Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Chłopi: streszczenie szczegółowe

Streszczenie szczegółowe

Tom pierwszy, Jesień, zaczyna się pod koniec września. Kobiety kopią ziemniaki i plotkują, że stary Boryna mógłby się jeszcze ożenić. Borynom pada najlepsza krowa. Wieczorem wójt radzi gospodarzowi ożenek i podsuwa mu Jagnę, córkę Dominikowej. Boryna ma pięćdziesiąt osiem lat i trzydzieści morgów ziemi, pochował już dwie żony.

Sprawa dawnej służącej Jewki przeciw Borynie kończy się w sądzie w Tymowie na niczym, a w drodze powrotnej Boryna wypytuje Dominikową o Jagnę. Na jarmarku w Tymowie daje Jagnie chustkę i wstążkę. Dominikowa namawia córkę do małżeństwa, bo Jagna zostałaby gospodynią. Wieczorem przy obieraniu kapusty wędrowiec Roch opowiada legendę o Panu Jezusie i wiernym psie.

Wójt idzie w swaty. Dominikowa żąda zapisu sześciu morgów przy drodze i Boryna się zgadza. W sobotę przed Zaduszkami zapisuje ziemię u rejenta. Antek, Hanka i kowalowa domagają się cofnięcia zapisu. Ojciec i syn biją się w izbie, a rano Boryna wypędza Antka z rodziną. Wesele trwa do rana. W czasie przenosin Jagny do domu Boryny parobek Kuba, postrzelony przez borowego, sam obcina sobie nogę siekierą i umiera.

W Zimie Jagna spotyka się z Antkiem, a wieś obwinia Antka o pożar. Bitwa o las z ludźmi dworu kończy tom: borowy rani Borynę, a Antek zabija borowego. Wiosną chłopi siedzą w więzieniu, Hanka prowadzi gospodarstwo, W połowie tomu chłopi wracają z więzienia, tylko Antek zostaje. Na końcu tomu Boryna umiera w polu, siejąc ziemię. Latem Jagna zakochuje się w Jasiu, synu organisty, i gromada wywozi ją ze wsi na gnoju.

Rozdział po rozdziale

  1. tom I, rozdział I: Koniec września w Lipcach

    Ksiądz siedzi na polu i patrzy, jak parobek orze jego ziemię. Kobiety kopią ziemniaki koło cmentarza i plotkują. Jagustynka mówi, że stary Boryna może się jeszcze ożenić i nie powinien zapisywać ziemi dzieciom. Do kobiet dochodzi wieść, że Borynom pada najlepsza krowa.

  2. tom I, rozdział II: Śmierć krowy i rada u wójta

    Krowa pada, bo pastuch Witek gnał ją z dworskich zagajów, skąd wygonił go borowy. Ambroży puszcza jej krew, ale nic nie pomaga. Boryna wraca z Antkiem i dorzyna krowę. Wieczorem idzie do wójta. Wójt i wójtowa radzą mu, żeby się ożenił, i wymieniają kandydatki. Boryna najdłużej myśli o Jagnie, córce Dominikowej.

  3. tom I, rozdział III: Sąd w Tymowie

    Rano Boryna bije Witka za stratę krowy. Potem jedzie do sądu gminnego. Kozioł odpowiada za prosiaka Dominikowej, a Jewka, dawna służąca, chce od Boryny pieniędzy na dziecko. Sprawa Jewki kończy się na niczym. W drodze powrotnej Boryna wiezie Dominikową i jej syna Szymka i ostrożnie wypytuje o Jagnę.

  4. tom I, rozdział IV: Niedziela w kościele i w karczmie

    Kuba nosi księdzu upolowane ptaki i dostaje od niego złotówkę. Czuje się uszanowany, więc w kościele staje aż przed wielkim ołtarzem, wśród gospodarzy. Po sumie wieś ogląda strój Jagny. Jagna spotyka spojrzenie Antka i rumieni się.

  5. tom I, rozdział V: Jarmark w Tymowie

    Przed jarmarkiem Kuba targuje się z Boryną o zasługi i prosi, żeby gospodarz nie sprzedawał źrebicy. Na jarmarku w Tymowie Boryna spotyka Jagnę przy kramach. Jagna najpierw odchodzi od kramu ze wstążkami, a potem przyjmuje od Boryny chustkę i wstążkę. Przy koralach mówi z żalem, że to nie jej.

