Opowieść zaczyna się przed wojną w Warszawie. Alek, Rudy i Zośka należą do harcerskiego zespołu Buków przy gimnazjum Stefana Batorego. Alek jest wysoki, roześmiany i porywczy, Rudy to refleksyjny prymus, a Zośka, czyli Tadeusz Zawadzki, jest nieśmiały, uparty i bardzo zdyscyplinowany. Wiosną 1939 roku zdają maturę i jadą na wyprawę w Beskid Śląski, gdzie rozmawiają o przyszłości.
We wrześniu 1939 roku harcerze idą z Warszawy na wschód. Alek ratuje rannych z pociągu zbombardowanego pod Dębem Wielkim. Po kapitulacji wracają do stolicy. Gestapo aresztuje ojca Alka, który zginie w Palmirach. Chłopcy wstępują do organizacji PLAN, kolportują prasę, zarabiają jako szklarze i korepetytorzy. Zośka prowadzi komórkę, która pomaga więźniom.
Wiosną 1941 roku Buki wchodzą do Wawra i zajmują się Małym Sabotażem. Wybijają szyby fotografom, którzy wystawiają zdjęcia Niemców, piszą hasła na murach, zrywają hitlerowskie flagi i rysują kotwice Polski Walczącej. Alek zdejmuje niemiecką tablicę z pomnika Kopernika i musi potem wyjechać z miasta. Rudy, wynalazca wielu sposobów pracy, maluje kotwicę na pomniku Lotnika tuż przed godziną policyjną. Zośka planuje akcje i dobiera ludzi. Aresztowanie Jacka Tabęckiego uczy zespół, że nie wolno być biernym.
Jesienią 1942 roku Zośka, Alek i Rudy przechodzą do Grup Szturmowych i zaczynają dywersję. W sylwestrową noc wykolejają niemiecki pociąg pod Kraśnikiem. Rudy dowodzi plutonem, Alek długo zmaga się z pytaniem, czy wolno zabijać.
23 marca 1943 roku gestapo aresztuje Rudego. Przesłuchujący biją go na Pawiaku i w alei Szucha, ale Rudy nikogo nie wydaje. W piątek oddział Zośki pod dowództwem Orszy odbija więźniarkę przy Arsenale. Rudy wraca do przyjaciół, lecz jest śmiertelnie skatowany. Alek dostaje postrzał w brzuch na ulicy Długiej, gdy jego sekcja odchodzi spod Arsenału. Obaj umierają tego samego dnia. Przed śmiercią Czarny Jaś mówi Rudemu „Testament mój” Słowackiego.
Zośka po śmierci przyjaciół jest załamany. Na wsi spisuje wspomnienia o Rudym i odzyskuje siły. W maju 1943 roku dowodzi akcją pod Celestynowem: jego ludzie atakują pociąg na stacji i uwalniają 49 więźniów wiezionych z Majdanka do Oświęcimia. Akcja pod Czarnocinem kończy się źle: most jest tylko uszkodzony, a giną Oracz, Felek i Andrzej Zawadowski. Zośka trafia na tydzień do więzienia przez kartkę ukrytą w różach i wraca z niego bardziej dojrzały. 20 sierpnia 1943 roku prowadzi natarcie na posterunek żandarmerii w Sieczychach. Posterunek zostaje zdobyty, a jedynym rannym z polskiego oddziału jest Zośka, który osuwa się pod ścianą. Według uwag na końcu książki poległ tej nocy.
Sprawdź, ile pamiętasz: Kamienie na szaniec: sprawdzian z lektury