Guślarz prowadzi obrzęd dziadów. Każe zamknąć kaplicę i zasłonić okna, a potem po kolei wzywa duchy: kądzielą lekkie, wódką ciężkie, wiankiem pośrednie. Każdego ducha pyta, czego potrzebuje, żeby dostać się do nieba, i daje mu to, o co prosi, jeśli może. Złemu panu pomóc nie może i odpędza go znakiem krzyża. Zosię pociesza i zapowiada jej, że za dwa lata wejdzie do nieba. Na końcu nie umie poradzić sobie z milczącym widmem: przyznaje, że to jest nad rozum człowieczy.
Józio i Rózia to duchy lekkie, dzieci jednej z wieśniaczek. Za życia miały pieszczoty i zabawy, Józio zrywał kwiatki, a Rózia stroiła lalki. Nigdy nie doznały niczego gorzkiego. W raju mają wszystkiego dostatek, ale dręczy je nuda i trwoga, bo droga do nieba jest dla nich zamknięta. Nie chcą jedzenia ani mszy, proszą o dwa ziarnka gorczycy. Ich przestroga mówi, że kto nie doznał goryczy, nie dozna słodyczy w niebie.
Widmo to dawny pan tej wsi, pochowany, jak mówi, przed trzecim rokiem. Jest duchem ciężkim, przykutym do ziemi przez zbrodnie. Po śmierci tuła się, ucieka przed słońcem i cierpi głód i pragnienie. Woli piekło niż taką tułaczkę. Może się wybawić tylko wtedy, gdy nakarmi go któryś z dawnych poddanych. Prosi o dwa ziarnka pszenicy i kroplę wody, ale nocne ptaki, dusze skrzywdzonych sług, porywają każde jadło. Sam przyznaje, że kara jest sprawiedliwa: kto nie był człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże.
Zosia to duch pośredni, pasterka z tej wsi, najpiękniejsza w siole. Zmarła, jak mówi, przeigrawszy dziewiętnastą wiosnę, nie chciała wyjść za mąż i nikogo nie kochała. Wyśmiewała zalotników, Olesia, Józia i Antosia. Po śmierci nic jej nie boli, ale wiatr nosi ją jak piórko, nie może ani wzlecieć do nieba, ani dotknąć ziemi, i zawsze jest sama. Prosi, by młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi. Guślarz mówi, że musi jeszcze dwa lata latać z wiatrem. Jej przestroga mówi, że kto nie dotknął ziemi, nie może być w niebie.
Widmo zjawia się, gdy Guślarz już ogłosił koniec obrzędu. Wychodzi spod podłogi, staje przy Pasterce i wpatruje się w jej oczy. Pokazuje ręką na serce, ale nic nie mówi. Nie odpowiada na pytania, nie boi się przekleństwa, kropidła ani gromnicy. Gdy Pasterkę wyprowadzają z kaplicy, idzie za nią. Tekst części II nie mówi, kim było za życia.