Antygona: streszczenie szczegółowe

Streszczenie szczegółowe

Prolog. Świt w Tebach. Wojska Argiwów odeszły w nocy spod miasta, a bracia Antygony, Eteokles i Polinik, zabili się nawzajem w pojedynku. Antygona wywołuje siostrę Ismenę z domu i mówi jej o rozkazie Kreona: Eteoklesa pochowano z czcią, a ciało Polinika ma leżeć bez łez i bez grobu, na pastwę ptakom. Za złamanie zakazu grozi kamienowanie. Antygona chce pochować brata i prosi siostrę o pomoc. Ismena się boi. Przypomina los ojca i matki i mówi, że kobiety są słabe i muszą słuchać władców. Antygona odchodzi sama.

Parodos i pierwszy epejsodion. Chór tebańskich starców wita słońce i dziękuje bogom za zwycięstwo nad wojskiem Polinika. Przychodzi Kreon. Mówi starcom, że objął władzę po śmierci braci i że dobro miasta stawia nad przyjaźń. Ogłasza zakaz pogrzebu Polinika. Wtedy zjawia się Strażnik. Długo się tłumaczy, a potem mówi, że ktoś posypał trupa ziemią i nie zostawił śladu. Chór myśli, że to sprawa bogów. Kreon wpada w gniew: bogowie nie czczą zdrajców, a straż przekupili jego przeciwnicy. Grozi strażnikom śmiercią, jeśli nie znajdą sprawcy.

Pierwszy stasimon. Chór śpiewa o człowieku: siła jest dziwów, a największą z nich jest człowiek. Pływa po morzu, orze ziemię, oswaja zwierzęta, wymyślił mowę i domy. Nie ucieknie tylko przed śmiercią. Kto szanuje prawa i bogów, dostaje cześć ojczyzny. Kto je łamie, staje się jej wrogiem.

Drugi epejsodion. Strażnik prowadzi Antygonę. Opowiada, że strażnicy zmietli ziemię z ciała i usiedli na wzgórzu. W południe zerwała się burza z kurzawą. Gdy ucichła, zobaczyli dziewczynę, która płakała nad nagim ciałem, posypała je suchym piaskiem i skropiła płynem z naczynia. Antygona niczemu nie przeczy. Mówi, że rozkazu nie ogłosił Zeus i że ludzki zakaz nie złamie wiecznych praw bogów. Kreon uznaje to za pychę. Kłócą się o to, czy brat zdrajca zasługuje na tę samą cześć co obrońca. Antygona odpowiada: „Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić”. Kreon wzywa Ismenę. Ta chce teraz wziąć na siebie połowę winy, ale Antygona jej odmawia: Ismena wybrała życie. Ismena przypomina, że Antygona jest narzeczoną Hajmona, syna Kreona. Kreon odpowiada, że ta musi umrzeć.

Drugi stasimon. Chór śpiewa o klątwie rodu Labdakidów. Nieszczęście spada na kolejne pokolenia jak fala na morzu. Nikt nie przejdzie życia bez winy, a bóg miesza rozum temu, kto zło uważa za dobro.

Trzeci epejsodion. Przychodzi Hajmon. Najpierw mówi ojcu, że go słucha. Kreon tłumaczy, że syn musi być posłuszny, że nieposłuszeństwo gubi państwa i że nie da się pokonać kobiecie. Hajmon odpowiada spokojnie: miasto po cichu żałuje Antygony i uważa jej czyn za godny nagrody. Prosi ojca, żeby ustąpił, jak drzewo, które ugina się przed nurtem. Rozmowa zamienia się w kłótnię. Hajmon mówi, że państwo jednego człowieka to nie państwo. Kreon nazywa go sługą kobiety. Hajmon wybiega i zapowiada, że ojciec go już nie zobaczy. Kreon uwalnia Ismenę, a Antygonę każe zamknąć żywą w skalnym lochu z odrobiną jedzenia.

Trzeci stasimon i czwarty epejsodion. Chór śpiewa o Miłości i o mocy Afrodyty, której nikt nie ujdzie i która rodzi spory w rodzinie. Antygona idzie na śmierć. Żegna się ze słońcem i żali, że nie zaznała miłości ani wesela. Porównuje się do Niobe, zamienionej w skałę. Chór mówi, że zginęła przez pychę i przez dawną winę rodu. Kreon każe ją wyprowadzić. Antygona w ostatniej mowie pyta, jakie prawo bogów złamała, skoro za pobożny czyn spotyka ją kara.

Czwarty stasimon. Chór wspomina inne postacie zamknięte w lochach: Danae, Likurga i synów Fineusa. Przed losem nie chroni ani bogactwo, ani siła.

Piąty epejsodion. Chłopiec prowadzi ślepego wróżbitę Tyrezjasza. Tyrezjasz mówi, że ptaki szarpią się wzajemnie, a ofiara nie chce płonąć. Ołtarze skalali psy i ptaki, które jadły ciało syna Edypa, więc bogowie nie przyjmują modłów. Radzi Kreonowi ustąpić, bo upór to znak nierozumu. Kreon oskarża go, że mówi za pieniądze. Wtedy Tyrezjasz przepowiada mu, że wkrótce odda trupa ze swojej krwi za trupy, które trzyma: żywą w grobie i zmarłego na ziemi. Po wyjściu wróżbity Kreon się boi. Chór radzi mu uwolnić Antygonę i pochować ciało. Kreon ustępuje i sam rusza z ludźmi.

Piąty stasimon. Chór wzywa Bakchusa, opiekuna Teb, żeby przybył bronić miasta.

Eksodos. Przychodzi Posłaniec. Mówi, że życie człowieka zmienia się nagle, i ogłasza: Hajmon nie żyje, zabił się sam. Słyszy to Eurydyka, żona Kreona. Posłaniec opowiada jej wszystko. Najpierw pochowali i spalili szczątki Polinika. Potem poszli do grobu Antygony i usłyszeli głos Hajmona. W głębi grobu Antygona wisiała na chuście. Hajmon ją obejmował. Na widok ojca rzucił się na niego z mieczem, a gdy Kreon uskoczył, przebił się sam i umarł, tuląc martwą narzeczoną. Eurydyka wychodzi bez słowa. Kreon wraca z ciałem syna i przyznaje, że to jego obłęd go zabił. Drugi posłaniec donosi, że Eurydyka wbiła sobie ostrze w pierś u stóp ołtarza i umierając przeklęła męża. Kreon błaga o śmierć i każe się wyprowadzić. Chór kończy: rozum to największy skarb, a pyszne słowa bogowie karzą klęską, z której człowiek uczy się mądrości dopiero na starość.