Black Weeks −30% na wszystkie kursy
Dopasuj kurs −30% →

Rok 1984: streszczenie szczegółowe

Streszczenie szczegółowe

Część I. Jest kwiecień roku 1984, choć nikt nie wie tego na pewno. Winston Smith mieszka w Rezydencji Zwycięstwa w Londynie, głównym mieście Pierwszego Pasa Powietrznego, prowincji Oceanii. Wszędzie wiszą plakaty z twarzą Wielkiego Brata, a w każdym mieszkaniu teleekran nadaje i podgląda jednocześnie. Winston kupił w starym sklepie piękny zeszyt i zaczyna prowadzić dziennik, co grozi śmiercią albo obozem. W ministerstwie bierze udział w Dwóch Minutach Nienawiści wobec Emmanuela Goldsteina, wroga ludu. Zauważa O'Briena, członka Partii Wewnętrznej, który zdaje się myśleć jak on, i ciemnowłosą dziewczynę z szarfą Młodzieżowej Ligi Antyseksualnej, której się boi. Pracuje w Departamencie Archiwów: poprawia stare numery „Timesa”, a niepotrzebne papiery wrzuca do szczeliny pamięci, gdzie płoną. Wymyśla bohatera, towarzysza Ogilvy'ego, który zastępuje w gazecie skreślonego Withersa. Na stołówce Syme opowiada mu, że nowomowa ma zawężać myślenie; Winston przeczuwa, że Syme zostanie ewaporowany. Sąsiad Parsons jest ślepo oddany Partii, a jego dzieci należą do Szpiegów. Winston wspomina żonę Katharine, matkę i siostrę oraz zdjęcie, które dowodziło, że Jones, Aaronson i Rutheford byli niewinni. Pisze w dzienniku, że nadzieja jest w prolach, idzie do ich dzielnicy, wypytuje starca w pubie o czasy sprzed Rewolucji i kupuje u pana Charringtona szklany przycisk do papieru z koralem.

Część II. Ciemnowłosa dziewczyna, Julia, upada przed Winstonem na korytarzu i wsuwa mu liścik z wyznaniem miłości. Spotykają się na wsi, w lesie, gdzie śpiewa drozd, potem w zrujnowanej dzwonnicy, a w końcu w pokoju nad sklepem pana Charringtona, który Winston wynajmuje. Julia buntuje się po swojemu: łamie zakazy, ale polityka jej nie obchodzi. Syme znika. O'Brien zaczepia Winstona i daje mu swój adres pod pretekstem nowego wydania słownika. Winston śni o matce i przypomina sobie, jak jako chłopiec zabrał siostrze czekoladę. Razem z Julią idzie do O'Briena, który przyjmuje ich do Bractwa i obiecuje książkę. W czasie Tygodnia Nienawiści wróg nagle się zmienia: Oceania walczy teraz z Azją Wschodnią i zawsze z nią walczyła. Winston czyta w pokoju książkę Goldsteina. Gdy razem z Julią patrzą na śpiewającą prolkę, głos zza obrazu mówi, że są martwi. Za obrazem był teleekran, a pan Charrington okazuje się członkiem myślopolicji.

Część III. Winston trafia do celi w Ministerstwie Miłości. Widzi tam Amplefortha i Parsonsa, na którego doniosła córka. Przesłuchującym okazuje się O'Brien. Torturuje Winstona, każe mu widzieć pięć palców zamiast czterech i tłumaczy, że Partii chodzi o władzę dla samej władzy. Pokazuje Winstonowi w lustrze jego wyniszczone ciało. Winston poddaje się we wszystkim poza jednym: nie zdradził Julii. W pokoju 101 O'Brien przystawia mu do twarzy klatkę z wygłodniałymi szczurami. Winston krzyczy, żeby zrobili to Julii. Wypuszczony, siedzi w kawiarni Pod Kasztanem, pije gin i gra w szachy. Spotyka Julię w parku: oboje wiedzą, że się zdradzili, i nic już ich nie łączy. Gdy teleekran ogłasza zwycięstwo w Afryce, Winston wie, że wygrał walkę z sobą: kocha Wielkiego Brata.

Aneks objaśnia zasady nowomowy, języka, w którym nieprawomyślnej myśli nie da się wyrazić.

Rozdział po rozdziale

  1. Część I, rozdział 1: Dziennik Winstona

    Winston wraca do mieszkania w Rezydencji Zwycięstwa, gdzie z plakatów patrzy Wielki Brat, a teleekran podgląda go dzień i noc. Siada w kącie poza zasięgiem kamery i zaczyna pisać dziennik. Wspomina poranne Dwie Minuty Nienawiści przeciw Goldsteinowi, spojrzenie O'Briena i ciemnowłosą dziewczynę, której się boi. Nieświadomie zapisuje wezwanie do obalenia Wielkiego Brata. Ktoś puka do drzwi.

