
1945–…
1945–…. Granice są umowne. Początek to koniec drugiej wojny światowej w 1945 roku. Epoka trwa do dziś, więc nie ma daty końca. Utwory o wojnie i okupacji (Borowski, Herling-Grudziński, Krall, Camus) omawia osobna karta „Literatura wojny i okupacji”.
Po 1945 roku Polska znalazła się w strefie wpływów ZSRR. Władza komunistyczna chciała kontrolować także literaturę. W 1949 roku na zjeździe Związku Literatów Polskich w Szczecinie socrealizm stał się obowiązującą doktryną. Od pisarzy oczekiwano dzieł zgodnych z ideologią marksizmu.
Po śmierci Stalina (1953) zaczęła się odwilż, której szczytem był Październik 1956. Władza przestała wymagać socrealizmu. W 1956 roku tomem „Struna światła” debiutował Zbigniew Herbert.
Część literatury powstawała na emigracji. Od 1947 roku Jerzy Giedroyc wydawał miesięcznik „Kultura”, od 1948 roku pod Paryżem. Jego Instytut Literacki wydał w 1953 roku „Zniewolony umysł” Czesława Miłosza i pierwszy polski przekład „Roku 1984” Orwella. W kraju od 1977 roku działała Niezależna Oficyna Wydawnicza, która drukowała książki poza cenzurą. Tak powstał drugi obieg.
W grudniu 1981 roku władze wprowadziły stan wojenny. W 1989 roku obrady Okrągłego Stołu doprowadziły do wyborów 4 czerwca. W 1990 roku zlikwidowano urząd cenzury. Nagrodę Nobla dostali Czesław Miłosz w 1980 roku i Wisława Szymborska w 1996 roku, a Olga Tokarczuk nagrodę za rok 2018.

Angielski pisarz, naprawdę Eric Arthur Blair (1903–1950). Walczył w hiszpańskiej wojnie domowej i został tam ranny. Napisał „Folwark zwierzęcy” (1945) i „Rok 1984” (1949).

Poeta i eseista (1911–2004). W 1951 roku poprosił o azyl we Francji, od 1960 roku wykładał w Berkeley. Autor „Zniewolonego umysłu” (1953). Nagroda Nobla w 1980 roku. Od 1993 roku mieszkał w Krakowie.

Poeta i eseista (1924–1998). Debiutował tomem „Struna światła” w 1956 roku. Stworzył postać Pana Cogito (tom z 1974 roku). Napisał tom esejów „Barbarzyńca w ogrodzie” (1962).
Dramatopisarz i prozaik (1930–2013). Autor „Tanga” (1964), „Emigrantów” (1974) i zbiorów opowiadań „Słoń” (1957) i „Wesele w Atomicach” (1959). W 1963 roku wyjechał z Polski, wrócił w 1996 roku.

Reporter i eseista (1932–2007). Od 1962 roku był korespondentem PAP w Afryce, Ameryce Łacińskiej i Azji. Napisał „Cesarza” (1978), „Imperium” (1993) i „Podróże z Herodotem” (2004).
Pisarka, urodzona w 1962 roku. Za „Biegunów” dostała Nagrodę Nike (2008) i Międzynarodową Nagrodę Bookera (2018). Nagrodę Nobla za rok 2018 ogłoszono w 2019 roku. Opowiadanie „Profesor Andrews w Warszawie” pochodzi z tomu „Gra na wielu bębenkach” (2001).
Pytanie 1 z 10
Jaki rok przyjmuje się za umowny początek literatury współczesnej?
Pytanie 2 z 10
W którym roku zjazd literatów w Szczecinie ogłosił socrealizm obowiązującą doktryną?
Pytanie 3 z 10
Kto napisał „Rok 1984”?
Pytanie 4 z 10
Czym jest nowomowa w „Roku 1984”?
Pytanie 5 z 10
Kto jest autorem dramatu „Tango”?
Pytanie 6 z 10
Kto redagował paryską „Kulturę”?
Pytanie 7 z 10
W którym roku Czesław Miłosz dostał Nagrodę Nobla?
Pytanie 8 z 10
Do dzieła jakiego autora nawiązuje Kapuściński w „Podróżach z Herodotem”?
Pytanie 9 z 10
Kto ukuł nazwę „turpizm”?
Pytanie 10 z 10
Jakie wydarzenie pokazuje opowiadanie „Profesor Andrews w Warszawie”?
Pytania bez odpowiedzi: 10
Kliknij kratkę albo hasło i wpisz odpowiedź. Postęp zapisuje się w tej przeglądarce.
3 poziomo: Syn Stomila w „Tangu”.
Poziomo
Pionowo
Podaj e-mail, a plik PDF z krzyżówką pobierze się od razu. Rozwiązanie jest na osobnej stronie.
Pytania z listy CKE na lata 2026–2028, z numerem z komunikatu dyrektora CKE.