Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Skąpiec: streszczenie szczegółowe

Streszczenie szczegółowe

Akt I. Eliza i Walery dali sobie słowo, ale ukrywają to przed ojcem dziewczyny. Walery uratował ją kiedyś z fal. Teraz, by być blisko niej, ukrywa swój stan i nazwisko i służy Harpagonowi jako rządca. Zjednuje go pochlebstwem. Kleant zwierza się siostrze, że kocha Mariannę, ubogą dziewczynę z chorą matką. Harpagon wygania z domu Strzałkę, służącego syna, i obszukuje go. Zakopał w ogrodzie dziesięć tysięcy talarów w złocie. Gdy przez przypadek mówi o nich na głos, przed dziećmi zaprzecza, że jest bogaty. Potem ogłasza, że sam poślubi Mariannę. Synowi przeznacza pewną wdowę, a Elizę jeszcze tego wieczoru chce wydać za Anzelma. Walery ma rozsądzić spór. Na każdy argument słyszy od Harpagona: bez posagu.

Akt II. Kleant szuka piętnastu tysięcy franków u nieznanego lichwiarza przez faktora Simona. Warunki są zdzierskie: wysoki procent i stare rupiecie zamiast części gotówki. Przy spotkaniu wychodzi na jaw, że lichwiarzem jest Harpagon, a dłużnikiem jego syn. Ojciec i syn obrzucają się wyrzutami. Swatka Frozyna pochlebia Harpagonowi. Mówi mu, że Marianna wniesie mu w posagu oszczędność i woli starców od młodych. O pieniądze na swój proces prosi jednak na próżno.

Akt III. Harpagon wydaje rozkazy służbie przed wieczerzą dla Anzelma. Jakub, kucharz i stangret, opowiada mu, jak całe miasto drwi z jego skąpstwa, i dostaje kije. Potem bije go jeszcze Walery. Przychodzi Marianna i rozpoznaje w Kleancie swojego wielbiciela. Kleant pod pozorem grzeczności wyznaje jej miłość, częstuje gości na koszt ojca i każe jej zatrzymać diament z palca Harpagona.

Akt IV. Zakochani radzą, jak zrazić Harpagona do Marianny. Harpagon widzi, że syn całuje ją w rękę, i podstępem wyciąga z niego wyznanie miłości. Jakub godzi ich na chwilę, przekręcając słowa obu, ale kłótnia wraca: ojciec wydziedzicza i przeklina syna. Wtedy Strzałka wynosi z ogrodu szkatułkę ze złotem i ucieka z Kleantem. Harpagon wpada w rozpacz i chce powiesić cały świat.

Akt V. Komisarz prowadzi śledztwo. Jakub mści się na rządcy i oskarża Walerego. Walery myśli, że chodzi o jego zaręczyny, więc przyznaje się do „skarbu”, czyli do Elizy. Harpagon grozi mu szubienicą. Wtedy zjawia się Anzelm. Walery mówi, że jest synem don Tomasza d'Alburci z Neapolu, który zginął podobno na morzu. Marianna rozpoznaje w nim brata. Anzelm wyznaje, że to on jest don Tomaszem i ich ojcem. Kleant oddaje szkatułkę za zgodę na ślub z Marianną. Anzelm płaci za oba wesela i za komisarza, a Harpagon idzie do swojej szkatułki.

Rozdział po rozdziale

  1. Akt I, Scena 1: Tajne zaręczyny

    Eliza i Walery dali sobie słowo. Eliza boi się gniewu ojca i sądu świata. Przypomina, że Walery uratował ją z fal, a potem ukrył swój stan i nazwisko, by jako domownik służyć Harpagonowi. Walery tłumaczy, że zjednuje sobie skąpca pochlebstwem.

  2. Akt I, Scena 2: Zwierzenia Kleanta

    Kleant wyznaje siostrze, że kocha Mariannę, ubogą dziewczynę, która mieszka z chorą matką. Skarży się na skąpstwo ojca, przez które zadłuża się u kupców. Gotów jest uciec z ukochaną, jeśli ojciec się sprzeciwi.

  3. Akt I, Scena 3: Obszukanie Strzałki

    Harpagon wygania z domu Strzałkę, służącego Kleanta, bo boi się szpiegów. Każe mu pokazać ręce, obmacuje jego spodnie i przetrząsa kieszenie. Strzałka po cichu przeklina skąpców.

  4. Akt I, Scena 4: Kłopot z ukrytym skarbem

    Harpagon, sam na scenie, skarży się, jak trudno trzymać w domu dużą sumę. Nie ufa skrzyniom ani zamkom, bo w nich złodzieje szukają najpierw.

  5. Akt I, Scena 5: Ojciec chce poślubić Mariannę

    Harpagon zdradza się na głos, że zakopał w ogrodzie dziesięć tysięcy talarów, i zaraz zaprzecza przed dziećmi, że jest bogaty. Wyrzuca Kleantowi stroje i peruki. Potem wypytuje syna o Mariannę i ogłasza, że sam się z nią ożeni. Kleantowi robi się słabo.