  2. Część I, rozdział 2: Dzieci Parsonsów

    Pukała pani Parsons, która prosi o pomoc przy zatkanym zlewie. Jej dzieci w mundurkach Szpiegów nazywają Winstona zdrajcą i myślozbrodniarzem. Winston przypomina sobie sen, w którym ktoś zapowiadał mu spotkanie w jasnym miejscu; wiąże ten głos z O'Brienem. Wie, że myślopolicja w końcu go dopadnie.

  3. Część I, rozdział 3: Sen o matce i ćwiczenia

    Winston śni o matce i siostrze, które zniknęły, a potem o Złotej Krainie i dziewczynie, która zrzuca ubranie. Budzi go poranna gimnastyka przed teleekranem. Rozmyśla o tym, że Partia zmienia przeszłość, i o dwójmyśleniu. Instruktorka z ekranu karci go po nazwisku.

  4. Część I, rozdział 4: Ministerstwo Prawdy

    W pracy Winston poprawia stare artykuły „Timesa”, tak by zgadzały się z obecną wersją wydarzeń, a oryginały trafiają do szczeliny pamięci. Dostaje zadanie przerobienia mowy Wielkiego Brata, w której pochwalono Withersa, teraz nieosobę. Wymyśla na jego miejsce bohaterskiego towarzysza Ogilvy'ego.

  5. Część I, rozdział 5: Syme i nowomowa

    W stołówce Syme, filolog pracujący nad jedenastym wydaniem słownika nowomowy, wyjaśnia, że język ma się kurczyć, aż myślozbrodnia stanie się niemożliwa. Winston jest pewien, że Syme zostanie ewaporowany, bo widzi za dużo. Parsons zbiera składki na Tydzień Nienawiści. Winston czuje na sobie wzrok ciemnowłosej dziewczyny.

  6. Część I, rozdział 6: Katharine

    Winston zapisuje w dzienniku wspomnienie prostytutki z dzielnicy proli. Wraca myślą do żony Katharine, wiernej Partii i zimnej, z którą rozstał się wiele lat temu. Partia chce odebrać ludziom radość z miłości, a płodzenie dzieci nazywa obowiązkiem wobec Partii.

  7. Część I, rozdział 7: Nadzieja w prolach

    Winston pisze, że nadzieja jest w prolach, którzy stanowią większość ludności, ale nie myślą o buncie. Wspomina zdjęcie Jonesa, Aaronsona i Rutheforda, które dowodziło, że ich zeznania były fałszywe, i które sam wrzucił do szczeliny pamięci. Zapisuje, że wolność to prawo do stwierdzenia, że dwa i dwa to cztery.

  8. Część I, rozdział 8: W dzielnicy proli

    Winston włóczy się po dzielnicy proli. W pubie wypytuje starca o życie przed Rewolucją, ale ten pamięta tylko drobiazgi. W sklepie ze starociami pana Charringtona kupuje szklany przycisk do papieru i ogląda pokój na piętrze. Na ulicy widzi ciemnowłosą dziewczynę i jest pewien, że go śledzi.

  9. Część II, rozdział 1: Liścik

    Ciemnowłosa dziewczyna przewraca się na korytarzu ministerstwa, a gdy Winston pomaga jej wstać, wsuwa mu do ręki karteczkę z wyznaniem miłości. Przez kilka dni nie mogą się porozumieć. W końcu na stołówce, w tłumie, umawiają się na plac Zwycięstwa.

  10. Część II, rozdział 2: Las

    Winston jedzie pociągiem na wieś i spotyka dziewczynę na polanie. Ma na imię Julia. Śpiewa dla nich drozd. Julia mówi, że wiele razy była z członkami Partii, co cieszy Winstona: każde takie zbliżenie jest ciosem w Partię.

  11. Część II, rozdział 3: Julia

    Julia opowiada o sobie: ma dwadzieścia sześć lat, mieszka w hostelu, pracuje przy maszynach do pisania powieści. Pozorami gorliwości maskuje, że łamie zakazy. Winston opowiada jej o Katharine i o spacerze, podczas którego mógł zepchnąć żonę z urwiska.

  12. Część II, rozdział 4: Pokój nad sklepem

    Winston wynajmuje pokój nad sklepem pana Charringtona. Julia przynosi prawdziwą kawę, cukier i makijaż. Na podwórku prolka śpiewa przy praniu. Winston panicznie boi się szczurów, a Julia przepędza jednego.

  13. Część II, rozdział 5: Zniknięcie Syme'a

    Syme znika, a jego nazwisko wypada z listy. Trwają przygotowania do Tygodnia Nienawiści. Julia mówi, że wojny może wcale nie być, a rakiety wystrzeliwuje sama Partia. Kłamstwa Partii jej nie obchodzą, póki nie dotyczą jej własnego życia.

  14. Część II, rozdział 6: Adres O'Briena

    O'Brien zaczepia Winstona na korytarzu, chwali jego teksty w nowomowie i zapisuje mu swój adres, by mógł przyjść po nowe wydanie słownika. Winston wie, że to wezwanie, i czuje, że idzie na spotkanie z własną śmiercią.

