Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Mały Książę: motywy literackie

Motywy

Przyjaźń i oswojenie
Lis tłumaczy, że oswoić znaczy stworzyć więzi. Przyjaźń wymaga cierpliwości, czasu i rytuałów, a dzięki niej ktoś staje się jedyny na świecie. Mały Książę oswaja lisa, a potem zaprzyjaźnia się z pilotem. (rozdział XXI; rozdział XXI; rozdział XXIV)
Miłość i odpowiedzialność
Mały Książę kocha różę, ale jej nie rozumie i odchodzi. Z dala od niej pojmuje, że róża jest ważna, bo poświęcił jej czas. Lis dodaje, że za to, co się oswoiło, jest się odpowiedzialnym. Ta odpowiedzialność każe chłopcu wrócić. (rozdział VIII; rozdział XXI; rozdział XXVI)
Świat dorosłych i świat dzieci
Dorośli w książce nie rozumieją rysunków, kochają liczby i zajmują się rzeczami, które uważają za poważne. Mieszkańcy planet są zamknięci we własnych sprawach. Dzieci, jak mówi Mały Książę, wiedzą, czego szukają. (rozdział I; rozdział IV; rozdział XXII)
Samotność
Samotni są pilot, Mały Książę i każdy mieszkaniec małych planet. Wąż mówi, że samotnym można się poczuć także wśród ludzi. Echo na górze powtarza słowa chłopca, że jest samotny. Samotność kończy dopiero przyjaźń. (rozdział II; rozdział XVII; rozdział XIX)
Patrzenie sercem
Najważniejszy sekret lisa mówi, że prawdziwą wartość widzi serce, nie oczy. Pilot rozumie to na pustyni: jest piękna, bo skrywa studnię, tak jak jego dom z dzieciństwa krył skarb. (rozdział XXI; rozdział XXIV; rozdział XXV)
Róża
Róża jest jedynym takim kwiatem na planecie Małego Księcia. W ogrodzie z tysiącami róż chłopiec myśli, że jest zwyczajna. Lis pomaga mu zrozumieć, że jego róża jest jedyna, bo to o nią dbał. Pilot patrzy w niebo i nie wie, czy baranek zjadł różę. (rozdział VIII; rozdział XX; rozdział XXI)
Podróż
Mały Książę odlatuje z planety, żeby znaleźć zajęcie i zdobyć wiedzę. Każda planeta to lekcja o dorosłych. Podróż po Ziemi prowadzi go do lisa i do pilota, a na koniec do decyzji o powrocie. (rozdział X; rozdział XV; rozdział XXVI)
Gwiazdy
Dla biznesmena gwiazdy to własność do liczenia. Dla Małego Księcia jedna z nich jest domem róży. Na pożegnanie chłopiec daje pilotowi gwiazdy, które się śmieją. Każdy człowiek patrzy na gwiazdy inaczej. (rozdział XIII; rozdział VII; rozdział XXVI)
Pustynia i woda
Na pustyni brak wody oznacza śmierć. Woda ze studni okazuje się jednak czymś więcej niż napojem: jest jak prezent, bo powstała z nocnego marszu i wspólnego wysiłku. Mały Książę mówi, że woda pomaga nie tylko ciału, ale i sercu. (rozdział II; rozdział XXIV; rozdział XXV)
Śmierć i rozstanie
Wąż przywraca ziemi tego, kogo dotknie. Mały Książę porównuje swoje ciało do pustej skorupki, którą zostawi, żeby wrócić do domu. Pilot nie znajduje ciała i wierzy, że przyjaciel wrócił na planetę. Książka nie rozstrzyga, co się stało. (rozdział XVII; rozdział XXVI; rozdział XXVII)
Czas i rytuały
Lis uczy, że rytuał wyróżnia jeden dzień spośród pozostałych. Czas poświęcony róży czyni ją ważną. Ludzie z pociągów i klienci sprzedawcy tabletek oszczędzają czas, ale nie wiedzą, na co go wydać. (rozdział XXI; rozdział XXI; rozdział XXIII)

Konteksty

Autor lotnik
Antoine de Saint-Exupéry urodził się w 1900 roku w Lyonie. Od 1926 roku latał jako pilot linii lotniczej i woził pocztę między Francją a Afryką, między innymi na trasie Tuluza – Casablanca – Dakar. Narrator książki też jest pilotem. Pisarz zaginął 31 lipca 1944 roku podczas lotu bojowego.
Katastrofa na pustyni
W 1935 roku Saint-Exupéry rozbił samolot na Pustyni Libijskiej. W książce samolot narratora psuje się nad Saharą, a wody wystarcza na osiem dni. Dlatego pustynię i pragnienie w lekturze łączy się z przeżyciami autora.
Książka napisana na emigracji
W grudniu 1940 roku pisarz wyjechał przez Portugalię do Stanów Zjednoczonych. Prawdopodobnie zamysł książki powstał latem 1941 roku. „Mały Książę” ukazał się w 1943 roku w Nowym Jorku, po angielsku kilka dni wcześniej niż po francusku.
Dedykacja dla dorosłego
Autor zadedykował książkę dorosłemu przyjacielowi, Leonowi Werthowi. Na końcu dedykacji poprawił ją i ofiarował ją Werthowi z czasów, gdy był małym chłopcem. Ta dedykacja zapowiada główną myśl książki: dorośli byli kiedyś dziećmi, ale mało który o tym pamięta.
Przekłady
Książkę przetłumaczono na ponad 300 języków i dialektów. Pierwszy polski przekład, Marty Malickiej, ukazał się w Warszawie w 1947 roku. Polskich tłumaczy było ponad dwudziestu. Ta karta korzysta z przekładu Agaty Kozak z 2021 roku. W różnych przekładach nazwy postaci mogą brzmieć inaczej, więc w wypracowaniu warto trzymać się przekładu, który się czytało.
Baśń i powiastka filozoficzna
Wolne Lektury nazywają utwór powiastką filozoficzną, a notatki do lektury baśnią filozoficzną. Oba określenia mówią to samo: prosta historia z baśniowymi postaciami, jak mówiące zwierzęta i kwiaty, służy do mówienia o ważnych sprawach życia. Narrator sam przyznaje, że chciałby zacząć jak bajkę.
Lektura obowiązkowa na egzaminie
Według informatora CKE „Mały Książę” jest lekturą obowiązkową w klasach VII i VIII, czytaną w całości. Na egzaminie ósmoklasisty można więc dostać zadanie o tej książce, a w wypracowaniu powołać się na nią jako na lekturę obowiązkową.