
1822–1863
1822–1863. Obie daty są umowne. Rok 1822 to wydanie „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza, uznawanych za manifest polskiego romantyzmu. Rok 1863 to wybuch powstania styczniowego; po jego upadku w 1864 roku zaczyna się pozytywizm. W Europie romantyzm trwał od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku.
Romantyzm w Europie był reakcją na rewolucję francuską, rewolucję przemysłową i racjonalizm oświecenia. Termin rozpowszechniła Madame de Staël w książce „O Niemczech”. Teoretykami nowego kierunku byli bracia August Wilhelm i Friedrich Schlegel. W Anglii przełomem były „Ballady liryczne” Wordswortha i Coleridge'a z 1798 roku. Najsłynniejszym poetą epoki w Europie stał się George Byron.
W Polsce romantyzm zaczął się w Królestwie Polskim i na Litwie, pod zaborami. W 1818 roku Kazimierz Brodziński opublikował rozprawę „O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej”. Rozpoczął się spór klasyków z romantykami. W 1822 roku Adam Mickiewicz wydał w Wilnie tom „Poezji” z „Balladami i romansami”. Ballada „Romantyczność” przeciwstawia wiedzy starca wiarę w to, czego rozum nie widzi.
Punktem zwrotnym było powstanie listopadowe. Wybuchło w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku i upadło w 1831 roku. Po klęsce tysiące Polaków wyjechały z kraju. To Wielka Emigracja, której głównym ośrodkiem był Paryż. W Paryżu wydano najważniejsze utwory epoki: „Dziady” część III, „Pan Tadeusz”, „Kordian” i „Nie-Boską komedię”. Powstawały w Dreźnie, Genewie, Wiedniu i we Włoszech, a „Pan Tadeusz” w Paryżu. Literatura podzieliła się na krajową i emigracyjną.
Pisarze szukali sensu klęski. Mickiewicz w „Dziadach” części III i w „Księgach narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego” porównał cierpienie Polski do męki Chrystusa. Tak powstał polski mesjanizm. Słowacki w „Kordianie” odpowiedział na niego ideą Polski jako Winkelrieda narodów, czyli narodu, który sam aktywnie poświęca się za innych.

Żył w latach 1798-1855. Wydał „Ballady i romanse” w 1822 roku, napisał „Konrada Wallenroda”, „Sonety krymskie”, „Dziady” i „Pana Tadeusza”. Od 1832 roku mieszkał w Paryżu, wykładał w Collège de France. Zmarł w Stambule.

Żył w latach 1809-1849. Urodził się w Krzemieńcu, zmarł w Paryżu. Napisał „Kordiana”, „Balladynę”, „Lillę Wenedę”, „Anhellego” i „Beniowskiego”. Spierał się z mesjanizmem Mickiewicza.

Żył w latach 1812-1859, urodził się i zmarł w Paryżu. Napisał „Nie-Boską komedię”, wydaną w 1835 roku, „Irydiona” i „Psalmy przyszłości”.

Żył w latach 1821-1883. Poeta, prozaik i malarz, większość życia spędził na emigracji. Napisał „Fortepian Szopena” i cykl „Vade-mecum”. Odkryto go na nowo dopiero w Młodej Polsce.

Żył w latach 1793-1876. Komediopisarz, w młodości żołnierz armii Księstwa Warszawskiego, uczestnik wyprawy Napoleona na Moskwę. Napisał „Zemstę”, wystawioną po raz pierwszy we Lwowie w 1834 roku. Krytycy zarzucali mu brak romantyzmu.

Angielski poeta, żył w latach 1788-1824. Autor „Giaura”, „Korsarza” i „Wędrówek Childe Harolda”. Od jego bohaterów pochodzi pojęcie bajronizmu. Mickiewicz przetłumaczył „Giaura”.
Pytanie 1 z 10
Jakie wydarzenie wyznacza umowny początek romantyzmu w Polsce?
Pytanie 2 z 10
Kogo w „Romantyczności” Mickiewicz przeciwstawia dziewczynie, która widzi ducha?
Pytanie 3 z 10
Co oznacza mesjanizm w ujęciu Mickiewicza?
Pytanie 4 z 10
Kto napisał dramat, w którym bohater na szczycie Mont Blanc przyjmuje ideę winkelriedyzmu?
Pytanie 5 z 10
Gdzie był główny ośrodek Wielkiej Emigracji?
Pytanie 6 z 10
Kto jest autorem „Nie-Boskiej komedii”?
Pytanie 7 z 10
Jak nazywa się łączenie cech liryki, epiki i dramatu w jednym utworze?
Pytanie 8 z 10
Od kogo pochodzi nazwa postawy bohatera samotnego buntownika z tajemniczą przeszłością?
Pytanie 9 z 10
Prawda czy fałsz?
W Wielkiej Improwizacji Konrad buntuje się przeciw Bogu.
Pytanie 10 z 10
Prawda czy fałsz?
„Zemsta” Fredry to dramat romantyczny o otwartej kompozycji.
Pytania bez odpowiedzi: 10
Kliknij kratkę albo hasło i wpisz odpowiedź. Postęp zapisuje się w tej przeglądarce.
2 poziomo: Bohater powieści poetyckiej z 1828 roku, który walczy z wrogiem podstępem.
Poziomo
Pionowo
Podaj e-mail, a plik PDF z krzyżówką pobierze się od razu. Rozwiązanie jest na osobnej stronie.
Pytania z listy CKE na lata 2026–2028, z numerem z komunikatu dyrektora CKE.