„Boli mi głowa” to jedno z pierwszych zdań, które jesienią poprawiam na lekcjach. Poprawnie mówimy boli mnie głowa, bo po boli używamy biernika. Zaraz za nim pojawia się drugi błąd: boli jej brzuch zamiast boli ją brzuch. Opowiem, skąd biorą się te pomyłki i jak je wyćwiczyć.
Sezon chorobowy to sprawdzian z biernika
Jesienią prawie każdy z moich uczniów idzie do lekarza, do apteki albo pisze do pracy, że jest chory. W takiej rozmowie zaimki w bierniku pojawiają się co chwilę: boli mnie gardło, lekarz mnie zbadał, dziecko mnie zaraziło, mdli ją od rana.
Lekarz zrozumie boli mi. Ale gdy jesteś chory i zestresowany, każda niepewność przeszkadza. Chcesz mówić o objawach, a nie zastanawiać się nad formą zaimka.
Dlaczego te zaimki tak się mylą
Moi uczniowie znają regułę. Potrafią ją powtórzyć, a w rozmowie i tak mówią boli mi. Zdarza się to także osobom, które mówią po polsku już swobodnie. Widzę trzy powody.
- Inne języki podpowiadają celownik. Po ukraińsku mówi się мені болить, czyli dosłownie „mi boli”. Uczeń przenosi tę konstrukcję do polskiego.
- Polski też ma mi, tylko w innych zdaniach. Jest mi zimno, podoba mi się, pomagam jej. Te zdania są poprawne i słychać je codziennie, więc boli mi brzmi podobnie.
- Formę jej słyszysz częściej niż ją. Jej mama, jej telefon, nie ma jej w domu. W pośpiechu wygrywa forma, którą znasz lepiej.
Co trzeba zapamiętać
Tak samo jest po czasownikach, które mówią, co ktoś albo coś robi z chorym: lekarz mnie zbadał, grypa ją dopadła, kolega mnie zaraził. Pełną tabelę z formami długimi, krótkimi i formami po przyimku znajdziesz w karcie ćwiczeń.
Dlaczego sama reguła nie wystarczy
U lekarza nie masz czasu, żeby przypominać sobie tabelę. Forma musi przyjść sama, tak jak dzień dobry. Do tego potrzeba wielu powtórzeń tej samej konstrukcji.
Dlatego na lekcjach robię ćwiczenia drylowe. Zdanie zostaje takie samo, zmienia się tylko osoba: boli mnie głowa, boli cię głowa, boli go głowa, boli ją głowa. Po kilkunastu takich zdaniach wielu uczniów przestaje się zastanawiać. Wtedy przychodzi pewność, a z nią swoboda w rozmowie.
Karta ćwiczeń: przypominajka i 50 zdań
Przygotowałam kartę ćwiczeń do pobrania. Na pierwszej stronie jest przypominajka z tabelą zaimków i regułą, kiedy użyć formy długiej, krótkiej, a kiedy formy po przyimku. Dalej czeka 50 zdań z tematu „zdrowie i choroby” w 6 grupach czasowników, od boli do uspokaja. Na końcu jest klucz odpowiedzi z krótkim wyjaśnieniem przy każdym zdaniu.
Moja rada: rób jedną grupę dziennie i czytaj gotowe zdania na głos. Po kilku dniach wróć do karty i zrób ją jeszcze raz.
Zaimki osobowe w bierniku. Karta ćwiczeń z kluczem odpowiedzi
Przypominajka z regułą, 50 zdań z tematu „zdrowie i choroby” i klucz odpowiedzi. Podaj adres e-mail, a wyślę Ci plik PDF.
Jak dalej ćwiczyć zaimki w bierniku
Zaimki w bierniku przećwiczysz w moim Kursie polskiego dla obcokrajowców w aplikacji Nauka Gryzie. Każdy temat ma lekcje wideo i interaktywne zadania.
Kurs przygotowałam, korzystając z wiedzy ze studiów magisterskich oraz z praktyki nauczania i egzaminowania na państwowych egzaminach certyfikatowych.
