Co dokładnie sprawdza matura podstawowa
Obecna matura podstawowa (Formuła 2023) w części "Znajomość środków językowych" zawiera między innymi:
- zadanie z uzupełnianiem luk wyrazem z podanej ramki (w odpowiedniej formie gramatycznej),
- zadanie z transformacją zdań — uzupełniasz lukę, wykorzystując podane wielkimi literami słowo kluczowe, zachowując sens zdania wyjściowego.
To właśnie transformacje zdań są tym elementem, w którym z roku na rok wracają te same konstrukcje gramatyczne — i to na nich warto się skupić najbardziej. Dodatkowo solidna znajomość rodzin wyrazów (np. happy → happiness → unhappy → happily) ułatwia rozwiązywanie zadań leksykalnych w całym arkuszu, nie tylko w jednym zadaniu.
Rodziny wyrazów, które warto znać
W ściądze znajdziesz 20 najczęściej przydatnych rodzin wyrazów — czyli np. rzeczownik, czasownik, przymiotnik, jego przeciwieństwo i przysłówek utworzone od tego samego rdzenia (happy, decide, care, possible, successful i inne). Do tego zestawienie najczęstszych przedrostków (un-, in-/im-, dis-) i przyrostków (-tion, -ness, -ful, -less, -able), które pozwalają rozpoznać wzorzec zamiast uczyć się every słówka osobno.
Transformacje zdań — ranking konstrukcji
Po przeanalizowaniu pięciu ostatnich sesji egzaminacyjnych (sierpień 2023, maj i sierpień 2024, maj i sierpień 2025) najczęściej powtarzały się:
- Strona bierna (Passive Voice) — zdecydowanie najczęstszy typ.
- Czasowniki modalne — obowiązek, brak obowiązku, przypuszczenie (must, have to, don't have to, must be).
- Stopniowanie przymiotników — porównania i konstrukcje z "ever" w Present Perfect.
- Konstrukcje czasownikowe — np. "manage to", czasowniki z gerund.
- too / enough.
W dalszej kolejności pojawiają się też mowa zależna, formy grzecznościowe ("Do/Would you mind") oraz Present Perfect z "since/for". Każdą z tych dziewięciu konstrukcji opisałam w ściądze wzorem, krótkim wyjaśnieniem po polsku i dwoma własnymi przykładami zdań.
Pobierz darmową ściągę (PDF, 2 strony)
Ściąga jest gotowa do wydruku — możesz ją wkleić do zeszytu, powiesić nad biurkiem albo przeglądać na telefonie w ostatnim tygodniu przed egzaminem.
Jak najlepiej wykorzystać tę ściągę
Nie chodzi o to, żeby przeczytać ją raz i odłożyć. Najlepiej sprawdza się, gdy:
- zakryjesz prawą kolumnę tabeli słowotwórstwa i spróbujesz uzupełnić ją z pamięci,
- dla każdej z 9 konstrukcji transformacji ułożysz jeszcze jedno własne zdanie,
- wracasz do niej regularnie przez 2–3 tygodnie przed egzaminem, a nie tylko raz, dzień wcześniej.
Pobierz darmową ściągę
ciąga na maturę podstawową (słowotwórstwo + transformacje)
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy na maturze podstawowej jest zadanie typu "przekształć wyraz" (np. HAPPY → UNHAPPY) w luce?
W obecnej Formule 2023 nie ma już klasycznego zadania z pojedynczym przekształceniem wyrazu w tekście — jest za to zadanie z uzupełnianiem luk wyrazem z podanej ramki oraz zadanie z transformacją zdań ze słowem kluczowym. Znajomość rodzin wyrazów wciąż jednak pomaga w obu tych zadaniach oraz w całym arkuszu.
Czy to dotyczy też matury poprawkowej w sierpniu?
Tak — poprawka sierpniowa ma dokładnie taką samą strukturę arkusza jak sesja majowa w danym roku, więc ta sama ściąga sprawdzi się do obu terminów.
Ile czasu przed egzaminem warto zacząć się uczyć z tej ściągi?
Najlepiej systematycznie, 2–3 tygodnie przed egzaminem, wracając do niej kilka razy zamiast uczyć się jej na pamięć w jeden dzień.
Chcesz przygotować się systematycznie?
Jeśli wolisz przejść przez cały materiał na maturę podstawową krok po kroku, z gotowymi zestawami ćwiczeń i tłumaczeniami, zapraszam do kursu na:
Ściąga jest dobrym punktem startowym — kurs pomoże Ci przećwiczyć to wszystko w praktyce.
