Rodzajniki we francuskim to krótkie słowa przed rzeczownikiem: le, la, l', les albo un, une, des. Mówią, czy słowo jest rodzaju męskiego, czy żeńskiego, i czy chodzi o coś znanego, czy dowolnego. Zasad jest tylko kilka, a każda mieści się w jednej tabeli. Dalej są przykłady z wymową, końcówki, po których rozpoznaje się rodzaj, i 4 zadania z odpowiedziami.
Wymowę zapisano polskimi literami. Litery ą i ę oznaczają dźwięki nosowe, a y wymawiasz jak coś pomiędzy polskim „i” a „u”.
Rodzajniki określone: le, la, l', les
Używasz ich, gdy mówisz o czymś konkretnym, znanym albo o czymś w ogóle.
| Rodzajnik | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|
| le [le] | rodzaj męski | le livre [le liwr], ta książka |
| la [la] | rodzaj żeński | la maison [la mezą], ten dom |
| l' | przed samogłoską i niemym h | l'école [lekol], szkoła |
| les [le] | liczba mnoga | les livres [le liwr], te książki |
Przykład: J'aime le chocolat. [żem le szokola], czyli „Lubię czekoladę”. Po polsku nie ma tu żadnego słowa przed „czekoladą”, po francusku musi być le.
Więcej przykładów z rodzajnikami określonymi:
- Le soleil brille. [le solej brij], czyli „Słońce świeci”. Słońce jest jedno, więc wiadomo, o które chodzi.
- La porte est ouverte. [la port e tuwert], czyli „Drzwi są otwarte”. Chodzi o konkretne drzwi, na przykład w klasie.
- J'adore les chats. [żador le sza], czyli „Uwielbiam koty”. Chodzi o koty w ogóle.
- L'été est chaud. [lete e szo], czyli „Lato jest gorące”. Été zaczyna się od samogłoski, więc stoi l'.
- Les enfants jouent dans le jardin. [le ząfą żu dą le żardę], czyli „Dzieci bawią się w ogrodzie”.
Kiedy le i la skracają się do l'
Przed słowem zaczynającym się od samogłoski albo niemego h zarówno le, jak i la zmieniają się w l'. Tak jest łatwiej wymówić: l'ami [lami], l'eau [lo], l'homme [lom]. Les się nie skraca, ale przed samogłoską słychać w nim [z]: les amis [le zami].
Rodzajniki nieokreślone: un, une, des
Używasz ich, gdy mówisz o czymś po raz pierwszy albo o jakiejkolwiek rzeczy z wielu.
| Rodzajnik | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|
| un [ę] | rodzaj męski | un chien [ę szię], jakiś pies |
| une [yn] | rodzaj żeński | une pomme [yn pom], jakieś jabłko |
| des [de] | liczba mnoga | des amis [de zami], jacyś przyjaciele |
Porównaj dwa zdania:
- J'ai un chien. [że ę szię], czyli „Mam psa”. Mówisz o nim pierwszy raz.
- Le chien est petit. [le szię e peti], czyli „Ten pies jest mały”. Wiadomo już, o którego psa chodzi.
Więcej przykładów z rodzajnikami nieokreślonymi:
- Il y a un livre sur la table. [il ja ę liwr syr la tabl], czyli „Na stole leży książka”. Jakaś książka, o której mówi się pierwszy raz.
- Je mange une pomme. [że mąż yn pom], czyli „Jem jabłko”. Jedno z wielu jabłek.
- Elle a des crayons. [el a de kreją], czyli „Ona ma kredki”. Kilka kredek, bez dokładnej liczby.
- C'est un ami. [se tę nami], czyli „To przyjaciel”. Przed samogłoską w un słychać [n].
- Nous avons une maison à la campagne. [nu zawą zyn mezą a la kąpań], czyli „Mamy dom na wsi”.
Jak rozpoznać rodzaj po końcówce
Rodzaju trzeba się uczyć razem ze słowem, ale kilka końcówek pomaga zgadywać. Zasady działają zwykle, nie zawsze.
| Końcówka | Rodzaj | Przykłady |
|---|---|---|
| -tion | żeński | la question, la nation |
| -ette | żeński | la baguette, la chaussette |
| -ment | męski | le moment, le monument |
| -age | męski | le fromage, le voyage |
| -eau | męski | le bateau, le gâteau |
Wyjątki trzeba zapamiętać. Na przykład la plage (plaża), la page (strona) i l'image (obrazek) są rodzaju żeńskiego. L'eau (woda) też jest rodzaju żeńskiego.
Rodzajnik po przeczeniu
Po ne … pas rodzajniki un, une i des zmieniają się w de, a przed samogłoską w d':
- J'ai un frère. → Je n'ai pas de frère. [że ne pa de frer], czyli „Nie mam brata”.
- J'ai des amis. → Je n'ai pas d'amis. [że ne pa dami], czyli „Nie mam przyjaciół”.
Rodzajniki le, la i les po przeczeniu zostają bez zmian: Je n'aime pas le lait. [że nem pa le le], czyli „Nie lubię mleka”.
Najczęstsze błędy
- Pomijanie rodzajnika, jak po polsku. Mówisz „J'aime la musique”, a nie „J'aime musique”.
- „Le école” zamiast „l'école”. Przed samogłoską zawsze skracasz.
- „Pas un” zamiast „pas de”. Mówisz „Je n'ai pas de chat”.
- Wymawianie s w les i des. Mówisz [le] i [de]. S słyszysz tylko przed samogłoską: les amis [le zami].
Sprawdź się: 4 zadania
Zadanie 1
zamknięteUzupełnij: „___ école est grande.” (Szkoła jest duża.)
Pokaż rozwiązanie
École zaczyna się od samogłoski, więc la skraca się do l': l'école.
Zadanie 2
zamknięteUzupełnij: „J'ai ___ chien.” (Mam psa.)
Pokaż rozwiązanie
O psie mówi się tu pierwszy raz, a chien jest rodzaju męskiego, więc stoi un.
Zadanie 3
zamknięteJak brzmi przeczenie zdania „J'ai une sœur”?
Pokaż rozwiązanie
Po ne … pas rodzajnik une zmienia się w de: Je n'ai pas de sœur.
Zadanie 4
zamknięteKtóry rodzaj ma słowo „le fromage”?
Pokaż rozwiązanie
Słowa na -age są zwykle rodzaju męskiego, a rodzajnik le to potwierdza.
Podsumowanie
- Le, la, l', les stoją przed czymś znanym albo konkretnym.
- Un, une, des stoją przed czymś, o czym mówi się pierwszy raz.
- Przed samogłoską i niemym h le i la skracają się do l'.
- Po ne … pas un, une i des zmieniają się w de.
Co dalej
Najprostszy sposób na rodzaj to zapisywanie każdego nowego słówka od razu z un albo une. Po tygodniu wystarczy zasłonić rodzajniki i spróbować je dopisać. Pierwsze zwroty do rozmowy są w artykule Przywitanie po francusku. Słowa, które zna się już z polskiego, są w artykule Francuskie słowa w języku polskim. Kurs francuskiego dla początkujących jest pod artykułem.



