Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Chłopcy z Placu Broni: motywy literackie

Motywy

Mała ojczyzna
Plac jest dla chłopców czymś więcej niż miejscem zabawy. Bronią go jak ojczyzny, a Nemeczek w gorączce mówi, że Plac to ich kraj. Po śmierci przyjaciela Boka opuszcza Plac tak, jak opuszcza się ojczyznę. (Strona PDF 22; Strona PDF 148; Strona PDF 159)
Wierność i lojalność
Nemeczek, choć najsłabszy i lekceważony, pozostaje wierny grupie nawet wtedy, gdy koledzy niesłusznie nazywają go zdrajcą. Odmawia przejścia do czerwonych koszul, choć grozi mu kąpiel w stawie. (Strona PDF 67; Strona PDF 77; Strona PDF 97)
Zdrada i przemiana
Gereb z zazdrości o przywództwo przechodzi do wroga i przekupuje Jano. Później żałuje, przyznaje się do winy w liście i w bitwie naprawia krzywdę. (Strona PDF 45; Strona PDF 65; Strona PDF 103; Strona PDF 131)
Honor
Obie strony walczą według zasad. Boka nie pozwala zabrać broni wroga, Feri Acz odrzuca przekupstwo i każe oddać honory Nemeczkowi. Po bitwie Boka szanuje pokonanego przeciwnika. (Strona PDF 40; Strona PDF 73; Strona PDF 78; Strona PDF 131)
Przywództwo
Boka zostaje przewodniczącym nie przez siłę, ale przez rozsądek i spokój. Planuje bitwę, zna słabe strony wroga i bierze odpowiedzialność za kolegów. (Strona PDF 29; Strona PDF 86; Strona PDF 118)
Przyjaźń
Przyjaźń Boki i Nemeczka jest cicha, ale głęboka. Boka czuwa przy chorym przyjacielu, a po jego śmierci płacze w samotności. (Strona PDF 134; Strona PDF 151; Strona PDF 154)
Dzieciństwo i dorastanie
Zabawa w wojsko jest dla chłopców poważna jak prawdziwa wojna. Na końcu Boka po raz pierwszy rozumie, czym jest życie, i w ten sposób kończy się jego dzieciństwo. (Strona PDF 30; Strona PDF 155; Strona PDF 159)
Śmierć
Śmierć Nemeczka przerywa radość ze zwycięstwa. Przychodzi w chwili, gdy koledzy niosą mu przeprosiny, i pokazuje, że los nie liczy się z marzeniami dzieci. (Strona PDF 141; Strona PDF 153; Strona PDF 154)
Świat dorosłych
Dorośli nie rozumieją sprawy chłopców. Pan Czetneki myśli o ubraniu, gdy chłopiec umiera, a Plac znika, bo ktoś postanowił zbudować na nim kamienicę. (Strona PDF 149; Strona PDF 158; Strona PDF 159)

Konteksty

Ferenc Molnár
Ferenc Molnár urodził się w 1878 roku w Budapeszcie, a zmarł w 1952 roku w Nowym Jorku. Był węgierskim pisarzem, dramaturgiem i dziennikarzem. W 1940 roku zamieszkał w Stanach Zjednoczonych. (Wikipedia: „Ferenc Molnár”)
Pierwsze wydanie powieści
Powieść ukazywała się od 1906 roku w odcinkach w węgierskim piśmie „Tanulók Lapja”, a w 1907 roku wyszła jako książka pod tytułem „A Pál utcai fiúk”, czyli „Chłopcy z ulicy Pawła”. (Wikipedia: „Chłopcy z Placu Broni”; przedmowa tłumacza w lekturze)
Polskie przekłady
Pierwszy polski przekład Janiny Mortkowiczowej ukazał się w 1913 roku. To ona nadała powieści tytuł „Chłopcy z Placu Broni”. Tadeusz Olszański przełożył powieść na nowo z węgierskiego, bo stary przekład miał opuszczenia i przeinaczenia. Zostawił jednak znany tytuł. (przedmowa tłumacza w lekturze; Wikipedia: „Chłopcy z Placu Broni”)
Wiosna Ludów na Węgrzech
Czerwono-zielone barwy chłopców nawiązują do kolorów wojsk Ludwika Kossutha z czasów Wiosny Ludów w latach 1848–1849. Czerwone koszule naśladują żołnierzy Garibaldiego, którzy walczyli o zjednoczenie Włoch. (przypisy tłumacza w lekturze)
Bohaterowie węgierskiej historii
W protokole Związku Kitowców chłopcy dopisują Janosza Bokę obok Janosza Hunyadiego, wielkiego węgierskiego wodza z XV wieku. Ferenca Acza dopisują obok przegranej pod Mohaczem w 1526 roku. Pokazuje to, jak poważnie chłopcy traktują swoją wojnę. (przypisy tłumacza w lekturze)
Budapeszt pod koniec XIX wieku
Akcja dzieje się w Budapeszcie, w dzielnicy Józsefváros. Węgry były wtedy częścią Austro-Węgier, a w obiegu były forinty, korony i grajcary. Na skrzyżowaniu ulic Pál i Mária dziś stoi dom w miejscu powieściowego Placu. (przypisy tłumacza w lekturze; Wikipedia: „Chłopcy z Placu Broni”)
Ekranizacje
Najbardziej znany film według powieści to węgiersko-amerykańska koprodukcja z 1969 roku w reżyserii Zoltána Fábriego. W 2003 roku powstał też luźno oparty na książce film włoski w reżyserii Maurizia Zaccara. (Wikipedia: „Chłopcy z Placu Broni”)