Antygona: motywy literackie

Motywy

Prawo boskie a prawo ludzkie

To główny konflikt tragedii. Kreon wydaje rozkaz w imię dobra państwa. Antygona odpowiada, że nie ogłosił go Zeus i że ludzkie prawo nie złamie wiecznych praw bogów, które każą grzebać zmarłych. Tyrezjasz potwierdza, że zmarły należy do bogów podziemnych, a nie do władcy. (Całość; Całość; Całość)

Konflikt tragiczny

Antygona może posłuchać króla albo bogów. Każdy wybór prowadzi do klęski: jeśli posłucha Kreona, złamie prawo bogów i zdradzi brata, a jeśli pochowa brata, zginie. Kreon też staje przed wyborem: ustąpić i stracić powagę władzy albo trwać przy rozkazie i ściągnąć gniew bogów. (Całość; Całość; Całość)

Władza i jej granice

Kreon uważa, że państwo należy do władcy, a posłuszeństwo ratuje miasto przed nierządem. Hajmon odpowiada, że państwo jednego człowieka to nie państwo, a dobry władca słucha innych. Antygona zauważa, że tyrani mogą mówić i robić, co chcą, a ludzie milczą ze strachu. (Całość; Całość; Całość)

Rodzina i miłość siostrzana

Antygona kocha obu braci tak samo i nie chce dzielić ich na wroga i przyjaciela. Mówi, że przyszła współkochać, nie współnienawidzić. Kreon stawia państwo nad rodzinę, a w końcu traci syna i żonę. Spór o grób brata niszczy dwie rodziny naraz. (Całość; Całość; Całość)

Fatum i klątwa rodu

Nad dziećmi Edypa ciąży klątwa rodu Labdakidów. Antygona od pierwszych słów mówi o klęskach Edypa, a chór śpiewa, że nieszczęście przechodzi z ojców na dzieci jak fala. Na końcu chór mówi, że człowiek nie ucieknie przeznaczeniu. Mimo to Antygona sama wybiera, jak się zachować. (Całość; Całość; Całość)

Pycha i upór (hybris)

Kreon nie słucha nikogo i stawia swój rozkaz wyżej niż prawo bogów. Tyrezjasz mówi mu, że upór jest znakiem nierozumu. Kara przychodzi, gdy Kreon ustępuje za późno. Chór także zarzuca Antygonie zuchwałość, która zderzyła się z tronem sprawiedliwości. (Całość; Całość; Całość)

Śmierć i pogrzeb

Antygona mówi, że Hades żąda równych praw dla zmarłych, a Tyrezjasz, że ciało należy do bogów podziemnych. Dlatego Antygona ryzykuje życie, żeby rzucić garść ziemi na ciało brata i skropić je płynem. Kreon chce, żeby ciało zjadły psy i ptaki. Tyrezjasz mówi, że to skalało ołtarze całego miasta. (Całość; Całość; Całość)

Miłość

Hajmon kocha Antygonę i staje przeciw ojcu. Chór śpiewa o Miłości, której nikt nie umknie i który rodzi spory w rodzinie. Antygona żali się, że idzie na śmierć, nie zaznawszy miłości. Hajmon umiera obok niej w grobie, który posłaniec nazywa ślubnym. (Całość; Całość; Całość)

Człowiek i jego rozum

W pieśni chóru człowiek to największy z dziwów świata: zdobył morze, ziemię i zwierzęta, wymyślił mowę i prawa. Nie pokona tylko śmierci. Rozum może go jednak poprowadzić do zła, jeśli człowiek łamie prawa i nie szanuje bogów. Tragedia kończy się pochwałą rozumu. (Całość; Całość; Całość)

Bunt i posłuszeństwo

Antygona buntuje się przeciw władzy, która zakazuje czcić zmarłych. Ismena wybiera posłuszeństwo i mówi, że kobiety są za słabe do walki. Kreon chce posłuszeństwa od syna, strażników i miasta. Tragedia każe zapytać, kiedy człowiek musi odmówić posłuszeństwa. (Całość; Całość; Całość)

Kobieta wobec władzy mężczyzn

Kreon kilka razy mówi, że nie da się pokonać kobiecie, a Hajmona nazywa sługą kobiety. Ismena uważa, że kobiety muszą ulegać silniejszym. Antygona łamie ten porządek i staje sama przeciw władcy. (Całość; Całość; Całość)

Wina i kara

Wszyscy bohaterowie płacą za swoje wybory. Antygona umiera za złamanie rozkazu. Kreon traci syna i żonę za złamanie prawa bogów. Sam mówi na końcu, że to on jest winien i że jest niczym. Chór mówi, że nikt nie przejdzie życia bez winy. (Całość; Całość; Całość)