Ciekawostki o języku francuskim: 10 faktów, które ułatwią naukę

Francuski to język, w którym połowy liter się nie wymawia, 80 to „cztery dwudziestki”, a młodzi ludzie mówią słowa od tyłu. Poniżej znajdziesz 10 ciekawostek o języku francuskim. Każda z nich uczy czegoś, co przyda się na lekcji.

Wymowę zapisano polskimi literami. Litery ą i ę oznaczają dźwięki nosowe, a y wymawiasz jak coś pomiędzy polskim „i” a „u”.

1. Słowo z 5 samogłoskami, z których żadnej nie słychać osobno

Un oiseau [ę nuazo] to ptak. W słowie „oiseau” są wszystkie samogłoski: a, e, i, o, u. Mimo to wymawiasz je tylko jako [uazo], bo połączenia liter dają we francuskim nowe dźwięki.

2. Wiele liter na końcu słowa jest niemych

L'eau [lo] to woda: 3 samogłoski, jeden dźwięk. Na końcu słowa zwykle nie wymawiasz e, s, t, d, x ani p. Dlatego petit czytasz [peti], a beaucoup [boku].

3. Pięć słów, jedna wymowa

Słowa vert (zielony), verre (szklanka), vers (w kierunku), ver (robak) i vair (rodzaj futra) wymawiasz tak samo: [wer]. Francuzi rozróżniają je po zdaniu, w którym padają. Dlatego dyktando jest we Francji tak popularnym ćwiczeniem.

4. Rodzaj zmienia znaczenie słowa

To samo słowo może znaczyć coś innego w rodzaju męskim i żeńskim:

Dlatego każde nowe słówko warto zapisywać od razu z le albo la.

5. 80 to „cztery dwudziestki”

Po francusku 80 to quatre-vingts [katrewę], czyli dosłownie 4 razy 20. Liczba 70 to soixante-dix [suasątdis], czyli 60 i 10. W Belgii i Szwajcarii jest prościej: 70 to septante [septąt], a 90 to nonante [nonąt]. W części Szwajcarii 80 to huitante [łitąt].

6. Litera ù występuje tylko w jednym słowie

Francuski ma kilka znaków nad literami: é, è, ê, à, ç i inne. Litera ù pojawia się jednak tylko w słowie où [u], czyli „gdzie”. Odróżnia je od ou, czyli „albo”. Oba słowa wymawiasz tak samo.

7. Dni tygodnia pochodzą od planet

Nazwy dni tygodnia Francuzi wzięli z łaciny. 5 z nich ukrywa nazwy ciał niebieskich i rzymskich bogów:

Pozostałe dwa to samedi [samdi] (sobota) i dimanche [dimąsz] (niedziela, czyli „dzień Pana”). Tak jak miesiące, dni tygodnia piszesz małą literą.

8. Młodzi Francuzi mówią słowa od tyłu

Le verlan to slang, w którym zamienia się kolejność sylab. Sama nazwa to przestawione l'envers [ląwer], czyli „na odwrót”. Kilka przykładów, które usłyszysz w filmach i piosenkach:

Verlanu nie używaj na sprawdzianie ani w liście. To język rozmów ze znajomymi.

9. Francuskiego pilnuje Akademia

W 1635 roku kardynał Richelieu założył l'Académie française. Należy do niej 40 członków, których nazywa się les immortels, czyli „nieśmiertelni”. Akademia wydaje słownik i proponuje francuskie odpowiedniki obcych słów. W Kanadzie, w Quebecu, e-mail to często un courriel [ę kurjel], a weekend to la fin de semaine.

10. Francuskie słowa znasz z polskiego i angielskiego

Z francuskiego pochodzą polskie słowa takie jak bagaż, kotlet czy żaluzja. Więcej przykładów znajdziesz w artykule Francuskie słowa w języku polskim, które znasz bez nauki. Bardzo wiele francuskich słów ma też angielski: restaurant, menu, garage czy question. Jeśli uczysz się angielskiego, część francuskiego słownictwa już rozpoznasz.

Co z tego wynika dla nauki

1. Ucz się zasad czytania, nie każdego słowa osobno. Kilka połączeń liter, jak oi, eau i ou, otwiera setki słów.
2. Zapisuj rzeczowniki z le albo la. Rodzaj czasem zmienia znaczenie.
3. Słuchaj, zanim zaczniesz czytać. Pisownia i wymowa we francuskim bardzo się różnią.

Na początek przyda się też artykuł Przywitanie po francusku z podstawowymi zwrotami i przykładową rozmową. Jeśli chcesz uczyć się francuskiego krok po kroku, od wymowy po proste rozmowy, sprawdź kurs dla początkujących pod artykułem.