodniego Brzegu Jordanu i Strefy Gazy. Opis 2: Podmiot nieuznawany na arenie międzynarodowej, obywatele legitymują się dokumentami ormiańskimi, język urzędowy ormiański. Opis 3: Podmiot częściowo uznawany na arenie międzynarodowej, język urzędowy turecki. Mapa z numerami 1-5. Uzupełnij tabelę, dopisz nazwę podmiotu i numer z mapy.
• Strona 22: Zadanie 24: Podaj pełną polską nazwę scharakteryzowanej organizacji międzynarodowej, opisującej organizację gospodarczą skupiającą 34 państwa, powołaną na mocy Konwencji Paryskiej z 1960 r. Zadanie 25: Zaznacz prawidłowe dokończenie zdania dotyczącego wydarzeń z kalendarium, takich jak rozszerzenie Unii Europejskiej o trzy państwa i powołanie Rzecznika Praw Obywatelskich, z opcjami odpowiedzi: A) 1993, B) 1995, C) 2004, D) 2007.
• Strona 23: Zadanie 26: O operacjach wojskowych Unii Europejskiej. Tekst zawiera fragmenty dotyczące misji UE, współpracy z Europejską Agencją Obrony i Komitetu Wojskowego UE. Zadanie 26.1: Podaj numery trzech zdań, w których są zawarte opinie. Zadanie 26.2: Zaznacz nazwę miejscowości, w której podpisano przywołany w tekście traktat międzynarodowy. Opcje: A) Maastricht, B) Amsterdam, C) Nicea, D) Lizbona. Na dole strony tabela punktacji.
• Strona 24: Zadanie 27: Zaznacz nazwę międzynarodowego organu sądowniczego, o którym mowa w tekście. Opcje: A) Międzynarodowy Trybunał Karny, B) Europejski Trybunał Praw Człowieka, C) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, D) Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości. Zadanie 28: Dopisz daty do wydarzeń na taśmie chronologicznej NATO. Zadanie 29: Opis polskiego projektu gospodarczego dotyczącego korytarza norweskiego i gazu z Norwegii.
• Strona 25: Zadanie 28: wyjaśnij, podając po jednym przykładzie, jakie korzyści i zagrożenia dla Polski wynikają z realizacji przedstawionej inwestycji. Na mapie przedstawiono korytarz norweski, dostawy LNG oraz gazport LNG w Polsce, z zaznaczeniem krajów takich jak Norwegia, Polska, Niemcy i inne. Skala mapy 1:17 000 000.
• Strona 26: Zadanie 30: Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie. Temat 1: Ordynacja większościowa czy proporcjonalna? Przedstaw pozytywne i negatywne aspekty stosowania obu rozwiązań. Odwołaj się do materiałów źródłowych. Materiały źródłowe: Wyniki wyborów parlamentarnych w Polsce w 2015 r. Tabela dla Sejmu: liczba mandatów, zdobyte głosy, procent głosów dla różnych komitetów. Tabela dla Senatu: liczba mandatów dla różnych komitetów.