
Duch, który pojawia się w lesie ochrypły od długiego milczenia. Jest cieniem bez ciała, ale potrafi nieść Dantego w ramionach, a w Kocycie schodzi po kudłach Lucyfera.
Rzymski poeta z Mantui, autor eposu o Eneaszu. Mieszka w Otchłani, bo żył przed Chrystusem. Na prośbę Beatrycze prowadzi Dantego przez Piekło i Czyściec. Objaśnia porządek kar, ucisza strażników i gani ucznia, gdy ten lituje się nad grzesznikami. Dante nazywa go mistrzem, wodzem i ojcem. Przed rajem ziemskim oddaje go własnej woli i znika.
„Więcej jak gwiazdy błyszczały jej oczy”
tom I, Pieśń II. Wirgiliusz opisuje Beatrycze, która przyszła prosić go o pomoc. Jej oczy zapowiadają światło Raju.
„pożądamy wiecznie bez nadziei”
tom I, Pieśń IV. Wirgiliusz o karze Otchłani: nie ma tu męki, jest tylko wieczne pragnienie bez szansy spełnienia.
„Tu litość żyje wtenczas, gdy zamarła!”
tom I, Pieśń XX. Wirgiliusz gani Dantego za płacz nad wróżbitami. W Piekle współczucie dla potępionych oznacza spór z Bożą sprawiedliwością.
„Vexilla regis prodeunt inferni”
tom I, Pieśń XXXIV. Wirgiliusz zapowiada po łacinie, że nadchodzą sztandary króla Piekła. Zaraz potem Dante widzi Lucyfera.
„Więc koronuję cię na twego króla.”
tom II, Pieśń XXVII. Ostatnie słowa Wirgiliusza do ucznia. Dante jest już wolny od grzechu i może kierować się własną wolą.