KSIĘGA III – UMIZGI
1. Hrabia – czy nadal zafascynowany jest Zosią
- Hrabia pragnie znów zobaczyć Zosię i ma nadzieję, że spotka ją w ogrodzie.
- Mówi do niej językiem poetyckim, pełnym metafor, wyszukanego słownictwa. Traktuje ją jak bóstwo, boginkę, zjawisko.
- Natomiast Zosia była zawstydzona. Poprosiła Hrabiego, by zagonił jej ptactwo, bo uciekło. Mówi w prosty sposób, nie docenia jego kwiecistej mowy.
- Hrabia jest wzburzony tą prośbą. Przecież arystokrata nie będzie pilnować kur!
Wniosek: Hrabia to romantyk, który w brutalny sposób zostaje sprowadzony na ziemię. Jest zawiedziony Zosią, ma żal do siebie, że się pomylił.
2. Wyjątkowe miejsce Telimeny, czyli „ŚWIĄTYNIA DUMANIA”
Jest to spokojne miejsce w lesie, z którego wypływa strumyczek. Ocienione i ciche.
- Sędzia i Telimena
Są ze sobą zaprzyjaźnieni, nazywa ją siostrą przez sympatię do niej.
Przekazuje jej informację, że ojciec Tadeusza postanowił, że Tadeusz powinien ożenić się z Zosią. Informację przekazał mu ksiądz Robak.
Jest wystraszona (to ona chce Tadeusza), złości się. Mówi, że to ona podejmie decyzję w sprawie Zosi. W końcu prosi o ofiarowanie Tadeuszowi czasu.
- 3. Hrabia i Telimena
Hrabia pokazuje kobiecie szkic, który ją przedstawia i stąd rozmowa schodzi na sztukę. Z zachwytem o włoskich pejzażach.
- Tadeusz – miłość do Litwy
Początkowo się nudzi, nie bawią go takie tematy rozmowy. W końcu złości się i przekonuje do piękna litewskiego lasu, litewskich widoków. Mówi o tym z pasją i zaangażowaniem.
4. Grzybobranie – kolejna tradycja
Grzyby:
- SUROWADKI srebrzyste, żółte i czerwone, NIBY czapeczki różnym winem napełnione;
- KOŹLAK JAK przewrócone kubka dno wypukłe;
- LEJKI JAKO szampańskie kieliszki wysmukłe;
- BIELAKI krągłe, białe, szerokie i płaskie JAKBY mlekiem nalane filiżanki saskie;
- PURCHAWKA JAK pieprzniczka
Porządek grzybobrania:
- Szli w porządku, zgodnie ze swoim wiekiem i pozycją społeczną – starsi i dostojniejsi zajmowali należne im miejsca.
- Przodem szły osoby starsze i dostojniejsze, którym pierwszeństwo przysługiwało ze względu na wiek i układ.
- Za nimi szły kobiety i dzieci, zgodnie z przyjętym porządkiem towarzyskim.
- Mężczyźni założyli płócienne opończe, które narzucili na kontusze. Na głowach mieli słomiane kapelusze. Młodzież również się przebrała, z wyjątkiem Telimeny i kilku osób ubierających się po francusku.
- Opończe były białe lub jasne, dlatego uczestnicy z daleka przypominali „czyśćcowe dusze”, czyli duchy.
5. Telimena + Hrabia + Tadeusz
- Hrabia dostał niezapominajkę, Tadeusz kluczyk i liścik przekazane w tajemnicy.
- Hrabia przypiął kwiatek do ubrania. Tadeusz ucałował rękę Telimeny, jest bardzo zaciekawiony podarunkiem.
6. Koniec księgi III
Do dworu przychodzi wiadomość, że niedźwiedź opuścił swój matecznik. Będzie polowanie!
7. Porównania w księdze III
- „jesienna pełźnie jak żółw”
- „leniwca, niemrawa wielce”
- „grzyb, jak chmura z gradem, jak balon”
- „przelatują jak tabun rumaków po stepie”
Funkcja porównań:
- silnie oddziałują na wyobraźnię
- budują konkretne obrazy
- uplastyczniają opis
