Akt I dzieje się w warsztacie szewskim. Majster Sajetan Tempe i dwaj czeladnicy pracują i narzekają na świat. Sajetan mówi, że kapitał gnije jak nowotwór, a na nim wyrastają faszystowskie rządy. Jego syn Józek przystał do Dziarskich Chłopców, organizacji Gnębona Puczymordy.
Do warsztatu wchodzi prokurator Scurvy z żółtymi kwiatami. Szydzi z szewców i mówi, że wyzwolenie jest tylko przez pracę. Zaraz potem przychodzi Księżna z lokajem Fierdusieńką i psem Terusiem. Rozdaje kwiaty i bawi się bezsilnością Scurvy’ego, który ją kocha. Scurvy przyznaje, że zazdrościł skazanemu hrabiemu Kokosińskiemu, którego rano powieszono. Księżna śpiewa i mierzy z browninga, a Sajetan w złości bije ją w twarz. Potem Księżna wygłasza szewcom wykład.
Nagle wali się ściana. Scurvy wraca w czerwonym mundurze huzarskim, a za nim Dziarscy Chłopcy z Józkiem Tempe. Scurvy ogłasza, że przez telefon został ministrem sprawiedliwości. Bez procesu każe aresztować szewców i Księżnę. Akt kończy się milczeniem i nudą.
Akt II toczy się w więzieniu, w sali przymusowej bezrobotności. Na lewo nie ma nic, na prawo stoi warsztat, do którego szewców nie dopuszcza się. Scurvy siedzi na katedrze, je śniadanie, pije piwo i grozi im dożywociem. Szewcy, głodni pracy, cierpią z nudów. Sajetan i Scurvy spierają się o rewolucję, a Scurvy przyznaje, że kłamie i wiesza bez przekonania, żeby jeść wykwintne potrawy.
Do więzienia trafia Księżna. Obiecuje, że odda się Scurvy’emu. Wtedy Sajetan, „olśniony nową ideą”, każe rozwalić balaski. Szewcy rzucają się do pracy jak głodne bestie. Scurvy wzywa pachołków Gnębona, żeby im przeszkodzili, ale pachołkowie też zaczynają szyć buty. Sajetan pada w objęcia syna. Praca rozlewa się jak zaraza, a scenę zalewa czerwony blask rewolucji.
Akt III wraca do warsztatu, teraz z dywanem. Szewcy rządzą: Sajetan chodzi w szlafroku, czeladnicy w piżamach. Scurvy siedzi na łańcuchu jak pies. Czeladnicy uznają Sajetana za „pryka starej daty”, który kompromituje rewolucję. Wchodzą chłopi z chochołem i Dziwka z sercem na tacy. Pierwszy Czeladnik uderza Sajetana siekierą, a Sajetan, położony na worze baranim, dalej mówi.
Przychodzi Straszny Hiper-Robociarz. Strzela Sajetanowi w ucho, a potem ogłasza, że czeladnicy będą władzą tylko „dekoracyjną”. Gnębon Puczymorda przechodzi na stronę zwycięzców. Księżna w stroju rajskiego ptaka staje na piedestale i wzywa wszystkich do pokłonu przed babą. Na Księżnę spada klatka. Scurvy nie umie uszyć buta, który miał mu dać Księżnę, i umiera z pożądania. Wchodzą towarzysz X i towarzysz Abramowski, obojętnie przechodzą obok leżących i rozmawiają o polityce. Spada żelazna kurtyna.
Sajetan i czeladnicy narzekają na kapitalizm i faszyzm. Odwiedzają ich prokurator Scurvy i Księżna, która drwi z obu stron. Gdy ściana się wali, Scurvy wraca jako minister sprawiedliwości, a Dziarscy Chłopcy z synem Sajetana aresztują czworo bohaterów.
W sali przymusowej bezrobotności szewcy męczą się bez zajęcia, a Scurvy pije piwo na katedrze. Kiedy Księżna obiecuje się Scurvy’emu, Sajetan każe rozwalić balaski. Szewcy pracują jak szaleni, zarażają pracą pachołków Gnębona i wywołują rewolucję.
Szewcy rządzą, a Scurvy siedzi na łańcuchu. Czeladnicy odsuwają Sajetana i uderzają go siekierą. Władzę przejmuje Hiper-Robociarz, a na koniec dwaj towarzysze w angielskich garniturach. Księżna trafia do klatki, Scurvy umiera z pożądania, spada żelazna kurtyna.
Sprawdź, ile pamiętasz: Szewcy: sprawdzian z lektury