Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Matka: charakterystyka

Portret Matki: kobieta w prostym ciemnym płaszczu i chuście, z wychudłą, zmęczoną twarzą i oczami pełnymi łez.

Wygląd

Sama nazywa się ubogą kobietą. Stoi nisko, pod krzyżem, i nie może dosięgnąć Syna. Mówi, że ciało i wszystkie kości jakby w niej spróchniały, a z bólu ma krwawą, znękaną głowę.

Cechy

  • kochająca i czuła
  • bezradna
  • zrozpaczona
  • szczera w buncie
  • samotna

Charakterystyka

To ona mówi przez cały utwór. Tradycja i tytuł „Żale Matki Boskiej pod krzyżem” wskazują, że to Maryja, ale w tekście nie pada jej imię. Mówi jak zwykła matka, nie jak święta z obrazu. Prosi ludzi o współczucie, czule zwraca się do Syna, żali się aniołowi i ostrzega inne matki. Najbardziej boli ją bezradność: widzi cierpienie dziecka i nie może mu pomóc.

Cytaty

  • „Posłuchajcie, bracia miła, Kcęć wam skorżyć krwawą głowę;”

    Całość. Początek utworu. Matka prosi zebranych, by wysłuchali jej skargi. Od tych słów wziął się drugi tytuł wiersza.

  • „Usłyszycie moj zamętek, Jen mi się zstał w Wielki Piątek.”

    Całość. Jedyna nazwa dnia: ból spotkał Matkę w Wielki Piątek.

  • „Pożałuj mię, stary, młody,”

    Całość. Matka prosi o współczucie wszystkich, bez względu na wiek.

  • „Boć mi przyszły krwawe gody:”

    Całość. Gody to uczta, święto. Zestawienie z krwią pokazuje, że święto zmieniło się w mękę.

  • „Jednegociem Syna miała I tegociem ożalała.”

    Całość. Matka miała tylko jedno dziecko i właśnie je traci.

  • „Zamęt ciężki dostał się mie, ubogiej żenie,”

    Całość. Matka nazywa siebie ubogą, biedną kobietą. Nie mówi o sobie jak o królowej, lecz jak o zwykłej, nieszczęśliwej kobiecie.

  • „Ciężka moja chwila, krwawa godzina,”

    Całość. Czas męki to dla Matki krwawa godzina.

  • „Iż on bije, męczy mego miłego Syna.”

    Całość. Matka widzi, jak oprawca znęca się nad jej dzieckiem.

  • „Synku miły i wybrany, Rozdziel z matką swoją rany;”

    Całość. Matka chce wziąć na siebie część cierpienia Syna. Mówi do niego zdrobnieniem.

  • „A wszakom cię, Synku miły, w swem sercu nosiła,”

    Całość. Matka przypomina, ile Syn dla niej znaczy: zawsze nosiła go w sercu.

  • „Przemów k matce, bych się ucieszyła,”

    Całość. Matka prosi Syna choć o jedno słowo. W utworze Syn się nie odzywa.

  • „Twoja główka krzywo wisa, tęć bych ja podparła;”

    Całość. Zdrobnienie „główka” i tryb przypuszczający: Matka chce pomóc, ale nie może.

  • „Picia wołasz, piciać bych ci dała,”

    Całość. Jedyna wiadomość o tym, co mówi Syn: woła o picie.

  • „Ale nie lza dosiąc twego świętego ciała.”

    Całość. „Nie lza” znaczy „nie można”. To puenta strofy o bezradności.

  • „O anjele Gabryjele, Gdzie jest ono twe wesele,”

    Całość. Apostrofa do anioła i pytanie retoryczne. Wesele znaczy tu radość.

  • „A ja pełna smutku i żałości.”

    Całość. Odpowiedź na dawne słowa anioła „pełna miłości”. Ten sam układ słów, odwrotna treść.

  • „Sprochniało we mnie ciało i moje wszytki kości.”

    Całość. Ból Matki jest tak wielki, że czuje go w całym ciele.

  • „Proścież Boga, wy miłe i żądne maciory,”

    Całość. Apostrofa do matek. Maciory to w staropolszczyźnie po prostu matki.

  • „Iż on cirpi męki nie będąc w żadnej winie.”

    Całość. Matka podkreśla, że Syn cierpi niewinnie.

  • „Nie mam ani będę mieć jinego, Jedno ciebie, Synu, na krzyżu rozbitego.”

    Całość. Ostatnie wersy. Syn jest dla Matki jedyną bliską osobą.