
Jest żywym człowiekiem wśród cieni i ma ciężkie ciało: Wirgiliusz przypomina Geryjonowi, że niesie nowy ciężar. Na wyspie Czyśćca Wirgiliusz zmywa mu z twarzy brud Piekła. Anioł wypisuje mu na czole siedem liter P.
Narrator i bohater poematu, poeta z Florencji. W połowie życia gubi się w ciemnym lesie i dostaje szansę ratunku: wędrówkę przez zaświaty. W Piekle często mdleje albo płacze z litości, ale z czasem uczy się, że potępionym współczuć nie trzeba. Rozmawia z rodakami, pyta o los Florencji, wypomina papieżom chciwość. Na szczycie Czyśćca wyznaje winę przed Beatrycze. W Raju zdaje egzamin z wiary, nadziei i miłości i dochodzi do widzenia Boga.
„w naszych dni połowie”
tom I, Pieśń I. Pierwsze słowa poematu umieszczają wędrówkę w połowie ludzkiego życia. Zagubienie dotyczy więc dojrzałego człowieka, a nie dziecka.
„Długim milczeniem ochrypiała stoi”
tom I, Pieśń I. Tak Dante widzi Wirgiliusza po raz pierwszy. Poeta, który od dawna nie mówił, odzywa się, by ratować zagubionego.
„Duch ruszył naprzód, jam szedł w jego ślady.”
tom I, Pieśń I. Ostatni wers pierwszej pieśni ustala układ całej podróży: przewodnik idzie przodem, uczeń za nim.
„Jam nie Eneasz, jam nie Paweł święty”
tom I, Pieśń II. Dante waha się, bo nie czuje się godny wędrówki, którą odbyli tylko wielcy wybrańcy.
„Tyś moim wodzem i mistrzem, i panem!”
tom I, Pieśń II. Dante oddaje się pod opiekę Wirgiliusza. Te trzy słowa opisują całą relację ucznia i mistrza.
„Ci nieszczęśliwi, co żyjąc, nie żyli”
tom I, Pieśń III. Tak Dante nazywa tchórzy z przedsionka. Kto nie wybrał ani dobra, ani zła, nie żył naprawdę.
„byłem szósty z genijuszów chóru”
tom I, Pieśń IV. Dante z dumą opisuje, jak wielcy poeci przyjęli go do swojego grona.
„Całe skórzane jak u nietoperza”
tom I, Pieśń XXXIV. Opis skrzydeł Lucyfera. Upadły anioł ma skrzydła zwierzęcia ciemności, bez piór.
„W końcu wychodząc, witaliśmy gwiazdy.”
tom I, Pieśń XXXIV. Ostatni wers Piekła. Po ciemności poeci znów widzą niebo.
„Siedem P krwią mi wypisał na czole”
tom II, Pieśń IX. Anioł przy bramie Czyśćca oznacza Dantego siedmioma literami, po jednej na każdy grzech główny.
„Poznaję ślady dawnego płomienia”
tom II, Pieśń XXX. Dante czuje dawną miłość, gdy widzi zasłoniętą Beatrycze.
„Czysty i gotów wylecieć pod gwiazdy.”
tom II, Pieśń XXXIII. Ostatni wers Czyśćca. Oczyszczony Dante może wznieść się do Raju.
„Miłość, co wprawia w ruch słońce i gwiazdy.”
tom III, Pieśń XXXIII. Ostatni wers całego poematu. Wszystko, od gwiazd po wolę człowieka, porusza miłość Boga.