  6. tom I, rozdział VI: Deszcz i namowy Dominikowej

    Przychodzą deszcze i wieś siedzi w chałupach. Ambroży rozmawia z Dominikową o Borynie i podsuwa myśl o zapisie. Dominikowa namawia córkę: Jagna byłaby u Boryny gospodynią. Jagnie jest dobrze przy matce i nie dba o ziemię ani zapisy.

  7. tom I, rozdział VII: Obieranie kapusty i opowieść Rocha

    Mateusz odwiedza Jagnę i całuje ją przed wieczornicą. Wieczorem młodzież obiera kapustę u Borynów. Przychodzi wędrowiec Roch i opowiada legendę o psie, którego Jezus obronił przed ludźmi. Pies szedł potem za Nim wszędzie i jako jedyny został pod krzyżem. Jagustynka wyśmiewa tę historię.

  8. tom I, rozdział VIII: Zmówiny i zapis

    Wieś huczy, że Boryna posłał z wódką do Jagny. Wójt jako swat przychodzi do Dominikowej. Dominikowa żąda zapisu: sześciu morgów przy drodze. Boryna się waha, ale się zgadza. Zmówiny zapowiadają kłótnię z dziećmi.

  9. tom I, rozdział IX: Dzień zaduszny

    Boryna zapisuje Jagnie sześć morgów u rejenta w mieście. Antek się męczy, a Józka płacze. Kuba po kryjomu poluje na dworskich gruntach i opowiada Witkowi, jak ustrzelił łanię. Wieczorem wieś idzie na cmentarz modlić się za zmarłych.

  10. tom I, rozdział X: Kłótnia i wypędzenie Antka

    Antek z Hanką i kowalową przychodzą do ojca o zapis. Boryna krzyczy, że ziemia jest jego. Gdy Hanka i Antek obrażają Jagnę, ojciec i syn biją się w izbie. Rano Boryna wypędza Antka z rodziną. Zamieszkują u starego Bylicy, ojca Hanki.

  11. tom I, rozdział XI: Wesele Boryny i Jagny

    Druhny przystrajają Jagnę w koronę ze wstążkami. Ślub, uczta i tańce trwają do rana. Gospodarze przy wódce rozmawiają o krzywdach, o lesie i dworze. Boryna tańczy z Jagną obertasa jak młody.

  12. tom I, rozdział XII: Przenosiny i śmierć Kuby

    Kuba leży chory w stajni. Postrzelił go borowy, gdy kłusował, a on ukrywał ranę. Ambroży mówi mu, że w szpitalu utną mu nogę. Podczas przenosin Jagny do domu Boryny Kuba sam obcina sobie nogę siekierą. Roch znajduje go we krwi. Kuba umiera spokojnie.

  13. tom II, rozdział VII: Tom II. Zima: Antek i Jagna

    Jagna mieszka u Boryny, ale coraz bliżej jej do Antka. Wieś obchodzi Wigilię i święta. Antek pije i żyje w nędzy. Na zabawie w karczmie Antek tańczy z Jagną na przedzie.

  14. tom II, rozdział XI: Tom II. Zima: Pożar

    We wsi wybucha pożar. Kowal i część gospodarzy mówią, że podpalił Antek, który dawno się odgrażał.

  15. tom II, rozdział XIII: Tom II. Zima: Bitwa o las

    Zima kończy się bitwą chłopów z ludźmi dworu o las. Borowy ciężko rani Borynę kolbą, a Antek zabija borowego.

  16. tom III, rozdział VII: Tom III. Wiosna: Powrót gospodarzy

    Boryna leży nieprzytomny, a chłopi siedzą w więzieniu za bitwę o las. Gospodarstwem rządzi Hanka i dojrzewa w biedzie. W połowie tomu chłopi wracają z więzienia, tylko Antek zostaje. Po wsi chodzą plotki o Jagnie i wójcie.

  17. tom III, rozdział XI: Tom III. Wiosna: Śmierć Boryny

    Chory Boryna wychodzi nocą w pole, sieje garściami ziemię i umiera.

  18. tom IV, rozdział II: Tom IV. Lato: Jasio i Antek

    Do wsi przyjeżdża Jasio, syn organisty, ubrany po księżemu, i Jagna zakochuje się w nim. Hanka słyszy w urzędzie, że Antka wypuszczą przed procesem, gdy zostanie zapłacona kaucja.

  19. tom IV, rozdział XIII: Tom IV. Lato: Wywiezienie Jagny

    Gromada uznaje Jagnę za winną zła we wsi. Kobiety wywożą ją ze wsi na wozie z gnojem.

Sprawdź, ile pamiętasz: Chłopi: sprawdzian z lektury