W polskim systemie edukacji zachodzą istotne zmiany mające na celu lepsze dostosowanie wiedzy uczniów do realiów współczesnego rynku pracy. Jedną z najważniejszych innowacji w szkolnictwie ponadpodstawowym jest wprowadzenie nowego przedmiotu - Biznesu i zarządzania (BiZ). Przedmiot ten zastąpił dotychczasowe Podstawy przedsiębiorczości i wkrótce zadebiutuje jako pełnoprawny egzamin maturalny.
Jeśli zastanawiasz się nad wyborem BiZ-u na maturze, planujesz studia ekonomiczne lub po prostu chcesz wiedzieć, jak w praktyce będzie wyglądał ten egzamin - poniżej znajdziesz szczegółowe opracowanie oparte na oficjalnym Informatorze Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE).
🔍Skąd wziął się BiZ i kiedy odbędzie się pierwsza matura?
Przedmiot Biznes i zarządzanie wszedł do planów lekcji od roku szkolnego 2023/2024, wycofując dotychczasowe Podstawy przedsiębiorczości. Głównym założeniem nowej podstawy programowej jest odejście od czysto teoretycznego nauczania ekonomii na rzecz wykształcenia praktycznych umiejętności: analitycznych, finansowych, zarządczych oraz prawnych.
Harmonogram pierwszych matur:
- Maj 2027 r. – pierwszy w historii egzamin maturalny z BiZ dla absolwentów 4-letnich liceów ogólnokształcących.
- Maj 2028 r. – do matury z BiZ dołączą absolwenci 5-letnich techników.
Warto wiedzieć: W pierwotnych koncepcjach resortu edukacji zakładano, że egzamin z BiZ będzie składał się z dwóch części – pisemnego testu indywidualnego oraz oceny zespołowego projektu biznesowego lub społecznego. Z pomysłu oceny pracy grupowej na maturze jednak ostatecznie zrezygnowano ze względu na wyzwania logistyczne oraz trudność w obiektywnej weryfikacji indywidualnego wkładu każdego ucznia. Egzamin przybierze zatem tradycyjną formułę pisemną.
‼️Podstawowe informacje odnośnie egzaminu
CKE zaprojektowała egzamin z Biznesu i zarządzania w taki sposób, aby sprawdzał realne kompetencje menedżerskie. Najważniejsze kwestie organizacyjne prezentują się następująco:
📝Struktura arkusza – jak wyglądają zadania?
Arkusz maturalny z BiZ nie skupia się na znajomości formułek czy definicji z podręcznika na pamięć. Zaprojektowano go z myślą o weryfikacji umiejętności analizy danych, interpretacji przepisów oraz podejmowania decyzji biznesowych.
W arkuszu znajdziesz trzy główne typy zadań:
- Zadania zamknięte:
- Wybór wielokrotny.
- Prawda/Fałsz.
- Zadania na dobieranie w pary lub przyporządkowywanie pojęć.
- Zadania otwarte:
- Zadania z luką.
- Krótkie odpowiedzi oraz obliczenia finansowo-statystyczne.
- Wyjaśnianie i uzasadnianie związków przyczynowo-skutkowych.
- Wiązki zadań (kluczowa część arkusza):
- Są to rozbudowane zestawy od 2 do 4 poleceń skupionych wokół jednego, obszernego materiału źródłowego.
- Materiałem źródłowym może być np. fragment ustawy (np. Kodeksu cywilnego lub Kodeksu pracy), artykuł prasowy, zestawienie finansowe sprawozdania spółki, tabela statystyczna bądź wykres.
- Przykład z informatora CKE: Uczeń analizuje fragment aktu prawnego dotyczący zdolności do czynności prawnych i na podstawie opisanego przypadku musi ocenić ważność zawartej umowy. Sprawdzana jest umiejętność logicznego myślenia oraz stosowania prawa w praktyce.
Zakres tematyczny – co trzeba opanować?
Zakres wymagań do matury z BiZ stawia na wszechstronną wiedzę z zakresu mikro- i makroekonomii, finansów, prawa oraz zarządzania. Do najważniejszych obszarów należą:
- Gospodarka rynkowa i mechanizmy rynkowe: prawo popytu i podaży, wyznaczanie ceny równowagi, struktury rynkowe (monopol, oligopol, konkurencja doskonała).
- Rola państwa w gospodarce i wskaźniki: PKB, cykle koniunkturalne, budżet państwa, polityka pieniężna i fiskalna, inflacja.