  6. Akt I, Scena 6: Eliza ma poślubić Anzelma

    Harpagon przeznacza dla syna pewną wdowę, a Elizę chce wydać jeszcze tego wieczoru za pana Anzelma. Eliza odmawia, ojciec ją przedrzeźnia. Oboje zgadzają się, by spór rozsądził Walery.

  7. Akt I, Scena 7: Bez posagu

    Walery przyznaje rację Harpagonowi, ale ostrożnie podsuwa racje Elizy. Harpagon na każdą odpowiada dwoma słowami: bez posagu. Anzelm weźmie Elizę bez posagu, więc ojciec oszczędzi.

  8. Akt I, Scena 8: Plan zwłoki

    Walery tłumaczy Elizie, że upartego człowieka trzeba zwodzić pozorną zgodą. Radzi jej udać chorobę, żeby odwlec ślub.

  9. Akt I, Scena 9: Walery zmienia ton

    Walery mówi Elizie o ucieczce, ale widząc wracającego Harpagona, zaczyna głośno pouczać ją o posłuszeństwie. Zachwycony skąpiec oddaje mu władzę nad córką.

  10. Akt I, Scena 10: Pochwała pieniądza

    Harpagon wychodzi do miasta. Walery, udając, że mówi do Elizy, wygłasza pochwałę słów bez posagu, które mają starczyć za młodość, piękność i rozum.

  11. Akt II, Scena 1: Warunki pożyczki

    Strzałka przynosi Kleantowi warunki pożyczki od nieznanego lichwiarza przez faktora Simona. Procent jest ogromny, a z piętnastu tysięcy franków Kleant dostanie dwanaście w gotówce, resztę w starych rupieciach. Kleant musi się zgodzić.

  12. Akt II, Scena 2: Lichwiarz i dłużnik

    Simon przyprowadza Harpagonowi dłużnika i wskazuje Kleanta. Ojciec i syn poznają się nawzajem: jeden jako lichwiarz, drugi jako rozrzutny dłużnik. Simon ucieka, Strzałka się chowa.

  13. Akt II, Scena 3: Kłótnia ojca z synem

    Harpagon i Kleant obrzucają się wyrzutami. Syn pyta, kto jest większym zbrodniarzem: ten, kto drogo kupuje pieniądze, czy ten, kto kradnie je, nie mając ich na co wydać. Ojciec przepędza go.

  14. Akt II, Scena 4: Frozyna czeka

    Przychodzi Frozyna. Harpagon każe jej zaczekać, bo musi zajrzeć do swoich pieniędzy.

  15. Akt II, Scena 5: Strzałka ostrzega Frozynę

    Frozyna chwali się Strzałce, że żyje z pośrednictwa. Strzałka ostrzega ją, że od Harpagona nie wydobędzie ani grosza, bo pieniądze kocha on bardziej niż honor i cnotę.

  16. Akt II, Scena 6: Pochlebstwa Frozyny

    Frozyna wmawia Harpagonowi, że wygląda młodo i dożyje stu dwudziestu lat. Wylicza, że skromna Marianna wniesie mu dwanaście tysięcy franków rocznie samą oszczędnością, i zapewnia, że dziewczyna kocha tylko starców. Gdy prosi o pieniądze na proces, Harpagon udaje, że nie słyszy.

  17. Akt III, Scena 1: Rozkazy dla pani Claude

    Harpagon zbiera służbę przed wieczerzą. Pani Claude ma sprzątać, ale nie ścierać za mocno, i odpowiada za butelki.

  18. Akt III, Scena 2: Lokaje w poplamionych liberiach

    Harpagon przydziela Szczygiełkowi i Ździebełkowi obsługę gości przy stole. Jeden ma poplamiony kaftan, drugi podarte spodnie, więc Harpagon uczy ich, jak zasłonić dziury.

  19. Akt III, Scena 3: Polecenie dla Elizy

    Eliza ma pilnować, by przy sprzątaniu ze stołu nic nie przepadło, i przyjąć narzeczoną ojca.

  20. Akt III, Scena 4: Polecenie dla Kleanta

    Harpagon każe synowi grzecznie przyjąć przyszłą macochę. Kleant szczerze mówi, że nie cieszy się z tego małżeństwa, ale obiecuje uprzejmość.

  21. Akt III, Scena 5: Kucharz i stangret

    Jakub, kucharz i stangret w jednej osobie, chce na kolację pieniędzy. Walery głosi, że je się po to, by żyć. Jakub broni zagłodzonych koni i na prośbę pana mówi, że całe miasto śmieje się z jego skąpstwa. Harpagon go bije.

  22. Akt III, Scena 6: Walery bije Jakuba

    Jakub próbuje nastraszyć Walerego, ale rządca okłada go kijem. Jakub wyrzeka się szczerości i obiecuje zemstę.

  23. Akt III, Scena 7: Przyjście Marianny

    Marianna i Frozyna pytają Jakuba, czy pan jest w domu.

  24. Akt III, Scena 8: Lęk Marianny

    Marianna boi się spotkania z Harpagonem i przyznaje, że myśli o młodym nieznajomym, który ją odwiedzał. Frozyna radzi wybrać starego bogacza, bo szybko umrze.

