Śródbłonek to wyspecjalizowany rodzaj tkanki nabłonkowej, który odgrywa fundamentalną rolę w funkcjonowaniu układu krwionośnego i limfatycznego. Choć morfologicznie przypomina nabłonki, jego pochodzenie i funkcje są wyjątkowe.
Śródbłonek: Kluczowa tkanka układu naczyniowego - notatki PDF
Wpisz swój e-mail i pobierz notatki! 🤩
Czym jest śródbłonek?
Śródbłonek wyścieła wnętrze naczyń krwionośnych, limfatycznych oraz jamy serca. Co ważne dla maturzystów – wywodzi się on z mezodermy, a nie z listków zarodkowych typowych dla większości pozostałych nabłonków.
Budowa śródbłonka:
- Składa się z jednej warstwy cienkich, płaskich komórek.
- Komórki posiadają centralnie położone jądro.
- Całość spoczywa na błonie podstawnej, która oddziela go od tkanki łącznej i zapewnia niezbędne wsparcie strukturalne.
Główne funkcje śródbłonka
Śródbłonek to nie tylko "wyściółka", ale aktywna metabolicznie bariera, która:
- Kontroluje przepływ substancji: Reguluje wymianę płynów i komórek między krwią a tkankami otaczającymi naczynie.
- Umożliwia wymianę gazową: Pozwala na sprawny transport tlenu, dwutlenku węgla, składników odżywczych oraz metabolitów.
- Reguluje ciśnienie krwi: Wydziela substancje czynne, które powodują rozszerzanie lub zwężanie naczyń krwionośnych.
- Wspiera układ odpornościowy: Ułatwia przechodzenie leukocytów (białych krwinek) do miejsc, w których toczy się stan zapalny.
- Reguluje krzepnięcie: Bierze udział w procesach powstrzymujących krwawienie oraz zapobiega powstawaniu niepożądanych zakrzepów.
- Uczestniczy w angiogenezie: Bierze udział w tworzeniu nowych naczyń krwionośnych, co jest kluczowe np. podczas gojenia ran.
- Filtracja w nerkach: W naczyniach nerkowych odpowiada za proces filtracji osocza do nefronu.
Śródbłonek w budowie naczyń
Na schemacie budowy tętnicy śródbłonek stanowi najbardziej wewnętrzną warstwę, stykającą się bezpośrednio z płynącą krwią. Tuż za nim znajdują się warstwy mięśni gładkich, które reagują na sygnały wysyłane przez komórki śródbłonka.
