Zdania złożone podrzędnie – rodzaje, pytania i przykłady

Zdanie złożone podrzędnie składa się z 2 zdań, z których jedno zależy od drugiego. Zdanie nadrzędne jest główne, a zdanie podrzędne odpowiada na pytanie, które zadajesz od nadrzędnego. Po tym pytaniu rozpoznajesz rodzaj zdania podrzędnego: Wiem (co?), że jutro jest sprawdzian to zdanie dopełnieniowe.

Czym jest zdanie złożone podrzędnie

Zdanie złożone ma co najmniej 2 orzeczenia. W zdaniu złożonym współrzędnie oba zdania są równorzędne: Padał deszcz, więc zostaliśmy w domu. W zdaniu złożonym podrzędnie jedno zdanie uzupełnia drugie, tak jak część zdania uzupełnia wyraz: Zostaliśmy w domu, bo padał deszcz (dlaczego zostaliśmy?).

Zdania podrzędne zaczynają się zwykle od:

• spójników: że, żeby, aby, bo, ponieważ, gdy, kiedy, jeśli, jeżeli, choć, chociaż,
• zaimków: kto, co, który, jaki, czyj, gdzie, dokąd, skąd, jak.

Rodzaje zdań podrzędnych i pytania

Przy podmiotowym i orzecznikowym pomaga to, że w zdaniu nadrzędnym brakuje wtedy podmiotu albo orzecznika. W zdaniu Kto pyta, nie błądzi nie wiadomo, kto nie błądzi, dopóki nie przeczytasz zdania podrzędnego.

Powtórka: dopełnienie, okolicznik i przydawka

Zdania okolicznikowe: czasu, miejsca, przyczyny, celu i inne

Okolicznikowych jest najwięcej, a w zadaniach trzeba zwykle podać dokładną nazwę, na przykład „okolicznikowe przyczyny”, a nie samo „okolicznikowe”.

Jak narysować wykres zdania złożonego podrzędnie

Weźmy zdanie: Zostaliśmy w domu, bo padał deszcz.

1. Znajdź orzeczenia. Tu są 2: zostaliśmy i padał. Ile orzeczeń, tyle zdań składowych.
2. Podziel zdanie. 1: Zostaliśmy w domu, 2: bo padał deszcz. Zaznacz spójnik bo.
3. Ustal zdanie nadrzędne. To zdanie, które ma sens samo, bez drugiego: Zostaliśmy w domu.
4. Zadaj pytanie od nadrzędnego do podrzędnego. Zostaliśmy w domu (dlaczego?), bo padał deszcz. Pytanie „dlaczego?” oznacza zdanie okolicznikowe przyczyny.
5. Narysuj wykres. Zdanie nadrzędne zapisz wyżej, podrzędne niżej. Połącz je linią i dopisz przy niej pytanie.

Kolejność zdań w wykresie nie zależy od kolejności w tekście. W zdaniu Jeśli będzie padać, zostaniemy w domu nadrzędne stoi na końcu, ale w wykresie i tak jest u góry.

Przecinek w zdaniu złożonym podrzędnie

• Przecinek oddziela zdanie podrzędne od nadrzędnego: Wiem, że masz rację.
• Zdanie podrzędne wtrącone w środek nadrzędnego oddzielasz przecinkami z obu stron: Książka, którą mi poleciłaś, jest świetna.
• Przy połączeniach mimo że, chyba że, zwłaszcza że przecinek stawiasz przed całością: Poszliśmy na spacer, mimo że padało.

Takie zadanie na egzaminie ósmoklasisty

Zadania ze składni mogą wymagać, żebyś:

• nazwał rodzaj zdania złożonego, na przykład „złożone podrzędnie okolicznikowo celu”,
• dopasował wykres do zdania albo uzupełnił wykres,
• przekształcił zdanie złożone w pojedyncze albo odwrotnie, bez zmiany sensu.

Przykład: przekształć zdanie Gdy wróciłam do domu, zadzwoniłam do babci w zdanie pojedyncze. Odpowiedź: Po powrocie do domu zadzwoniłam do babci. Zdanie podrzędne czasu zamienia się w okolicznik czasu.

Jak dalej przygotować się do egzaminu z polskiego

Składnia to jedna z rzeczy, które trzeba umieć na egzaminie ósmoklasisty. Ania, nauczycielka polskiego, na bezpłatnym szkoleniu pokazuje, gdzie uczniowie najczęściej tracą punkty i w jakiej kolejności uczyć się do maja.

Zapisz się na bezpłatne szkolenie