Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Dziady część II: streszczenie szczegółowe

Streszczenie szczegółowe

Dramat zaczyna się przedmową. Mickiewicz wyjaśnia w niej, że dziady to ludowe święto pamięci zmarłych przodków. Lud obchodzi je potajemnie w kaplicach albo pustych domach blisko cmentarza, częstuje dusze jedzeniem i napojem i wierzy, że przynosi im ulgę.

Wieczorem Guślarz każe zamknąć drzwi kaplicy, zgasić światła i zasłonić okna. Wzywa dusze czyśćcowe na ucztę. Najpierw zapala garść kądzieli i przyzywa duchy lekkie. Pod sklepieniem zjawiają się dwa aniołki, Józio i Rózia. Mówią matce, że w raju mają wszystkiego dostatek, ale dręczy je nuda i trwoga, bo droga do nieba jest dla nich zamknięta. Za życia nie zaznały niczego gorzkiego. Nie chcą jadła ani modlitw, proszą o dwa ziarnka gorczycy. Guślarz je daje, a Chór powtarza przestrogę: kto nie doznał goryczy, nie dozna słodyczy w niebie.

O północy Starzec podpala kocioł wódki, a Guślarz wzywa duchy ciężkie. Za oknem pojawia się upiór, Widmo dawnego pana tej wsi. Od pogrzebu mija mu trzeci rok tułaczki, cierpi głód i pragnienie. Woli piekło niż wieczną tułaczkę. Prosi o dwa ziarnka pszenicy i trochę wody, ale każdy kęs porywa mu chór nocnych ptaków. To dusze jego dawnych sług. Kruk przypomina, jak za kilka jabłek z pańskiego ogrodu kazano go wychłostać. Sowa opowiada, jak w wigilię pan kazał ją wypędzić z dzieckiem na mróz, gdzie oboje zamarzli. Widmo przyznaje, że kara jest sprawiedliwa: kto nie był człowiekiem, temu człowiek nie pomoże. Guślarz je przegania.

Potem Guślarz zapala wianek święconego ziela i wzywa duchy pośrednie. Zjawia się piękna pasterka Zosia. Za życia wyśmiewała zalotników i nikogo nie kochała. Teraz wiatr nosi ją między niebem a ziemią, a ona jest zawsze sama. Prosi, by młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi. Guślarz mówi, że to daremne, i zapowiada, że musi latać z wiatrem jeszcze dwa lata.

Na koniec Guślarz rzuca mak i soczewicę dla wszystkich dusz i ogłasza koniec obrzędu, bo kogut pieje. Wtedy spod podłogi wychodzi blade widmo z pąsową pręgą od piersi do nóg. Patrzy na Pasterkę w żałobie i milczy. Nie pomagają pytania, przekleństwo, kropidło ani gromnica. Gdy ludzie wyprowadzają Pasterkę z kaplicy, widmo rusza za nią. Dramat kończy pytanie Chóru: co to będzie?

Rozdział po rozdziale

  1. Całość: Przedmowa: czym są dziady

    Autor wyjaśnia, że dziady to ludowe święto pamięci zmarłych przodków z czasów pogańskich. Lud obchodzi je nocą w kaplicach blisko cmentarza, częstuje dusze i wierzy, że przynosi im ulgę.

  2. Całość: Początek obrzędu

    Guślarz każe zamknąć kaplicę, zgasić światła i zasłonić okna. Wzywa wszystkie dusze czyśćcowe na ucztę, a Chór powtarza: „Ciemno wszędzie, głucho wszędzie”.

  3. Całość: Duchy lekkie: Józio i Rózia

    Po zapaleniu kądzieli zjawiają się dzieci. Mają w raju dostatek, ale nie mogą wejść do nieba, bo nie zaznały goryczy. Dostają dwa ziarnka gorczycy i odchodzą.

  4. Całość: Duch ciężki: zły pan

    O północy Starzec zapala wódkę. Widmo dawnego pana cierpi głód, bo ptaki, czyli dusze skrzywdzonych sług, wyrywają mu jedzenie. Kruk i Sowa przypominają jego okrucieństwo. Nikt nie może mu pomóc.

  5. Całość: Duch pośredni: Zosia

    Po zapaleniu wianka zjawia się pasterka Zosia, która nikogo nie kochała. Wiatr nosi ją między niebem a ziemią. Guślarz zapowiada, że po dwóch latach wejdzie do nieba.

  6. Całość: Uczta dla wszystkich dusz

    Guślarz rzuca w kąty kaplicy mak i soczewicę dla wszystkich dusz. Po północy, gdy pieje kogut, ogłasza koniec obrzędu.

  7. Całość: Milczące widmo

    Spod podłogi wychodzi widmo z pąsową pręgą od piersi do nóg i wpatruje się w Pasterkę. Nie odpowiada i nie ustępuje przed zaklęciem. Gdy Pasterkę wyprowadzają, idzie za nią.

Sprawdź, ile pamiętasz: Dziady część II: sprawdzian z lektury