Pan Tadeusz” - KSIĘGA 1 - GOSPODARSTWO
1. Miejsce akcji – dwór w Soplicowie
Położony jest w gaju brzozowym na pagórku, nad wodą. Jest drewniany, podmurowany, ma pobielane ściany. Nie jest duży, ale czysty i wszystko wokół jest uporządkowane. Ma dużą stodołę. Wokół rozciągają się pola z dobrą ziemią uprawną. Widać, że mieszkańcom dworu żyje się dostatnio.
2. Patriotyzm – ważną wartością w życiu Sędziego
Na ścianie wiszą obrazy: Kościuszki w czamarce krakowskiej, Rejtana, Jasińskiego, Korsaka – polskich patriotów. Stoi tam też zegar kurantowy, który wygrywa melodię „Mazurka Dąbrowskiego”.
3. Tadeusz Soplica
Przybył do Soplicowa po 10 latach nauki w Wilnie. Zauważył swój dawny pokój. Był w nim fortepian i porozrzucane rzeczy – nuty, książki, sukienka, na oknach donice z ziołami. Po chwili wbiegła młoda dziewczyna w bieliźnie. Smukła o łabędziej szyi. Jasne włosy uczesane w węzełki. Na widok Tadeusza zawstydziła się i uciekła.
4. Wojski, jako pierwszy wita Tadeusza
Jest to przyjaciel domu i daleki krewny Sędziego.
Co się dzieje w Soplicowie?
Ma się odbyć sąd graniczny dotyczący posiadłości (prowadzony przez Podkomorzego).
5. Sędzia
Jest dobrym gospodarzem, który planuje dzień roboczy zgodnie z rytmem przyrody.
6. Zasady w Soplicowie
Wszystko odbywało się zgodnie z tradycją, obyczajem, w tym poruszanie się gości zgodnie z wiekiem i pełnioną funkcją.
7. Spór o zamek - zarys wątku
Jest to dziedzictwo rodziny Horeszków, ale jego właściciel zginął podczas ataku. Część dóbr rozdzielono pomiędzy wierzycieli. Nikt nie chciał zamku, bo jego utrzymanie było zbyt drogie. Teraz Hrabia, krewny Horeszków, za namową Gerwazego chce, by zamek trafił do niego. Tego samego pragnie Sędzia.
8. Pomysł Wojskiego
Woźny chciał zorganizować ucztę w zamku i w ten sposób podkreślić, że Sędzia stanie się jego właścicielem. Wojskiemu się to nie podobało, ponieważ Sędzia „gospodarz” się na to nie zgodził.
9. Uczta i niefortunne zachowanie Tadeusza
Sędzia zauważył, że Tadeusz nie usługuje swojej sąsiadce. Podkomorzy skomentował to na głos, co zawstydziło Sędziego, gdyż opiekował się Tadeuszem.
Nagle na uczcie pojawiła się kobieta, którą znali wszyscy oprócz Tadeusza. Była to Telimena. Miała różową jedwabną suknię z koronkowym kołnierzykiem. Trzymała wachlarz, który służył jej do zabawy. Włosy pozawijane, upięte różowymi wstążkami i ozdobione brylantem. Była ubrana w sposób wykwintny, jak żadna inna kobieta ze wsi.
Na jej widok Tadeusz zarumienił się. Był przekonany, że Telimena jest kobietą, którą rano zobaczył w bieliźnie w swoim dawnym pokoju.
Telimena i Tadeusz są sobą żywo zainteresowani. Kobieta zaczęła rozmawiać z nim po francusku, pytała o jego naukę, książki, mówiła o malarstwie, sztuce. Tadeusz bał się, że się przy niej skompromituje. Telimena to zauważyła i zaczęła żartować z Tadeuszem.
10. Ważna nauka o grzeczności
Sędzia zdaje sobie sprawę z tego, że dzisiejsza młodzież uczy się więcej z książek, ale nie też, że z książek nie nauczy się kultury. Uważa, że grzeczność jest trudną umiejętnością, która jest niezwykle ważna w kontakcie z ludźmi.
11. Spór Rejenta z Asesorem
Rejent i Asesor kłócą się o to, czyj chart myśliwski jest lepszym psem – Kudy Rejenta czy Sokół Asesora. W rozmowę został wciągnięty Tadeusz, który dowiedział się przy okazji, że Telimena jest jego ciotką.
12. Wydarzenia historyczne
Kampania Napoleona, która (na co mieli nadzieję Polacy) miała się skończyć przegraną Rosji i utworzeniem państwa polskiego na nowo.
13. Kim jest kwestarz siedzący za stołem?
Członek zakonu żebrzącego, osoba kwestująca, czyli zbierająca datki pieniężne lub w naturze na cele publiczne lub charytatywne.
- Korzystając z tego, że bywa w świecie, może przemycać ważne informacje polityczne.
- Kwestarzem był Ksiądz Robak.
- Wygląd bernardyna:
- Nad prawym uchem miał szeroką bliznę, w brodzie ślad od postrzału lub lancy.
- Miał postawę żołnierza, wzrok groźny, ruchy typowe dla wojskowych.
- Jego przeszłość nie jest znana.
14. Kto jeszcze pojawia się w Księdze I?
Kapitan Rykow
- Rosyjski kapitan, którego oddział stacjonuje blisko Soplicowa.
- Mówi po polsku i lubi Polaków. Gdy trzeba walczyć, to walczy, bo tak wygląda wojna.
