Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Akademia Pana Kleksa: motywy literackie

Motywy

Szkoła
Akademia jest szkołą marzeń: nie ma tabliczki mnożenia ani gramatyki, są kleksografia, przędzenie liter i leczenie sprzętów. Uczniowie mieszkają w szkole, sami sprzątają i dbają o porządek, a gotuje pan Kleks. (Strona PDF 26; Strona PDF 27; Strona PDF 33)
Nauczyciel i autorytet
Pan Kleks nie wpada w gniew, rozumie myśli uczniów i nagradza ich piegami. Uczy przez przygodę i zabawę, a na pożegnanie mówi Adasiowi, że jest miłym i dzielnym chłopcem. (Strona PDF 18; Strona PDF 7; Strona PDF 89)
Wyobraźnia i fantastyka
Świat realny łączy się z baśniowym: oko leci na księżyc, chłopiec unosi się w powietrzu, lalka ożywa. Narrator przyjmuje te cuda jako codzienność szkoły. (Strona PDF 21; Strona PDF 24; Strona PDF 71)
Bajka i jej koniec
Furtki prowadzą do sąsiednich bajek, a pan Kleks mówi, że bajka o jego Akademii dobiega końca. Zakończenie pokazuje, że cała historia była opowieścią spisaną przez autora. (Strona PDF 4; Strona PDF 82; Strona PDF 90)
Walka dobra ze złem
Dobrą stroną są pan Kleks i uczniowie, złą Filip i jego lalka. Zło niszczy Akademię, ale nie odbiera chłopcom wspomnień ani przyjaźni. (Strona PDF 55; Strona PDF 85; Strona PDF 86)
Przyjaźń
Adaś zaprzyjaźnia się z Mateuszem i zbiera dla niego guziki; uczniowie razem przeżywają przygody i bronią się przed Alojzym. (Strona PDF 8; Strona PDF 17; Strona PDF 73)
Przemiana
Mateusz opowiada o przemianie księcia w szpaka, a w zakończeniu ujawnia, że tę historię zmyślił. Pan Kleks okazuje się guzikiem z czapki bogdychanów, a Akademia zamienia się w klatkę i pokój z biblioteką. (Strona PDF 16; Strona PDF 89; Strona PDF 88)
Człowiek i maszyna
Alojzy wygląda jak chłopiec, ale działa jak nakręcany mechanizm. Pan Kleks mówi, że winny jest mechanizm, nie lalka: maszyna nie ma uczuć ani sumienia. (Strona PDF 69; Strona PDF 70; Strona PDF 74)
Zazdrość i zemsta
Filip chciał, by Akademia służyła jego lalce. Gdy plan się nie udaje, grozi panu Kleksowi i odbiera światło świec na choince. (Strona PDF 55; Strona PDF 86)

Konteksty

Jan Brzechwa
Jan Brzechwa (1898–1966), właściwie Jan Lesman, był adwokatem i znawcą prawa autorskiego oraz poetą dla dzieci. Pseudonim podsunął mu kuzyn, poeta Bolesław Leśmian.
Pierwsze wydanie
Powieść powstawała w czasie wojny, a ukazała się w 1946 roku w Warszawie z ilustracjami Jana Marcina Szancera.
Cykl o panu Kleksie
Brzechwa napisał dwie kolejne części: „Podróże pana Kleksa” (1961) i „Tryumf pana Kleksa” (1965).
Ekranizacje
Film „Akademia pana Kleksa” z 1983 roku wyreżyserował Krzysztof Gradowski, muzykę napisał Andrzej Korzyński, a pana Kleksa zagrał Piotr Fronczewski. Nową ekranizację z panem Kleksem granym przez Tomasza Kota nakręcił Maciej Kawulski; premiera była na początku 2024 roku.
Baśnie Andersena
Bajka o dziewczynce z zapałkami, do której Adaś idzie po zapałki, to baśń Hansa Christiana Andersena z 1845 roku. W powieści Andersen sam pojawia się jako postać.
Nawiązania w psim raju
Nazwy w psim raju nawiązują do książek o zwierzętach: plac Doktora Dolittle do lekarza mówiącego językiem zwierząt z książek Hugh Loftinga, a ulica Białego Kła do powieści Jacka Londona o psie, który jest w trzech czwartych wilkiem.
Kaczka Dziwaczka
Wśród bajek za furtkami jest bajka o Kaczce Dziwaczce. „Kaczka dziwaczka” to wiersz samego Brzechwy z 1939 roku, więc autor umieszcza w powieści własny utwór.