Nicienie to zwierzęta tkankowe (trójwarstwowe) o symetrii dwubocznej, które zasiedlają niemal każde środowisko na Ziemi – od gleby i wody po gorące źródła. Cechują się obłym, wydłużonym ciałem bez członowania i odnóży. Większość z nich to formy pasożytnicze, choć spotyka się również gatunki wolno żyjące.
Nicienie – Charakterystyka, budowa i pasożytnictwo
Wpis swój e-mail i pobierz darmowe notatki 🤩
1. Budowa ciała i wór powłokowo-mięśniowy
Ścianę ciała nicieni stanowi wór powłokowo-mięśniowy, w skład którego wchodzą:
- Oskórek: Gruby u pasożytów, chroni przed enzymami trawiennymi gospodarza. Jego okresowe zrzucanie (linienie) umożliwia wzrost organizmu.
- Nabłonek (hipoderma): Jednowarstwowy, tworzący charakterystyczne wałki hipodermalne.
- Mięśnie podłużne: Umożliwiają charakterystyczne wygięcia ciała.
Wewnątrz znajduje się pseudoceloma – pierwotna jama ciała wypełniona płynem pod ciśnieniem, który pełni funkcję szkieletu hydraulicznego.
2. Funkcjonowanie układów wewnętrznych
Układ pokarmowy i wydalniczy
Nicienie posiadają drożny układ pokarmowy, rozpoczynający się otworem gębowym z wargami, a kończący otworem odbytowym.
- Gardziel: Silnie umięśniona, działa jak pompa ssąca.
- Jelito środkowe: Miejsce wchłaniania pokarmu; brak w nim oskórka, a mikrokosmki zwiększają powierzchnię absorpcji.
Układ wydalniczy typu protonefrydialnego (w kształcie litery H) odpowiada głównie za osmoregulację. Produkty przemiany materii gromadzone są również w specjalnych komórkach fagocytarnych.
Układ nerwowy i brak układu krążenia
Układ nerwowy składa się z pierścienia okołogardzielowego i pni nerwowych połączonych spoidłami. Nicienie nie posiadają układu krwionośnego ani oddechowego; wymiana gazowa zachodzi całą powierzchnią ciała.
3. Rozmnażanie i cykle życiowe
Są to zwierzęta rozdzielnopłciowe z wyraźnym dymorfizmem płciowym. Rozmnażają się wyłącznie płciowo poprzez zapłodnienie wewnętrzne.
Glista ludzka (Ascaris lumbricoides)
Człowiek zaraża się poprzez spożycie jaj inwazyjnych z zanieczyszczoną wodą lub pokarmem. Larwy wylęgają się w jelicie cienkim, skąd przez krew wędrują do wątroby, serca i płuc. Po przejściu do pęcherzyków płucnych (środowisko bogate w tlen) rosną, a następnie są odkasływane i ponownie połykane do jelita, gdzie osiągają dojrzałość.
Włosień kręty (Trichinella spiralis)
Do zarażenia dochodzi po zjedzeniu surowego mięsa z cystami larw. Dorosłe osobniki rozmnażają się w jelicie, a ich potomstwo migruje przez krew do mięśni poprzecznie prążkowanych, gdzie tworzą cysty.