  25. Akt III, Scena 9: Harpagon w okularach

    Harpagon wita Mariannę w okularach i porównuje ją do gwiazdy. Marianna milczy, co Frozyna tłumaczy wstydem.

  26. Akt III, Scena 10: Spotkanie z Elizą

    Eliza wita Mariannę. Harpagon mówi o córce, że złe zielsko prędko rośnie. Marianna po cichu nazywa go wstrętnym człowiekiem.

  27. Akt III, Scena 11: Kleant w roli ojca

    Marianna rozpoznaje w Kleancie swojego wielbiciela. Kleant otwarcie mówi, że nie chce jej za macochę, a potem, niby w imieniu ojca, wyznaje jej miłość. Harpagon mu przerywa.

  28. Akt III, Scena 12: Diament ojca

    Kleant w imieniu ojca częstuje gości owocami i konfiturami, a potem zdejmuje ojcu z palca diament i każe Mariannie go zatrzymać. Harpagon po cichu złorzeczy synowi.

  29. Akt III, Scena 13: Człowiek z pieniędzmi

    Ździebełko oznajmia, że ktoś przyniósł panu pieniądze. Harpagon na chwilę opuszcza gości.

  30. Akt III, Scena 14: Konie bez podków

    Szczygiełek wbiega i przewraca pana. Przynosi wieść, że konie nie są podkute. Kleant prowadzi Mariannę do ogrodu na podwieczorek.

  31. Akt III, Scena 15: Ratować, co się da

    Harpagon każe Waleremu ocalić z poczęstunku, ile się da, i odesłać do sklepu. Sam nazywa syna wyrodnym.

  32. Akt IV, Scena 1: Narada zakochanych

    Kleant, Marianna, Eliza i Frozyna szukają ratunku. Marianna nie zrobi nic wbrew matce. Frozyna wymyśla podstawioną bogatą markizę, która miałaby zrazić Harpagona do Marianny.

  33. Akt IV, Scena 2: Pocałunek w rękę

    Harpagon widzi, że syn całuje Mariannę w rękę, i zaczyna coś podejrzewać. Odsyła panie na jarmark bez Kleanta.

  34. Akt IV, Scena 3: Pułapka na syna

    Harpagon udaje, że odstąpi Mariannę synowi. Kleant wyznaje mu miłość do niej. Ojciec każe mu wybić ją sobie z głowy, a gdy syn odmawia, woła o kij.

  35. Akt IV, Scena 4: Jakub rozjemcą

    Jakub godzi ojca z synem, przekręcając słowa każdego z nich. Każdy myśli, że drugi ustąpił. Harpagon zamiast nagrody wyjmuje z kieszeni chustkę.

  36. Akt IV, Scena 5: Przekleństwo

    Pojednanie trwa chwilę. Gdy wychodzi na jaw, że żaden nie ustąpił, Harpagon wyrzeka się syna, wydziedzicza go i przeklina.

  37. Akt IV, Scena 6: Szkatułka

    Strzałka wybiega z ogrodu ze szkatułką Harpagona i ucieka z Kleantem.

  38. Akt IV, Scena 7: Rozpacz skąpca

    Harpagon odkrywa kradzież. Chwyta sam siebie za ramię, nazywa złoto przyjacielem, chce wziąć na tortury cały dom, siebie też, i grozi, że się powiesi.

  39. Akt V, Scena 1: Komisarz

    Komisarz zaczyna śledztwo. Harpagon podaje, że w szkatułce było dziesięć tysięcy talarów, i chce aresztować całe miasto.

  40. Akt V, Scena 2: Zemsta Jakuba

    Jakub mści się za kije i oskarża Walerego. O szkatułce wie tylko tyle, ile podpowiada mu Harpagon.

  41. Akt V, Scena 3: Nieporozumienie

    Walery myśli, że wyszły na jaw jego zaręczyny z Elizą. Harpagon mówi o szkatułce, Walery o córce. W końcu wychodzi na jaw, że Eliza podpisała przyrzeczenie małżeństwa.

  42. Akt V, Scena 4: Gniew ojca

    Harpagon grozi córce kłódką, a Waleremu szubienicą i kołem. Eliza przypomina, że Walery uratował jej życie. Ojciec mówi, że wolałby, by ją pozwolił utopić.

  43. Akt V, Scena 5: Rozpoznanie

    Przybywa Anzelm. Walery mówi, że jest synem don Tomasza d'Alburci z Neapolu, który ocalał z rozbicia statku. Marianna rozpoznaje w nim brata, a Anzelm wyjawia, że on sam jest don Tomaszem, ich ojcem.

  44. Akt V, Scena 6: Szkatułka wraca

    Kleant oddaje ojcu szkatułkę w zamian za zgodę na ślub z Marianną. Anzelm płaci za oba wesela, za komisarza i za nowe ubranie dla Harpagona. Skąpiec idzie uściskać swoją szkatułkę.

Sprawdź, ile pamiętasz: Skąpiec: sprawdzian z lektury