- Cierpiąca matka
- To główny motyw utworu i temat pytania jawnego CKE na maturę ustną. Matka patrzy na mękę jedynego dziecka i nic nie może zrobić. Jej ból jest ludzki: mówi o własnym ciele, o tym, jak nosiła Syna w sercu, i o tym, że zostanie sama. Utwór pokazuje matkę Boga jak każdą matkę, która traci dziecko. (Całość; Całość; Całość)
- Bezradność wobec cierpienia
- Piąta strofa to szereg rzeczy, które Matka chciałaby zrobić: podeprzeć głowę, otrzeć krew, dać pić. Każde pragnienie Matki ma formę „bych”, czyli „zrobiłabym”. Kończy je zdanie, że nie może dosięgnąć ciała Syna. Bezradność boli ją bardziej niż sam widok krwi. (Całość)
- Krew
- Słowo krew i jego odmiany pojawiają się pięć razy: krwawa głowa, krwawe gody, rozkrwawione dziecko, krwawa godzina i krew, która płynie po Synu. Cztery z nich stoją w trzech pierwszych strofach. Krew czyni mękę widoczną i dotkliwą. (Całość; Całość; Całość; Całość)
- Żal i bunt wobec obietnicy
- W szóstej strofie Matka pyta anioła Gabryjela, gdzie jest radość, którą jej obiecał. Przeciwstawia jego słowa „pełna miłości” swojemu stanowi: jest pełna smutku. To odważny wyrzut wobec posłańca Boga, nie pokorna modlitwa. (Całość)
- Współczucie
- Matka nie cierpi w milczeniu. Najpierw prosi zebranych, by ją wysłuchali i jej żałowali. Na końcu prosi matki, by modliły się za swoje dzieci. Utwór ma więc wciągnąć słuchacza w cudzy ból i sprawić, że będzie współczuł. (Całość; Całość; Całość)
- Cierpienie niewinnego
- Matka mówi wprost, że Syn cierpi męki, choć nie ma żadnej winy. Dlatego jej ból jest tak gorzki: kara spada na kogoś, kto na nią nie zasłużył. (Całość)
- Czułość matki
- Matka mówi do Syna zdrobnieniami: „Synku”, „główka”. Nazywa go miłym, wybranym, swoją nadzieją. Czułe słowa zderzają się z opisem krwi i męki, co jeszcze mocniej porusza. (Całość; Całość)
- Samotność
- Matka podkreśla, że miała tylko jednego Syna. W ostatnich wersach mówi, że nie ma i nie będzie miała nikogo innego. Śmierć Syna oznacza dla niej całkowitą samotność. (Całość; Całość)