  15. Część II, rozdział 7: Czekolada

    Winston budzi się z płaczem po śnie o matce. Przypomina sobie, jak jako głodny chłopiec wyrwał siostrze jej część czekolady i uciekł, a gdy wrócił, matki i siostry już nie było. Uświadamia sobie, że prole zachowali uczucia. Julia i Winston obiecują sobie, że nie przestaną się kochać.

  16. Część II, rozdział 8: U O'Briena

    Winston i Julia przychodzą do luksusowego mieszkania O'Briena, który wyłącza teleekran. Przysięgają, że dla Bractwa zrobią wszystko, nawet najgorsze, ale nie zgodzą się rozstać. Wznoszą toast za przeszłość. O'Brien obiecuje Winstonowi książkę Goldsteina.

  17. Część II, rozdział 9: Książka

    W szóstym dniu Tygodnia Nienawiści wróg się zmienia: Oceania walczy z Azją Wschodnią, nie z Eurazją. Winston po kilku dniach pracy przy poprawkach czyta w pokoju nad sklepem książkę Goldsteina o społeczeństwie podzielonym na trzy warstwy i o wiecznej wojnie. Zasypia, nim dociera do tego, dlaczego Partia trzyma się władzy.

  18. Część II, rozdział 10: Aresztowanie

    Winston i Julia patrzą z okna na prolkę wieszającą pranie. Winston mówi, że są martwi, a głos zza obrazu powtarza to po nich. Za obrazem był teleekran. Do pokoju wpadają ludzie w mundurach, rozbijają przycisk do papieru, a pan Charrington okazuje się członkiem myślopolicji.

  19. Część III, rozdział 1: Cela

    Winston siedzi w celi Ministerstwa Miłości. Widzi tam Amplefortha, aresztowanego za rym ze słowem Bóg, i Parsonsa, na którego doniosła córka. Strażnicy wywołują więźniów do pokoju 101. Wchodzi O'Brien. Winston myśli, że jego też aresztowano, ale O'Brien daje do zrozumienia, że od dawna służy Partii.

  20. Część III, rozdział 2: Cztery palce

    Przywiązany do łóżka Winston jest przesłuchiwany przez O'Briena, który zadaje ból dźwignią. O'Brien pokazuje mu cztery palce i wymaga, by zobaczył pięć. Tłumaczy, że przeszłość istnieje tylko w zapisach i w ludzkiej pamięci, a te należą do Partii.

  21. Część III, rozdział 3: Władza dla władzy

    O'Brien mówi, że Partia chce władzy dla niej samej. Przyszłość to wieczne deptanie człowieka. Każe Winstonowi spojrzeć w lustro na swoje wyniszczone ciało. Winston mówi, że nie zdradził tylko Julii.

  22. Część III, rozdział 4: Lepsza cela

    Winston odzyskuje siły i ćwiczy się w akceptowaniu absurdów Partii. Ołówkiem zapisuje, że dwa i dwa to pięć. Pewnej nocy krzyczy przez sen imię Julii. O'Brien mówi, że Winston musi pokochać Wielkiego Brata, i wysyła go do pokoju 101.

  23. Część III, rozdział 5: Pokój 101

    W pokoju 101 jest to, czego Winston boi się najbardziej: klatka z wygłodniałymi szczurami, którą O'Brien przystawia mu do twarzy. Winston krzyczy, żeby zrobili to Julii, nie jemu. Klatkę zamknięto.

  24. Część III, rozdział 6: Pod Kasztanem

    Wypuszczony Winston przesiaduje w kawiarni Pod Kasztanem, pije gin i rozwiązuje zadania szachowe. Spotkał kiedyś Julię w parku: oboje przyznali, że się zdradzili. Teleekran ogłasza wielkie zwycięstwo. Winston płacze ze szczęścia: kocha Wielkiego Brata.

  25. Aneks, Zasady nowomowy: Nowomowa

    Aneks wyjaśnia, że nowomowa była oficjalnym językiem Oceanii, stworzonym, by uniemożliwić myśli niezgodne z angsocem. Jej słownictwo dzieliło się na trzy zbiory.

  26. Aneks, Zbiór A: Zbiór A

    Słowa codziennego użytku o jednym, sztywnym znaczeniu, z bardzo prostą gramatyką.

  27. Aneks, Zbiór B: Zbiór B

    Słowa złożone, stworzone do celów politycznych, takie jak dobromyśl czy zbrodniomyśl. Wiele dawnych pojęć, jak wolność czy równość, zamknięto w jednym słowie o złym znaczeniu.

  28. Aneks, Zbiór C: Zbiór C

    Terminy naukowe i techniczne. Aneks pokazuje, że Deklaracji Niepodległości nie da się przełożyć na nowomowę inaczej niż jednym słowem: zbrodniomyśl.

Sprawdź, ile pamiętasz: Rok 1984: sprawdzian z lektury