
1918–1939
1918–1939. Obie daty wyznaczają wydarzenia polityczne, a nie literackie. Rok 1918 to koniec pierwszej wojny światowej i odzyskanie przez Polskę niepodległości. Rok 1939 to wybuch drugiej wojny światowej, który przerwał życie literackie odrodzonego państwa. Nazwa epoki mówi o jej długości: około dwudziestu lat między dwiema wojnami.
Dwudziestolecie międzywojenne zaczyna się od radości. W 1918 roku skończyła się pierwsza wojna światowa, a Polska po 123 latach niewoli znów stała się państwem. Pisarze nie musieli już krzepić serc ani walczyć piórem o niepodległość. Mogli pisać o codzienności, o mieście, o miłości i o sobie. Młodzi poeci przyjęli to z ulgą i zaczęli pisać językiem ulicy.
Radość szybko zderzyła się z trudami. Granice trzeba było wywalczyć, a w sierpniu 1920 roku pod Warszawą rozegrała się bitwa z bolszewikami. W grudniu 1922 roku zginął zastrzelony pierwszy prezydent, Gabriel Narutowicz. W maju 1926 roku Józef Piłsudski przejął władzę w przewrocie majowym. Od 1929 roku świat ogarnął wielki kryzys gospodarczy, a w Polsce rosły bieda i bezrobocie.
W latach trzydziestych w Europie umacniały się państwa totalitarne: Związek Radziecki pod władzą Stalina i Niemcy pod władzą Hitlera. Część pisarzy przeczuwała, że nadchodzi katastrofa. Tak narodził się katastrofizm, czyli przekonanie o bliskim upadku cywilizacji.
Literatura tej epoki jest bardzo różnorodna. Obok siebie działały grupy poetyckie: Skamander, futuryści, Awangarda Krakowska i druga awangarda. Proza szukała nowych form. Stefan Żeromski w „Przedwiośniu” pytał, jaka ma być odrodzona Polska. Witold Gombrowicz, Bruno Schulz i Stanisław Ignacy Witkiewicz pisali utwory groteskowe i eksperymentalne, które do dziś zaskakują czytelników.

Żył w latach 1864-1925. Ostatnią wielką powieść, „Przedwiośnie”, wydał w 1924 roku w niepodległej Polsce. Był czterokrotnie zgłaszany do Nagrody Nobla i został pierwszym prezesem polskiego PEN Clubu.

Żył w latach 1904-1969. Zadebiutował w 1933 roku zbiorem opowiadań „Pamiętnik z okresu dojrzewania”, a w 1937 roku wydał „Ferdydurke”. Tuż przed wybuchem wojny popłynął statkiem Chrobry do Argentyny i został na emigracji do końca życia.

Żył w latach 1892-1942. Całe życie związany z Drohobyczem, gdzie uczył rysunku w gimnazjum. Był prozaikiem, grafikiem i malarzem. Wydał dwa zbiory opowiadań: „Sklepy cynamonowe” i „Sanatorium pod Klepsydrą”. Zginął w Drohobyczu zastrzelony przez gestapowca.

Żył w latach 1885-1939. Pisarz, malarz, filozof i fotograf, twórca teorii Czystej Formy. Napisał dramaty groteskowe, w tym „Szewców”, i powieści, w tym „Nienasycenie”. Zmarł 18 września 1939 roku w Jeziorach, kilka tygodni po wybuchu wojny.

Żył w latach 1894-1953. Współtworzył kawiarnię poetycką „Pod Picadorem” i grupę poetycką Skamander. Pisał wiersze, teksty kabaretowe i piosenki. Był jednym z najpopularniejszych poetów dwudziestolecia.

Żył w latach 1877-1937. Poeta, który tworzył nowe słowa i nowy typ ballady. Za życia bywał niedoceniany, a dziś uchodzi za jednego z najoryginalniejszych polskich poetów XX wieku. W 1933 roku został członkiem Polskiej Akademii Literatury.
Pytanie 1 z 10
Jakie wydarzenie wyznacza początek dwudziestolecia międzywojennego?
Pytanie 2 z 10
Który poeta należał do grupy Skamander?
Pytanie 3 z 10
Prawda czy fałsz?
Hasło „Miasto, Masa, Maszyna” ogłosił Tadeusz Peiper z Awangardy Krakowskiej.
Pytanie 4 z 10
Kto stworzył teorię Czystej Formy?
Pytanie 5 z 10
Czym jest katastrofizm?
Pytanie 6 z 10
Prawda czy fałsz?
„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego ukazało się po wybuchu drugiej wojny światowej.
Pytanie 7 z 10
Kto w „Ferdydurke” cofa Józia do szkoły?
Pytanie 8 z 10
Z jakim miastem był związany Bruno Schulz?
Pytanie 9 z 10
Prawda czy fałsz?
Groteska łączy komizm z grozą i realizm z absurdem.
Pytanie 10 z 10
Jakie wydarzenie kończy dwudziestolecie międzywojenne?
Pytania bez odpowiedzi: 10
Kliknij kratkę albo hasło i wpisz odpowiedź. Postęp zapisuje się w tej przeglądarce.
1 poziomo: Autor „Przedwiośnia”.
Poziomo
Pionowo
Podaj e-mail, a plik PDF z krzyżówką pobierze się od razu. Rozwiązanie jest na osobnej stronie.
Pytania z listy CKE na lata 2026–2028, z numerem z komunikatu dyrektora CKE.