- Finanse osobiste i rynek finansowy: ubezpieczenia, oszczędzanie, inwestowanie, instrumenty finansowe (akcje, obligacje, lokaty), system podatkowy.
- Funkcjonowanie przedsiębiorstwa: formy prawne prowadzenia działalności, elementy strategii marketingowych, analiza podstawowych wskaźników finansowych (zysk, przychód, marża, koszty).
- Prawo i rynek pracy: podstawy prawa gospodarczego, prawne formy zatrudnienia, prawa konsumenta.
⚠️Co egzamin sprawdza, a czego NIE sprawdza?
Warto wyraźnie rozgraniczyć maturę z BiZ od innych przedmiotów, takich jak WOS czy historia.
- Egzamin SPRAWDZA: rozumienie procesów gospodarczych, umiejętność czytania wykresów i wyciągania wniosków z danych, znajomość praktycznego prawa i umiejętność precyzyjnego argumentowania decyzji menedżerskich.
- Egzamin NIE SPRAWDZA: pamięciowego odtwarzania definicji, historii myśli ekonomicznej czy zaawansowanej, akademickiej rachunkowości zarządczej.
🤔 Dla kogo wybór BiZ na maturze będzie dobrą decyzją?
Biznes i zarządzanie na poziomie rozszerzonym to idealna opcja dla osób, które wiążą swoją przyszłość z kierunkami takimi jak:
- Zarządzanie i marketing,
- Ekonomia oraz Finanse i Rachunkowość,
- Logistyka i łańcuchy dostaw,
- Prawo gospodarcze i Administracja,
- Analityka gospodarcza i E-commerce.
Na co zwrócić uwagę przed zadeklarowaniem przedmiotu?
- Oferta szkoły: Sprawdź, czy Twoja szkoła realizuje BiZ w wymiarze rozszerzonym na tyle szczegółowo, by zapewnić odpowiednie przygotowanie.
- Kryteria rekrutacji na uczelniach: Upewnij się w uchwałach rekrutacyjnych wybranych szkół wyższych, czy uwzględniają one nowy przedmiot w przelicznikach punktowych.
Z racji tego, że będzie to nowy egzamin, przystąpienie do niego w pierwszych latach może być świetną okazją do wyróżnienia się w procesie rekrutacji na oblegane kierunki.
💪Jak skutecznie przygotować się do matury z BiZ?
Aby uzyskać wysoki wynik z egzaminu, warto zmienić nawyki nauki i odejść od tradycyjnego "zakuwania":
- Pracuj z materiałami źródłowymi: Ucz się szybkiej analizy tabel, wykresów oraz aktów prawnych. Wiązki zadań stanowią trzon egzaminu.
- Bądź na bieżąco z gospodarką: Śledź aktualne wydarzenia ekonomiczne w Polsce i na świecie. Czytaj serwisy informacyjne i analizuj, jak zmiany stóp procentowych czy podatków wpływają na przedsiębiorstwa i konsumentów.
- Szlifuj argumentację: W zadaniach otwartych kluczowe jest nie tylko podanie prawidłowej odpowiedzi, ale podanie logicznego uzasadnienia opartego na faktach lub danych z tekstu.
- Rozwiązuj przykłady z Informatora CKE: Oficjalny informator dostarcza wzorcowych zadań i kluczy odpowiedzi. Przeanalizuj je dokładnie, aby poznać schemat oceniania.
- Wykorzystuj kalkulator w praktyce: Podczas nauki rozwiązuj zadania rachunkowe (marże, stopy zwrotu, podatki) z użyciem kalkulatora prostego, aby wypracować sprawność i uniknąć błędu w czasie stresu egzaminacyjnego.
📊 Zbuduj swoją bezpieczną bazę punktową! Ponieważ tabele przeliczników dla Biznesu i Zarządzania są jeszcze wdrażane przez uczelnie, kluczem do sukcesu jest maksymalny wynik z podstaw i innych rozszerzeń. Przeczytaj nasz artykuł 👉Jak obliczyć punkty na studia?👈 i przelicz swoje szanse na podstawie pozostałych przedmiotów!
🧠 Wiesz, że będziesz się stresować przed samym egzaminem? Opór przed nieznanym formatem zadań jest naturalny, ale opanowanie nerwów to połowa sukcesu na maturze. Przeczytaj nasz artykuł 👉Jak wejść na salę egzaminacyjną z głową do góry?👈 i poznaj sprawdzone metody na opanowanie stresu, pewność siebie i chłodną głowę w kluczowym momencie!
