Rzeczowniki kończące się na -ę, takie jak imię, ramię i zwierzę, odmieniają się na dwa sposoby. W typie imię pojawia się -eni- i -on-: imienia, imiona. W typie zwierzę pojawia się -ęci- i -ęt-: zwierzęcia, zwierzęta. Niżej znajdziesz tabele odmiany, najczęstsze błędy i plik PDF z 56 przykładami i wzorem odmiany.
Jakie błędy w tych słowach słyszę najczęściej
Na lekcjach z uczniami na poziomie B1 i B2 najczęściej słyszę trzy formy: zwierzęt, imionem i zwierza. Wszystkie trzy są błędne. Każdy z nich ma prostą przyczynę.
- Zwierzęt zamiast zwierząt. W dopełniaczu liczby mnogiej ę zmienia się w ą: wiele zwierząt.
- Imionem zamiast imieniem. -on- należy do liczby mnogiej. W liczbie pojedynczej jest -eni-: pełnym imieniem.
- Zwierza zamiast zwierzęcia. W liczbie pojedynczej trzeba dodać -ęci-: nie mam zwierzęcia. Forma zwierza istnieje, ale pochodzi od rzadkiego, książkowego słowa zwierz.
Jak odmienia się imię i ramię
Do tej grupy należy niewiele słów: imię, ramię, znamię, plemię, strzemię i brzemię. Warto nauczyć się ich na pamięć.
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| mianownik (kto? co?) | imię | imiona |
| dopełniacz (kogo? czego?) | imienia | imion |
| celownik (komu? czemu?) | imieniu | imionom |
| biernik (kogo? co?) | imię | imiona |
| narzędnik (z kim? z czym?) | imieniem | imionami |
| miejscownik (o kim? o czym?) | imieniu | imionach |
Jak odmienia się zwierzę, szczenię i kocię
Ten typ to głównie nazwy młodych zwierząt: szczenię, kocię, cielę, źrebię, prosię, kurczę, pisklę i jagnię. Należy do niego też niemowlę.
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| mianownik (kto? co?) | zwierzę | zwierzęta |
| dopełniacz (kogo? czego?) | zwierzęcia | zwierząt |
| celownik (komu? czemu?) | zwierzęciu | zwierzętom |
| biernik (kogo? co?) | zwierzę | zwierzęta |
| narzędnik (z kim? z czym?) | zwierzęciem | zwierzętami |
| miejscownik (o kim? o czym?) | zwierzęciu | zwierzętach |
Jak łączyć te słowa z przymiotnikiem, czasownikiem i liczebnikiem
W obu typach mianownik i biernik mają tę samą formę, w liczbie pojedynczej i mnogiej: Mam ładne imię, Lubię zwierzęta.
W liczbie mnogiej przymiotnik i czasownik mają formę niemęskoosobową: małe kocięta spały, imiona się podobały. Więcej o tym podziale przeczytasz w artykule Rodzaj męskoosobowy: tancerze, mieszkańcy, blogerzy.
Z nazwami młodych zwierząt używamy liczebników zbiorowych, tak samo jak ze słowem dziecko: dwoje dzieci, dwoje kociąt, troje jagniąt. O innych pułapkach z liczebnikami piszę w artykule Dwaj czy dwóch?
Książę i potoczne szczeniak, kociak
Książę to rodzaj męski: księcia, księciu, księciem. W liczbie mnogiej odmienia się jednak jak zwierzę: książęta, książąt.
W mowie potocznej często słychać szczeniak, kociak i kurczak. Te słowa odmieniają się zwyczajnie: szczeniaka, kociaki.
Zadania z odpowiedziami
Zadanie 1
zamknięteW tym zoo mieszka ponad sto gatunków ___ .
Pokaż rozwiązanie
Po gatunków potrzebny jest dopełniacz liczby mnogiej. W typie zwierzę ę zmienia się w ą: zwierząt.
Zadanie 2
zamkniętePodpisz się pełnym ___ i nazwiskiem.
Pokaż rozwiązanie
Pytamy „czym?”, więc to narzędnik liczby pojedynczej. W liczbie pojedynczej jest -eni-: imieniem.
Zadanie 3
zamknięteNie mam w domu żadnego ___ .
Pokaż rozwiązanie
Po przeczeniu używamy dopełniacza. W liczbie pojedynczej typ zwierzę ma -ęci-: zwierzęcia.
Zadanie 4
zamknięteNasza kotka ma pięcioro ___ .
Pokaż rozwiązanie
Po liczebniku zbiorowym pięcioro stoi dopełniacz liczby mnogiej: kociąt, z ą zamiast ę.
Karta ćwiczeń: 56 zdań z kluczem odpowiedzi
Przygotowałam kartę ćwiczeń do pobrania. Na pierwszej stronie jest przypominajka z oboma typami odmiany i tabelą. Następnie czeka 56 zdań do uzupełnienia, osobno dla liczby pojedynczej i mnogiej. Na końcu jest klucz odpowiedzi, a przy każdej odpowiedzi przypadek i powód.
Imię, ramię, zwierzę. Karta ćwiczeń z kluczem odpowiedzi
Wzór odmiany obu typów, 56 zdań do uzupełnienia i klucz odpowiedzi z wyjaśnieniem. Podaj adres e-mail, a wyślę Ci plik PDF.
- Wzór odmiany typu imię i typu zwierzę
- 56 zdań z liczbą pojedynczą i mnogą
- Klucz odpowiedzi z przypadkiem i powodem
Podsumowanie
- Rzeczowniki na -ę odmieniają się jak imię albo jak zwierzę.
- Typ imię: -eni- w liczbie pojedynczej, -on- w liczbie mnogiej, dopełniacz imion.
- Typ zwierzę: -ęci- w liczbie pojedynczej, -ęt- w liczbie mnogiej, dopełniacz zwierząt.
- Poprawnie: zwierząt, imieniem, zwierzęcia, a nie zwierzęt, imionem, zwierza.
- Z młodymi zwierzętami używamy liczebników zbiorowych: dwoje kociąt.



