Utwór zaczyna się modlitwą do Boga o pomoc w napisaniu dzieła. Potem autor wzywa wszystkich ludzi, by poznali okrucieństwo śmierci, bo nikt jej nie ujdzie.
Polikarpus, wielki mędrzec, prosi Boga, by zobaczył śmierć we własnej osobie. Gdy zostaje sam w kościele, widzi nagą postać kobiety, przepasaną chustą. Ma żółtą twarz, odpadnięty nos, krwawe łzy, nie ma warg i zgrzyta zębami. W ręku trzyma kosę, spod skóry wystają jej żebra. Mistrz pada na ziemię.
Śmierć mówi, że Bóg spełnił jego prośbę. Opisuje, jak przyjdzie po niego w chwili konania. Nazywa siebie robotnicą, a mistrza ubogim żakiem, któremu nie pomoże Sortes. Mistrz prosi, by odłożyła kosę. Ona odmawia i każe mu wstać. Mistrz podnosi się na drżących nogach.
Polikarp pyta, skąd się wzięła. Śmierć opowiada o raju: poczęła się, gdy Ewa ruszyła zakazany owoc, a Adam go ukąsił. Mistrz proponuje dary i kołacz. Śmierć odrzuca je i wylicza, kogo zabija: wszystkie stany, od króla i cesarza po oracza. Chwali się, że zabiła Goliata i powiesiła Judasza. Tylko Chrystus zwyciężył jej kosę, bo zmartwychwstał.
Mistrz żartuje, że bez ludzi Śmierć zostanie sama i nikt jej nie napali w łaźni. Śmierć grozi, że zetnie mu szyję nawet w kościele. Mówi, że nie zależy jej na bogactwie, tylko na ludzkim grzechu, i wylicza grzeszników: plebanów pijących piwo, tłuste panie, zabijaków.
Polikarp pyta o lekarzy. Śmierć odpowiada, że żadne zioło z ogrodu jej nie powstrzyma. Dodaje, że sędziowie biorący łapówki zostaną ukarani na sądzie Bożym. Mistrz pyta, czy mógłby się ukryć w ziemi albo za murem. Śmierć mówi, że znajdzie go nawet w żelaznych okowach. Zabija też zwierzęta: lisy, kuny, wilki i ptaki.
Śmierć mówi, że papież i żebrak są wobec niej równi. Dobry mnich się jej nie boi, bo po śmierci idzie do nieba. Złego mnicha, który ucieka z klasztoru i hula na koniu, goni, aż odda jego duszę diabłom. Na koniec mistrz pyta o panny, które chowają czystość. Śmierć przypomina żywoty męczennic i podziwia ich odwagę. Tu tekst się urywa.
Autor prosi Boga o pomoc w ułożeniu dzieła na Jego chwałę i dla poprawy ludzi. Potem wzywa wszystkich, by poznali okrucieństwo śmierci, bo nie ujdzie jej ani stary, ani młody.
Mędrzec Polikarpus długo modli się o to, by zobaczyć śmierć. Gdy ludzie wychodzą z kościoła, widzi nagą, chudą kobietę z kosą. Ze strachu pada na ziemię.
Śmierć mówi, że Bóg spełnił jego prośbę, i opisuje, jak przyjdzie do niego w godzinie śmierci. Mistrz prosi, by odrzuciła kosę, ale ona odmawia. Polikarp wstaje na drżących nogach.
Na pytanie o rodziców Śmierć opowiada o raju. Poczęła się w jabłku, które ruszyła Ewa. Adam je ukąsił i dlatego musiał umrzeć razem z całym swoim potomstwem.
Śmierć odrzuca dary mistrza. Wylicza ludzi wszystkich stanów, których zabija, i postacie biblijne, które zgładziła. Tylko Chrystus zwyciężył jej kosę.
Mistrz żartuje, że Śmierć zostanie bez przyjaciół. Ona grozi mu ścięciem i mówi, że nie chce bogactw, tylko ludzkiego grzechu. Wylicza grzeszników ze wszystkich stanów.
Śmierć mówi, że ani lekarz, ani żadne zioło jej nie powstrzyma. Zapowiada, że niesprawiedliwi sędziowie odpowiedzą przed sądem Bożym.
Mistrz pyta, czy mógłby się schować w ziemi albo za murem. Śmierć odpowiada, że dosięgnie go nawet w żelazie. Zabija też dzikie zwierzęta i ptaki.
Wobec Śmierci papież i żebrak są równi. Dobry mnich nic nie traci, bo idzie do nieba. Złego mnicha, który ucieka z klasztoru, Śmierć goni i oddaje diabłom.
Mistrz pyta o panny, które zachowują czystość. Śmierć przypomina męki świętych dziewic i podziwia ich odwagę. Dalszej części tekstu brak.
Sprawdź, ile pamiętasz: Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią: sprawdzian z lektury