- Ojciec jako twórca i demiurg
- Ojciec wylęga ptaki „z nicości”, a w traktacie mówi, że Demiurgos nie ma monopolu na tworzenie. Chce stworzyć człowieka po raz drugi, na podobieństwo manekina. Zastrzega jednak, że nie chce konkurować ze Stwórcą, tylko tworzyć w niższej sferze. Jego zamysł jest kruchy: wystarczy palec Adeli, by go przerwać. (tom II, Całość; tom IV, Całość; tom IV, Całość)
- Materia i manekin
- Według ojca nie ma materii martwej, a każdy przedmiot kryje nieznane formy życia. Manekin z kłaków i płótna staje się panią sytuacji w jadalni. Figury panoptikum cierpią, bo materię zgwałcono dla żartu. (tom III, Całość; tom IV, Całość; tom V, Całość)
- Ptaki i fantazja
- Ptaki sprowadzone z daleka zmieniają nudny dom w arkę Noego. Ojciec sam upodabnia się do ptaka: maleje, trzepie rękami i pieje. Gdy Adela je przegania, ojciec traci królestwo i staje się królem-banitą. (tom II, Całość; tom II, Całość; tom II, Całość)
- Nuda i zima
- Zimowe dni są żółte i pełne nudy. Ojciec sam jeden wydaje wojnę nudzie, która drętwi miasto. Jego pomysły to obrona straconej sprawy poezji. (tom II, Całość; tom III, Całość)
- Mityzacja rzeczywistości
- Narrator zamienia zwykłe sprawy w mit. Adela to Pomona i Menada, rynek to biblijna pustynia, przechodnie noszą złotą maskę bractwa słonecznego. Patrzy oczami dziecka, ale opowiada po latach. (tom I, 1; tom I, 1; tom I, 1; tom II, Całość)
- Czas
- Czas u Schulza nie płynie równo. W izbie Maryśki wychodzi z jej duszy i chodzi samopas, a noc w „Sklepach cynamonowych” nie chce się skończyć. Narrator dopiero „dziś” rozumie ojca. (tom I, 2; tom III, Całość; tom VII, Całość)
- Miasto-labirynt
- Nocą ulice zmieniają układ, sklepy cynamonowe znikają, a szkoła ma nieznaną tylną stronę. Miasto ma swoją podszewkę, ciemne ulice za rynkiem. Na mapie ojca dzielnica Krokodyli świeci pustą bielą. (tom VII, Całość; tom VII, Całość; tom VIII, Całość)
- Tandeta i pozór
- Ojciec daje pierwszeństwo tandecie, a ulica Krokodyli jest z niej zbudowana: tramwaje z papier-mâché, dorożki bez woźniców, sklepy, w których nic nie dochodzi do skutku. Rzeczywistość jest cienka jak papier. (tom IV, Całość; tom VIII, Całość; tom VIII, Całość)
- Kobieca władza nad ojcem
- Matka nie ma na ojca wpływu, ale Adela rządzi nim jednym gestem: łaskotaniem, prztyczkiem, wysuniętą stopą. Szwaczki ziewają i uśmiechają się do siebie, a manekin nadzoruje ich pracę. (tom II, Całość; tom III, Całość; tom IV, Całość; tom VI, Całość)