Stary, wysoki sługa z wielką łysiną pociętą od szabel. Nosi żółtą kurtę z herbem Półkozic. Przy boku ma rapier, który nazywa Scyzorykiem.
Klucznik w zamku Horeszków, dawny sługa Stolnika. Po śmierci pana przysiągł zemstę na Soplicach. Namawia Hrabiego do walki o zamek i podburza szlachtę do zajazdu. W bitwie walczy z Moskalami, a po niej przysięga, że Płut nikomu nic nie powie. Wysłuchuje spowiedzi Jacka i wybacza mu. Na końcu oddaje Zosi skarbczyk Stolnika.
„Tak zginął pan potężny, pobożny i prawy, Który miał w domu krzesła, wstęgi i buławy, Ojciec włościan, brat szlachty; i nie miał po sobie Syna, który by zemstę poprzysiągł na grobie!”
Zamek. Gerwazy o śmierci Stolnika.
„Przysiągłem wyszczerbić go na Sopliców karkach”
Zamek. Przysięga zemsty.
„ta kula nie jest z waszej broni, Ona z tej Horeszkowskiej wyszła jednorurki”
Dyplomatyka i łowy. Gerwazy rozstrzyga spór o niedźwiedzia.
„Kto umierającego smuci, wiem, że grzeszy.”
Emigracja. Jacek.. Gerwazy zaczyna przebaczać.
„Wszak wolność nie jest chłopska rzecz, ale szlachecka!”
Kochajmy się. Gerwazy dziwi się wolności dla chłopów, ale zaraz się zgadza.