Egzamin ósmoklasisty nie musi wyglądać tak samo dla każdego ucznia. Jeśli zdrowie, niepełnosprawność, specyficzne trudności w uczeniu się albo sytuacja życiowa wpływają na sposób pracy podczas egzaminu, można skorzystać z dostosowania warunków lub formy egzaminu. 💚
Najważniejsze: dostosowanie nie jest „ułatwieniem” ani dodatkowym przywilejem. Jego celem jest wyrównanie szans, aby uczeń mógł pokazać swoją wiedzę i umiejętności w warunkach odpowiednich do swoich potrzeb...
Kogo mogą dotyczyć dostosowania? 👩🎓👨🎓
Z dostosowań mogą korzystać m.in. uczniowie:
- z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego,
- z opinią poradni psychologiczno-pedagogicznej dotyczącą dysleksji, dysgrafii, dysortografii lub dyskalkulii,
- chorzy albo czasowo niesprawni,
- z zaburzeniami komunikacji językowej,
- z afazją,
- z niepełnosprawnością ruchową, wzrokową lub słuchową,
- w sytuacji kryzysowej albo traumatycznej,
- z trudnościami adaptacyjnymi po wcześniejszej nauce za granicą,
- cudzoziemcy, którym ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia rozumienie czytanych tekstów.
Podstawą przyznania dostosowania może być m.in. orzeczenie, opinia poradni, zaświadczenie lekarskie albo pozytywna opinia rady pedagogicznej. 📄
Jakie dostosowania są możliwe? ⚙️
Zakres wsparcia dobiera się indywidualnie - rada pedagogiczna uwzględnia dokumentację ucznia oraz to, z jakich sposobów wyrównywania szans korzystał on wcześniej podczas nauki. To znaczy, że samo posiadanie dokumentu nie oznacza automatycznie otrzymania każdej możliwej formy pomocy.
Przykładowe dostosowania to:
- dodatkowy czas na pracę z arkuszem ⏰
- arkusz w dostosowanej formie, np. większą czcionką lub w alfabecie Braille’a 🔎
- zaznaczanie odpowiedzi w zeszycie zadań, bez przenoszenia ich na kartę odpowiedzi ✍️
- pisanie odpowiedzi na komputerze 💻
- dostosowanie miejsca pracy, oświetlenia albo wykorzystanie specjalistycznego sprzętu 🪑
- oddzielna sala egzaminacyjna 🚪
- pomoc nauczyciela wspomagającego w czytaniu i/lub pisaniu 👩🏫
- obecność specjalisty, np. tyflopedagoga, surdopedagoga, psychologa, pedagoga lub logopedy 🤝
- dostosowane nagranie MP3 z wydłużonymi przerwami podczas egzaminu z języka obcego 🎧
- możliwość skorzystania ze słownika dwujęzycznego w określonych sytuacjach 📚
- kalkulator prosty na matematyce dla ucznia z dyskalkulią - jeśli jest to wyraźnie wskazane w opinii i stosowane wcześniej w szkole 🧮
Dodatkowy czas - ile można zyskać? ⏱️
Jeśli uczeń korzysta z arkusza standardowego i ma przyznane przedłużenie czasu, maksymalny dodatkowy czas wynosi:
| Przedmiot | Maksymalne przedłużenie |
|---|---|
| Język polski | do 45 minut |
| Matematyka | do 40 minut |
| Język obcy nowożytny | do 35 minut |
W przypadku arkuszy przygotowanych specjalnie dla określonych grup uczniów wydłużony czas jest już uwzględniony na stronie tytułowej arkusza. Nie trzeba wtedy wnioskować o kolejne wydłużenie.
Ważne dla uczniów z dysleksją 📖
Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się - np. z dysleksją, dysgrafią, dysortografią lub dyskalkulią - mogą otrzymać konkretne dostosowania, ale muszą one być uzasadnione i powiązane z opinią poradni.
Przykładowo:
- uczeń może zaznaczać odpowiedzi w zeszycie zadań zamiast na karcie odpowiedzi,
- czas egzaminu może zostać wydłużony, jeśli taka forma wsparcia była stosowana podczas nauki i jest udokumentowana,
- w zadaniach otwartych mogą zostać zastosowane szczegółowe zasady oceniania,
- przy głębokiej dysleksji nauczyciel może jednorazowo odczytać dłuższe teksty z języka polskiego - pod warunkiem że trudności są opisane w opinii,
- w przypadku dyskalkulii możliwy jest kalkulator prosty na matematyce, jeśli opinia bezpośrednio to wskazuje. 🧮
Terminy, których trzeba pilnować 📅
| Termin | Co się dzieje? |
|---|
| Termin | Co się dzieje? |
|---|---|
| Do 25 września 2026 r. | Szkoła informuje uczniów i rodziców o możliwych dostosowaniach oraz zasadach ich ustalania |
| Do 15 października 2026 r. | Należy przekazać dyrektorowi szkoły opinię poradni lub zaświadczenie lekarskie |
| Do 20 listopada 2026 r. | Szkoła przekazuje rodzicom albo pełnoletniemu uczniowi pisemną informację o wskazanych dostosowaniach |
| Do 25 listopada 2026 r. | Rodzice albo pełnoletni uczeń składają oświadczenie, czy będą korzystać z przyznanych dostosowań |
| Do 10 lutego 2027 r. | Termin złożenia wniosku o przeprowadzenie egzaminu w domu ucznia, jeśli jest to potrzebne |
| Do 30 listopada 2026 r. | Termin wniosku o zwolnienie z egzaminu w określonych przypadkach niepełnosprawności sprzężonych |
Co zrobić krok po kroku? ✅
- Sprawdź dokumenty - upewnij się, czy masz aktualną opinię, orzeczenie lub zaświadczenie lekarskie.
- Porozmawiaj ze szkołą - najlepiej z wychowawcą, pedagogiem, psychologiem szkolnym albo dyrektorem.
- Dostarcz dokumenty w terminie - standardowo do 15 października 2026 r. 📌
- Zapoznaj się z propozycją szkoły - rada pedagogiczna wskazuje konkretne dostosowania dla ucznia.
- Złóż oświadczenie - rodzic lub pełnoletni uczeń potwierdza, czy będzie z nich korzystać, do 25 listopada 2026 r. ✍️
Najważniejsze na koniec 💬
Dostosowanie egzaminu ma pomóc uczniowi pracować w warunkach adekwatnych do jego rzeczywistych potrzeb - nie zmienia celu egzaminu, ale może zmienić sposób jego przeprowadzania. Jeśli masz wątpliwości, nie odkładaj rozmowy ze szkołą na później. Im wcześniej zgłosisz sprawę i dostarczysz dokumenty, tym łatwiej będzie właściwie przygotować egzamin. 💚
